Кіріспе

Коэн синдромы (сонымен қатар Пеппер синдромы немесе Сервенка синдромы деп те аталады) – өте сирек кездесетін аутосомалық рецессивті генетикалық бұзылыс, әртүрлі көріністермен сипатталатын, семіздік, интеллектуалдық кемістік, ерекше бас-бет пішінінің аномалиялары және көру қабілетінің бұзылу мүмкіндігімен байланысты.

Белгілері мен симптомдары

Коэн синдромы бар науқастарда жиі қабақ пен кірпік морфологиясының бұрыс дамуы, тіс аномалиялары, тілдің жоқтығы немесе жетілмегендігі (лингвальді аплязия немесе гипоплазия), арахнодактилия, хориоретинальді дистрофия, көздің төмен қарай бұрылуы, қызыл иекдің өсуі, дамудың жалпы түрде қалыптан қалуы, жоғары және тар таңдай, жоғарғы жақ сүйегінің жетілмегендігі (максиллярлық гипоплазия), бет сүйегінің жетілмегендігі (зигоматикалық сүйек гипоплазиясы), гипотония, зиякерлік қабілетінің бұзылуы, ұзын кірпіктер, төменгі маңдай сызығы, микроцефалия, микрогонатия, миопия, неврологиялық сөйлеу бұзылысы, нейтропения, ауыздың ашық болуы, мұрын сүйегінің ісінуі, сандал тәрізді кеңістік, қысқа үстін-ерін аралығы (филтрум), жіңішке еңбек саусақтары, үшкір саусақтар және қалың қабаулар байқалады. Сонымен қатар, жиі кездесетін симптомдарға тері пігментінің өзгеруі, мысық сияқты жылау, клинодактилия, кубитус вальгус, ұрықтың қозғалысының азаюы, жасөспрімдікке кешігу, нәресте кезінде өсудің қалыптан ауытқуы, нәресте кезінде тамақтану қиындықтары, синдактилия, гену вальгум, жатыр ішіндегі өсудің тежелуі, буындардың жоғары икемділігі, тістердің үлкен болуы (макродонтия), тар алақан, семіздік, бойдың кішкентай болуы, қалың шаш және әлсіз жылау кіреді.

Генетика

Бұл синдром 8q22 хромосомалық локуста орналасқан VPS13B геніндегі патогендік варианттардың (мутациялардың) салдарынан туындайды. Ол өзгермелі көрініс беретін аутосомалық рецессивті түрде беріледі. VSP13B геніндегі варианттар Мирхосейни–Холмс–Уолтон синдромын да тудырады, ол қазір Коэн синдромымен бірдей деп есептеледі.

Диагностика

Коэн синдромы клиникалық тексеру арқылы қойылады, бірақ оның әртүрлі көріністеріне байланысты жиі анықтау қиынға түседі. Көз асқынулары, шамалы болса да, оптикалық атрофия, микрофтальмия, пигменттік хориоретинит, гемералопия (ақ жарықта көру қабілетінің төмендеуі), миопия, косырсу, нистагм және ирис/торлы қабық колобомасы сияқты жағдайларға жатады. Жалпы сыртқы бейнесі – жұқа/ұзын қол-аяқтары бар семіздік. Микрогнатия, қысқа филтрум және жоғары көтеріңкі таңдай жиі кездеседі. Коэн синдромына айқын емес зиякерлік даму кемістігі, сондай-ақ кейде ұстамалар мен есту қабілетінің жоғалтуы да тән.

Менеджмент

Коэн синдромының кейбір белгілерін медициналық мамандармен ерте араласу арқылы түзетуге болады. Бұл синдроммен ауыратын адамдарға буынның жоғары икемділігі, дамудың қалыпты жылдамдықтан қалуы, гипотония және қимыл-қозғалыс үйлесімсіздігі сияқты белгілерді түзету үшін сөйлеу, физикалық және кәсіби терапияға ерте кірісу пайдалы болуы мүмкін. Нақты молекулалық тесттің болмауы және жарияланған жағдайлардың клиникалық айырмашылықтары диагнозды кешіктіруі мүмкін. Көру қабілеті нашарлағандарға көзілдірік көмектеседі, ал торлы қабықтың дегенерациясы бар адамдарға нашар көретіндерге арналған оқыту қажет, бұл жас кезінде жасалғанда тиімдірек. Жас науқастардың көру қабілеті әуелде бұзылмайды, бірақ жас кезінен бастап бірте-бірте нашарлай бастайды. Егер көзді көру көзілдірік арқылы жақсарса, оларды тағып жүру ұсынылады, бұл түсініктерді дамытуға көмектеседі. Торлы қабықтың дегенерациясын көзілдірікпен емдеуге болмайды. Әрбір адамға қажетті терапия түрі әртүрлі, өйткені әрбір ауруға шалдыққан адам сөйлеу, физикалық және кәсіби терапиядан пайда таппауы мүмкін. Әрбір адамға арналған терапия жеке таңдалады. Коэн синдромы бар адамдарға психосоциалдық қолдау да пайдалы болуы мүмкін. Коэн синдромы бар көптеген адамдарда нейтропения да болады, бұл нейтрофилдер деп аталатын ақ қан клеткаларының санының қалыптыдан төмендеуімен сипатталатын жағдай. Бұл жағдай адамдарды инфекцияларға осал етеді. Гранюлоциттер колониясын стимуляциялайтын фактор (G-CSF) нейтропенияны емдеудің бір жолы. Дене салмағының өсуін қадағалау, сондай-ақ жыл сайынғы офтальмологиялық және гематологиялық тексерулер маңызды. Коэн синдромымен ауыратын адамдарға емдеу бар болғамен, осы ауруға дертіне ем жоқ.

Ауру таралуы

Соңғы бірнеше жылда әлем бойынша шамамен 50 жаңа жағдай тіркелді. Австралия, Жаңа Зеландия, Ұлыбритания және АҚШ-та осы жағдайға шалдыққан адамдар тобы бар. Бұл ауру әлі де жиі диагностикаланбайды, сондықтан белгілі жағдайлардың саны 500-ден кем.

Этимология

Синдром Майкл Коэн, Уильям Пеппер және осы ауруды зерттеген Ярослав Сервенканың құрметіне аталған.