Кіріспе

Куди (қытайша: 口笛; пиньинь: kǒudí; сондай-ақ ку ди деп те жазылады) – бамбуктан жасалған өте кішкентай қытай флейтасы. Бұл қытай флейталарының арасындағы ең кішкентай флейта. Оның түпкілікті пішіні жануарлардың сүйектерінен жасалған тарихи аспаптардан бастау алады, бірақ қазіргі куди ағаштан, бамбуктан немесе ПВХ-тан жасалады. Оны 1971 жылы дизи шебері Юй Сунфа (俞逊发, 1946–2006) өнертапқылық еткен.

Шолу

1971 жылы танымал қытай флейташысы Юй Сунфа ежелгі аспаптан шабыт алып, алғашқы кудиді жасады. Бұл аспапта бір октава бар, ал екі жылдан кейін румындық халық әні Ciocârlia (云雀) жаңадан өңделген нұсқасы орындалып, аспап көпшілікке танылды. Содан кейін, диапазонды кеңейту үшін Сюй бес тесікті куди жасады, ал Бай Ченгрен (白诚仁) «Миао ауылының таңы» (苗岭的早晨, MaoLing de ZaoChen) шығармасын жазды. Осылайша куди Қытайда кеңінен танымал болды. Аспап екі түрлі өлшемде келеді. Кіші өлшемдісі, гаоин куди, ұзындығы 5–6 см ғана, тек қана бүйір жағында тесіктері бар. Онда бас бармақтар тесіктерді бірте-бірте ашу арқылы дыбыз биіктігінің толық диапазонын басқара алады. Үлкен өлшемдісі, чжунъин куди, 8–9 см ұзындықта болады және алдыңғы жағында қосымша 2–4 тесігі бар (бармақтармен ойналғанда, бұл тесіктер дыбыз биіктігін өзгертуде сәл дәлдік береді). Гаоин куди ксяо диден бір октава жоғары, ал чжунъин куди банг диден бір октава жоғары дыбысталады. Кудидің диапазоны шамамен тоғызыншы немесе оныншы интервалды құрайды, сонымен қатар аспаптың барлық диапазонында ноталарды өзгертуге мүмкіндік береді. Хунан провинциясындағы тулианг деп аталатын ұқсас аспап та ортадан үрленетін және ашық ұшталған, бірақ одан әлдеқайда үлкен (кудидің шамамен мөлшерінде). Куди үшін ең танымал шығармалардың бірі – «МаоЛинг де ЗаоЧен» және ЮнКве (румынша: Ciocârlia, мағынасы «Құбыжық»). Фей Тянь сияқты қытай оркестрлік шығармаларында да қолданылады.

Негізгі дағдылар

Негізінде, кудидің екі октавасы бар, бірақ дұрыс таранға (pitch) қол жеткізу оңай емес.