Кіріспе

Оптикалық иллюзияның түрі

Перифериялық дрейф иллюзиясы (PDI) – көру перифериясында тісті пішіндес жарықтық тордың көрсетілуінен туындайтын қозғалыс иллюзиясы. Бұл иллюзияны алғаш рет Фоберт пен Герберт (1999) сипаттаған, бірақ осыған ұқсас әсерді Фрейзер мен Уилкокс (1979) «эскалатор иллюзиясы» деп атап көрсеткен. PDI-дің бір түрін Китаока Акиёси мен Ашида (2003) жасады, олар тісті пішіндес жарықтықтың үздіксіз өзгеруін пайдаланып, аралық сұр түстерді кері өңдеді. Китаока PDI-дің көптеген түрлерін жасады, соның ішінде «айналмалы жыландар» аттысы ерекше танымал болды. Соңғы демонстрация PDI-ға зор қызығушылық оятуға себеп болды. Бұл иллюзияны оның жанына қарай қарап, мүмкіндігінше жылдам жыпылықтап қарағанда оңай көруге болады. Көптеген бақылаушылар иллюзия бейнесі периферияда болатын мәтінді оқығанда оны оңай көреді. Мұндай иллюзиялардың қозғалысы әдетте қараңғыдан жарыққа қарай сезіледі. PDI-ді көруге қатысты нейрондық механизмдерді зерттейтін екі мақала жарияланды (Backus & Oruç, 2005; Conway et al., 2005). Фоберт пен Герберт (1999) иллюзияның жарықтық ақпаратты өңдеудегі уақытша айырмашылықтарға негізделгенін, бұл қозғалыс жүйесін жаңылыстыратын сигнал тудыратынын болжады. 2005 жылғы екі мақала да осы идеялармен келіседі, бірақ контраст маңызды фактор болып көрінеді (Backus & Oruç, 2005).

Айналмалы жыландар

Айналатын жыландар – 2003 жылы профессор Акиёши Китаока жасаған оптикалық иллюзия. Бұл "жыландар" перифериялық қозғалыс иллюзиясының бір түрі болып табылады және олар оралған жыландарға ұқсайтын бірнеше түсті жолақтардан құралған. Кескін қозғалмай тұрса да, жыландар айналып тұрғандай көрінеді. Қозғалыс сезімінің жылдамдығы микросаккадалық көз қозғалыстарының жиілігіне байланысты (Александр және Мартинес Конде, 2019).

Жалпы сілтемелер

Александр, Р. Г., Мартинес Конде, С. (2019). Көздің қимыл-қозғалысы. Көз қозғалысын зерттеу. Спрингер, Чам, 104–106, Бэкус, Б. Т., Оруч, И. (2005). Контраст пен жарықтың өзгеруінен туындаған иллюзорлы қозғалыс. Journal of Vision, 5(11), 1055–1069, Конвей, Б. Р., Китаока, А., Язданбахш, А., Пак, С. С., Ливингстон, М. С. (2005). Күшті статикалық қозғалыс иллюзиясының нейрологиялық негізі. Нейробиология журналы, 25, 5651–5656. Фауберт, Ж., Герберт, А. М. (1999). Перифериялық дрифт иллюзиясы: Көрнеу перифериясындағы қозғалыс иллюзиясы. Түсінік, 28, 617–622. Фрейзер, А., Уилкокс, К. Ж. (1979). Иллюзорлы қозғалысты қабылдау. Nature, 281, 565–566. Китаока, А., Ашида, Х. (2003). Перифериялық дрифт иллюзиясының феноменалдық сипаттамалары. Көрнеу журналы, 15, 261–262.