Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еден төсемесі – үйдің жылуын сақтау, сәндеу немесе қымбат кілемдерді қорғау үшін қолданылатын үй жиһазы. Олар негізінен 18-шы ғасырдың басынан 20-шы ғасырдың басына дейін өндіріліп, қолданылған және майлы мата, балауызды маталар, боялған кенеп деп те аталатын. Кейбіреулер еден төсемелерін кілемге қарағанда жекелендіруге қолайлы балама ретінде әлі де пайдаланады, ал кейбір суретшілер оларды өнер туындыларын жасау құралы ретінде таңдайды. Көптеген қазіргі заманғы еден төсемелері екі немесе одан көп қабат гипстен жасалған, созылмаған, ауыр кенептен жасалады. Содан кейін олар су өткізбейтін болуы үшін боялып, лакталған.
A floorcloth, or floor cloth, is a household furnishing used for warmth, decoration, or to protect expensive carpets. They were primarily produced and used from the early 18th to the early 20th century and were also referred to as oilcloth, wax cloths, and painted canvas. Some still use floorcloths as a customizable alternative to rugs, and some artists have elected to use floorcloths as a medium of expression. Most modern floorcloths are made of heavy, unstretched canvas with two or more coats of gesso. They are then painted and varnished to make them waterproof.
Тарих
Қабаттық маталар 18 ғасырда Англияда пайда болды, және 1500 жылдардағы боялған қабырға жамылғыларынан дамыған болуы мүмкін. Сол кезде маталардың өте қымбат болуына байланысты оларды еденге төсеу мүмкін болмады. 1578 жылдан 1694 жылға дейін матаға майлы жабын жағу үшін бірнеше британдық патенттер тіркелді, бірақ олар еденге төсеуге арналғаны белгісіз. Қабаттық маталардың құны мен сапасы әртүрлі болғандықтан, оларға стандартты баға қою қиын. Сонымен қатар, ауылдық аймандарда саяхаттайтын көшпелі суретшілер еденге сурет салу қызметтерін ұсынатын. Қабаттық маталар тозығы жеткен кезде, оларды жиі кесіп, үйде аз көрінетін жерлерде қайта пайдаланған, тіпті кейін шкафтар немесе қоймалар сияқты кішкентай кеңістіктерде қолдану үшін одан да кесіп тастаған. Осы себепті ескі қабаттық маталарды мұражайларда көбінесе кездестіре алмайсыз, және олар коллекционерлердің қолында да сирек сақталады.
Floorcloths had their start in 18th century England, and may have evolved from painted wall tapestries from the 1500s. Textiles were too costly to be used on the floor at that time. From 1578 to 1694 a number of British patents were issued for treating cloth with an oil type of covering, but it is not known if these were for floor coverings. It is hard to place a standard value on floorcloths, as they varied so much in cost and quality. In addition, some itinerant painters traveling in rural areas would sell their services as floorcloth painters. When floorcloths became worn, they were often cut up and reused in less prominent places in the home, and might even be later cut up further for use in small spaces such as closets or pantries. Thus, old floorcloths are not often found in museums, and rarely are found in the possession of collectors.
Қолданылуы
Еден төсемелері бірнеше мақсатқа қызмет етті: олар еденді қорғады, бөлмені әсемдеді және кеңістікті жылытуға көмектесті. Суық ауа райында еденге кілем төсеуге болатын, немесе олардың астына сабан немесе газет қағазы салынып, суықтың кірмеуіне жағдай жасалған. Көне еден төсемелерінің мөлшері әртүрлі болды. Олар қазіргі кілемдер сияқты кішірек аумақты жабуы мүмкін, қабырғадан қабырғаға дейін жабылатын немесе қымбат кілемді қорғау үшін ас үстелінің астына салынатын үлкен болуы мүмкін. Мұндай кішкентай қорғау мақсатында қолданылатын еден төсемелері 18 ғасырда "қақпақтар", ал 19 ғасырда "држеттер" деп аталды.
Floorcloths served several purposes: they protected floors, decorated a room, and also helped to insulate a space. Floorcloths might be covered with a carpet during cold weather, or might themselves have straw or newspaper put underneath them to help to keep the cold out. Historical floorcloths varied in size. They might cover a smaller space as an area rug does today, they might be of a size to reach wall to wall, or they might be of a size to be placed under a dining table to protect a costly carpet. These small protective floorcloths were called "covers" in the 18th century and "druggets" in the 19th.
Дизайн
Алғашында байлар қолданған, бірақ дизайн мен үлгілер паркет, плитка және мәрмәр сияқты басқа да материалдарды шабыттандырды. Бұл пайдалы жиһаздар орта таптың үйлеріне енгенде, үлгілердің әртүрлілігі арта түсті. Еден төсемелерін үйде, кәсіби суретшілермен немесе фабрикада бояуға болады, сондықтан олардың сапасы, күрделілігі және құны әртүрлі болды. Қолмен бояудан басқа, басып шығарылған және трафаретпен салынған үлгілер пайда болды, ал трафаретпен салынған еден төсемелері өте күрделі болуы мүмкін. Миссисипи штатының Натчес қаласындағы Мельроуз плантациясындағы бір еден төсемесі Брюссель кілемдерінің күрделі өрнегін еліктеген.
Initially used by the wealthy, the designs and patterns mimicked a range of other substances, including parquet flooring, tile, and marble. As these useful furnishings found their way into middle class homes, the variety of patterns grew. The painting of floorcloths might be done at home, by professional painters, or in a factory, and thus the quality, intricacy, and value of the floorcloths varied enormously. Freehand painting of the cloths gave way to printed and stenciled patterns, and the stenciled floorcloths might be very intricate. One floorcloth at the Melrose Plantation in Natchez Mississippi mimicked an intensively patterned Brussels carpet.
Қатты пайдаланылатын еден маталары
XIX ғасырдың соңына қарай еден төсемелерін атау үшін «мақта мата» деген жалғыз термин қолданылып келді. Жаңа материалдар мен өндіріс процестері мақта маталарға бәсекелестік көрсетуге бастады, бірақ олар XX ғасырдың басына дейін өндіріліп тұрды. 1844 жылы Ұлыбританияда жақсы қабылданып, бірақ АҚШ-та кеңінен қолданылмаған kamptulicon үшін патент берілді. Камптуликонға деген қызығушылық қосымша тәжірибелерге түрткі болды. Соның нәтижесінде 1863 жылы Фредерик Уолтон линолеумға патент алды. Мақта мата мен линолеум бір зауыттарда өндірілді, бірақ линолеумге көбірек назар аударылып, жарнамаланды. Соңғы он жылдықтарда үйді жеке стильде безендіруге деген ынта еден төсемелерінің танымал болуына жаңа серпіліс берді. Әртүрлі стильдер мен түстерде, көптеген техникаларды қолдана отырып, бірегей дизайнды еден төсемелері жасалады. Бұл қазіргі еден төсемелерінің кез келген стильдегі интерьерге сәйкес болу мүмкіндігін береді.
By the end of the 19th century, the single term still in use to refer to floorcloths was oil cloth. New materials and processes began to provide some competition for oil cloths, although they did continue to be produced through the early 20th century. A patent was issued in 1844 for kamptulicon, which was well regarded in Great Britain, but did not see much use in the United States. Interest in kamptulicon encouraged more experimentation. One result was the issuance of a patent to Frederick Walton in 1863 for linoleum. Both oil cloth and linoleum were being produced in the same factories, with linoleum more aggressively marketed. In the past few decades, the desire to decorate homes in a more personal way has revived the popularity of floorcloths. Unique designs are made in a variety of styles and colors, using many techniques. This gives today's floorcloths the ability to be created for any style interior.