Кіріспе
Огайодағы яһудилердің тарихы 1817 жылы Жозеф Джонас есімді пионер Англиядан келіп, Цинциннатиде қоныс тепкен кезден басталады. Ол 1819 жылы Огайода алғаш рет дәстүрлі үлгідегі құлшылық өткізген ағылшын яһудилерін әкелді, ал қауым өскен сайын 1824 жылы Огайо алқабындағы алғашқы яһуди қауымын – Б'не Израильді құрды. Осы ағылшын иммиграциясынан кейін келесі екі онжылдықта неміс иммигранттары келе бастады, олардың көпшілігі реформалық яһудилер еді. 1837 жылы бавариялық Симсон Торман Кливлендке қоныстанды, ол сол кезде үлкен қала болғандықтан, штат ішінде яһудилер қоныстанған екінші орынға айналды. Торманнан кейін көп ұзамай оның жерлестері де келді, олар 1839 жылы «Исраилдік қоғам» деп аталатын қауымды құрды (Кливлендтегі алғашқы, Огайодағы екінші қауым). Сол онжылдықта Цинциннатиге неміс яһудилері көптеп келді, және олар 1841 жылы Бене Йешурун қауымын құрды. XIX ғасырдың бірінші жартысында Огайоның яһуди тарихы осы екі қауыммен шектелді. 1850 жылы Огайода алты қауым болды: Цинциннатиде – төрт, Кливлендте – екі.
The history of Jews in Ohio dates back to 1817, when Joseph Jonas, a pioneer, came from England and made his home in Cincinnati. He drew after him a number of English Jews, who held Orthodox style divine service for the first time in Ohio in 1819, and, as the community grew, organized themselves in 1824 into the first Jewish congregation of the Ohio Valley, the B'ne Israel. This English immigration was followed in the next two decades by the coming of German immigrants who, in contrast, were mostly Reform Jews. A Bavarian, Simson Thorman, settled in 1837 in Cleveland, then a considerable town, which thus became the second place in the state where Jews settled. Thorman was soon followed by countrymen of his, who in 1839 organized themselves into a congregation (the first in Cleveland, and the second in Ohio) called the Israelitish Society. The same decade saw an influx of German Jews into Cincinnati, and these in 1841 founded the Bene Yeshurun congregation. To these two communities the Jewish history of Ohio was confined for the first half of the 19th century. In 1850 Ohio had six congregations: four in Cincinnati and two in Cleveland.
Халық санының өсуі
XIX ғасырдың ортасынан кейін штаттың барлық аймақтарында қауымдар құрыла бастады. Америка еврей қауымдастықтарының одағы 1880 жылдың қыркүйегінде жариялаған статистикада Огайо штатында 6581 еврей тұрғаны көрсетілген, бірақ бұл сан тым төмен бағаланған сияқты. 1904 жылы Огайодағы еврейлердің саны шамамен 50 000-ға жуық болды деп есептелді. Бұл бағалау Огайодағы еврей қауымын елдегі ең ірі қауымдардың біріне айналдырды, олардың саны Нью-Йорк, Пенсильвания, Иллинойс және Массачусетс штаттарындағыдан ғана кем болды. Огайодағы еврейлер жалпы халықтың 1 пайызынан сәл астамды құрады, ал жалпы халық саны 4 157 545 адамды құрады.
XIX ғасырдағы Огайодағы белгілі яһудилер
Огайо штатының еврейлері мемлекеттік өмірде маңызды рөл атқарды. Америка Азамат соғысында Огайодан 1004 еврей сафқа алынды, бұл көрсеткішпен Нью-Йорк еврей контингенті ғана олардан басып өтті. Бұл факт Огайодағы еврей қауымының сол кездегі салыстырмалы үлкендігін көрсетеді. Осы сарбаздардың бірі Маркус М. Шпигель қатардан полковникке дейін көтерілді, бірақ оның ерте қайтысы болмағанда бригадир-генерал атанған болар еді, өйткені ол осы шенге ұсынылған болатын. Екі еврей – Дэвид Орбанский мен Абрахам Гринвольт, әскери ерліктері үшін ең жоғары награда саналатын "Құрмет медалімен" марапатталды. Еврейлер саяси өмірде де белсенділік танытты. Джозеф Джонас, Джейкоб Вольф, Уильям Блох, Дэниел Вольф, Каспар Ловенштейн, Гарри М. Хоффхаймер, Фред А. Джонсон, Фредерик С. Шпигель, Чарльз Флейшман, Генри Мак, Альфред М. Коэн және Макс Сильверберг штат заң шығарушы органында қызмет етті. Юлиус Фрайбург конституцияны өзгерту жөніндегі конвенцияға қатысты. Сондай-ақ, еврейлер сайлау және тағайындау арқылы көптеген жергілікті, сот және әкімшілік лауазымдарды иеленді. Федералдық лауазымдарда Натаниел Ньюбург, президент Кливлендтің тағайынымен тауар бағалаушысы, және Бернхард Беттман, президент Маккинлидің тағайынымен ішкі кірістерді жинаушы болып қызмет еткендерді атауға болады.
Кливленд, Цинциннати және Колумбус
Бүгінде Огайодағы он яһудидің тоғызы Кливленд, Цинциннати және Колумбус қалаларының агломерациялық аймақтарында тұрады. Кливлендтегі қауымның саны (1996 жылғы мәлімет бойынша) 80 000-ға жуық, Цинциннатиде (2008 жылғы мәлімет бойынша) 27 000, ал Колумбусте (2013 жылғы мәлімет бойынша) 25 500 адамды құрайды. Бұл үш қала тек сандық тұрғыдан ғана емес, сонымен қатар штаттың ең көрнекті еврей білім беру және қайырымдылық ұйымдарының, еврей баспасөзінің орталықтары болып табылады. Кливлендте 1941 жылы Литвадан мектеп көшірілгеннен кейін құрылған АҚШ-тағы алғашқы Тельше иешивасы орналасқан. Цинциннатиде раввин Исаак Майер Уайздың қызметі, сондай-ақ Hebrew Union College-тің және Американдық еврей қауымдарының одағы, Американдық раввиндардың орталық конференциясы, еврей демалыс мектебі одағы және Ұлттық еврей қайырымдылық қоры сияқты Реформалық иудаизмнің басқа да маңызды институттарының құрылуы, Огайоны 19 ғасырдың соңғы жартысында ұлттық еврей мәселелерінде елеулі етті. 20 ғасырдың басында Кливленд, шығыс Еуропадан келген иммигранттардың көбеюіне байланысты халқы өсіп, штаттың еврей қызметінің ең маңызды орталығына айналды. Огайо штатының сайланған барлық еврей саясаткерлері, ең танымал АҚШ сенаторы Говард Метценбаум Кливленд аймағынан шыққан. 20 ғасырдың соңында Колумбус халық санының өсуімен және Огайо мемлекеттік университетінің Мелтон орталығы мен Векснер қоры сияқты білім беру және мәдени институттарының арқасында ұлттық еврейлердің маңызды орталығына айналды. Толығырақ ақпарат алу үшін Цинциннатидегі еврей тарихы, Кливлендтегі еврейлер мен иудаизм және Үлкен Колумбустағы еврейлер тарихы туралы материалдарды қараңыз.