Кіріспе

Тайвань мәдени қауымдастығы (ТМҚ; ) – Тайваньда жапон үкімдігі кезінде маңызды ұйым болды. Ол 1921 жылдың 17 қазанында Чианг Вэйшуй (蔣渭水) Тайбэй қаласының Дайтотей ауданында Тайвань зиялыларын біріктіріп, прогрессивті идеялар мен құндылықтарды тарату мақсатымен құрылды. Бұл ұйым Тайваньдықтардың ұжымдық санасын және ой-өрісін қалыптастыруды қолдайтын саяси топ ретінде де жұмыс істеді. Алғашқы құрылтай 1921 жылдың 17 қазанында өтті, онда Лин Сяньтан (林獻堂) президент, Ян Чичен (楊吉臣) вице-президент, ал Чианг Вэйшуй (蔣渭水) директор болып сайланды.

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлемді өздік шешімділік пен демократия эпидемиясы шарлады. Әрине, Тайвань да осы жаңа тәуелсіздік сезімімен толып кетті. 1919 жылы Кореядағы Самил қозғалысынан шабыттанған Жапониядағы тайваньдық студенттер тәуелсіз Тайваньға деген құштарлығын одан әрі күшейтті. Сол кезде тек әулетті тайваньдық отбасылар ғана балаларын жапон университеттеріне жібере алатын. Осы балалардың көпшілігі Тайваньның жапондық отарлау кезінде дүниеге келген және өскен. Сондықтан олар ата-аналары алған формальды қытай білімінен – қатаң дәстүрлер мен ежелгі философияны үйретуден мүлдем өзгеше, жапондық әдістер мен әдет-ғұрыптармен оқытылды. Жапонияда тайваньдық студенттер жапон студенттерінен ғана емес, сонымен қатар достары мен туыстарынан да қатты нәсілшілдікке ұшырады. Жапондықтармен дұрыс қарым-қатынас жасалмаған жағдайларда (мысалы, (清國奴) деп атағанда), осы студенттер көбінесе қиындықтарды болдырмау жолдарын іздейтін. Бірақ осы әрекеттері үшін корей студенттері оларды өз құқықтары үшін күреспегендері үшін жиі мазақтап отырды.

Жапония

Жапония тайваньдық студенттер үшін жоғары білімнің ғана орталығы емес, сонымен қатар барлық адамдарға теңдік және бостандық сияқты революциялық идеяларды оқудың керемет мүмкіндігі болды – бұл идеяларға жапон үкіметі жол бермейтін. Осы жерде зиялылар Тайвань үшін тәуелсіздік немесе автономия алу мақсатымен жаңа және инновациялық идеяларды қабылдады. Бұл зиялылар жиі конференциялар өткізіп, пайдалы мүмкіндіктерді талқылады. Олар жапон үкіметінен тайваньдықтардың мүддесін білдіретін өкілді комитет құруға рұқсат беруді сұрады, осылайша демократияға маңызды қадам жасады. 1921 жылы құрылған бұл комитет Тайвань парламентін құру жөніндегі петициялық қозғалыс деп аталды. Лин Сянь Тан оның төрағасы болып сайланды. Оның он төрт жылдық тарихында көптеген митингілер ұйымдастырылды.

Іс-шаралар

Тайвань мәдениет қауымдастығы жаңа білімді бұқаралық ақпарат құралдары, қоғамдық шаралар сияқты түрлі жолдармен жұртшылыққа таратуда табысқа жетті. Қауымдастық "The Taiwan Minpao" газетін жариялады және Тайвань бойынша газет оқу үйірмелерін құрды. Бұдан өзге, кітап дүкендерін, театрлық труппаларды ашып, семинарлар мен лекциялар ұйымдастырды. Осы іс-шаралардың ішінде, сол кезде Тайваньдағы жоғары сауатсыздық деңгейіне байланысты лекциялар кеңінен қабылданып, жазбаша хабарласудың тиімділігі төмендеді. Қауымдастық құрылғаннан бастап көптеген мүшелері Қытай мен Жапонияда білім алған тайваньдық студенттер болды және олар социалистік идеологияны таратуға тырысты. Бұл ұйым ішінде жікке бөлінуге алып келді, жер иелері басымдығымен ерекшеленетін орташа топ пен жастар жетекшілігіндегі социалистік топ арасында қарым-қатынас шиеленісті болды. Қауымдастық еңбекшілер мен шаруалар қозғалысына белсенді қатысып, радикалды ұстанымдарға ұмтылып, 1931 жылы бірнеше мүшесі қамауға алынғаннан кейін таратылды.