Кіріспе

Дөңгелекті ашық көліктер түрі. Атпен жүретін көліктер.

Ит арбасы (кейде ит көлігі деп те аталады) – бір аттың сүйреуімен немесе тандемдік түрде жүретін екі дөңгелекті атпен жүретін көлік. Төрт адамға арналған бұл көлік, спорттық атысшылар мен олардың аңшылық итттері үшін жасалған, ал жүргізуші орындығының астында итттерді сақтауға арналған тесіктелген жәшік орналасқан. Ол 1800 жылдардың басында, тек екі адамға арналған гигке қарағанда көбірек орын беру үшін құрастырылған. Отырғыштар француз тілінен алынған "dos à dos" деп аталатын көлденең, бір-біріне қарсы отыруға арналған екі орындықтан тұрады. Арқасымен отырған жолаушыларға арналған тірегіш тақтайша бар, ол тізбектермен сүйеніп, аяқ тірегі ретінде қолданылады. Кейбір ит арбаларында аттың жүктемесін теңестіру үшін бүкіл көліктің денесін алға немесе артқа жылжытуға мүмкіндік беретін механизмдер болған. Ит арбаларының нақты немесе аймақтық үлгілерінің басқа да атаулары: Батлсден арбасы, Бент панельдік арбасы, Баундер, Кантри арбасы, Эссекс тұзағы, Фермердің ит арбасы, Қаптама арбасы, Биік ит арбасы, Тосқауыл арбасы, Леамингтон арбасы, Малверн арбасы, Морей көлігі, Ньюпорт Пагнелл арбасы, Норфолк арбасы, Норфолк ату арбасы, Ноттингем арбасы, Оксфорд баундері, Оксфорд ит арбасы, Пони ит арбасы, Ралли ит арбасы, Жылжымалы денелі ит арбасы, Суррей арбасы, Тандем арбасы, То арбасы, Уайтчепел арбасы, Вустер арбасы және Вортинг арбасы.

Құс арбалы фаэтон

Фатон – бір немесе екі аттың сүйреп жүретін шахталы төрт дөңгелекті көлік. Фатонға төрт адам отырады, олар екі қатарға, бір-біріне қарсы отырады – «dos à dos» деп аталатын осылайша орналасқан екі орындық, ал екі адам алға, екі адам артқа қарай қарап отырады. «Арба» деген сөз көбінесе екі дөңгелекті көлікті білдірсе де, төрт дөңгелекті фатон шассиіне орнатылған кезде «ит арбасы» деген атау қалыптасты. Төрт дөңгелекті ит арбаларының нақты немесе аймақтық үлгілерінің басқа да атаулары бар: Александра ит арбасы, Континентальдық ит арбасы, Эридж машинасы, Төрт дөңгелекті Ралли машинасы, Француздық Дерби арбасы, Малверн ит арбасы, Мартиннің ит арбасы және Ауылдық фатон.

Әдебиетте

Сэр Артур Конан Дойл өзінің Шерлок Холмс туралы шығармаларында және көптеген басқа викториялық жазушылар осы дәуірде көп кездесетін болғандықтан, иттер арбаларына жиі сілтеме жасайды.