Мануэль Альтолагирре: Испан ақыны және '27 буынының өкілі

Кіріспе

Испан ақыны (1905–1959)
Мануэль Алтолагире (29 маусым 1905 – 26 шілде 1959) – испан ақыны, редактор, баспагер және поэзияны басып шығарушы, «27-ші буынның» мүшесі.

Өмірбаян

1905 жылы Андалусияның Малага қаласында туған Алтолагирдің серіктестері – Эмилио Прадос, Висенте Алеихандре және Федерико Гарсия Лорка. Гранадада заңгерлік білімін аяқтағаннан кейін Алтолагире «Амбос» журналын құрды және Малагаға оралып, «Imprenta Sur» («Оңтүстік баспасы») баспаханасын ашты, онда ол көптеген достарын біріктіріп, олардың алғашқы өлеңдерінің көп бөлігін жариялады. 1926 жылы Алтолагире өзінің тұңғыш жинағын – «Las islas invitadas y otros poemas» шығарды, онда махаббат, табиғат, жалғыздық және өлім туралы жиырма төрт, көбінесе сипаттамалық және жан тереңдігін іздейтін өлеңдер жиналған. Сол жылы ол Эмилио Прадоспен бірлесіп әдеби мерзімдік басылым – «Litorral» журналын құрды, оның 1927 жылғы үш саны «27 буыны» ақындарының ұлы құрметтеген ақыны Луис де Гонгораның қайтыс болғанының үш жүз жылдығына арналды. «Ejemplo» атты екінші жинағында ақын үйлесімділік іздеуде өзін ғаламға қалыптастыруға тырысқандай көрінеді, Хуан Рамон Хименестің ықпалын аңғартты. 1930 жылы ол тағы бір әдеби журнал – «Poesía» журналын іске қосты, оны өзі басып, мұқаулап шығарды және махаббат пен жалғыздық туралы өлеңдерімен үлесті. Екі жыл Парижде, портативті баспа машинасымен бірге тұрғаннан кейін Алтолагире Мадридке қайтып келді, онда «Soledades juntas» жинағын жариялады, онда 1932 жылы үйленген әріптес ақыны Конча Мендестен шабыттанған махаббат өлеңдері жиналған. Мендеспен бірлесіп Алтолагире «Héroe» (онда Хуан Рамон Хименес испан батырларының лирикалық бейнелерін жасады) және «1616» (Англияда, Испания мен Англия арасындағы әдеби байланыстарды түпнұсқадағы және аудармадағы өлеңдерді жариялау арқылы нығайту мақсатында) басылымдарын құрды. «1616» журналында (атауы Мигель де Сервантес пен Уильям Шекспирдің қайтыс болған жылын еске салады) Федерико Гарсия Лорка, Луис Сернуда, Хорхе Гийлен, Пабло Неруда және Морено Вилланың өлеңдері жарияланды. Ол Гарсиласо де ла Веганың өмірбаянын жазды, «Antología de la poesía romántica española» антологиясын құрастырды және Виктор Гюго мен басқа да жазушыларды аударды. 1936 жылы жарық көрген «La lenta libertad» атты өлеңдер жинағына бұрынғы жинақтардан көптеген өлеңдер енді, ал жаңа өлеңдер зұлымдық пен әлеуметтік теңсіздік туралы айтады. 1936 жылы Испанияда Азамат соғысы басталған кезде Алтолагире антифашистік зиялылар одағының мүшесі болды және өзінің жетекшісі Федерико Гарсия Лорка қаза болғаннан кейін испан театрын елді мекендерге жеткізген «La Barraca» классикалық театр труппасының директоры болды. Алтолагире республикашыл күштерге қосылып, баспа жұмыстарына қатысты. Ол Пабло Неруданың «Испания жүрегінде» (España en el corazón, 1938) шығармасын жаудың ескі тулары мен формаларынан жасалған қағазға басып шығарды, ал ылғалды қағазды кептіру үшін көйлек қыстырғыштарымен ілді. 1939 жылы Алтолагире эмоционалдық күйзеліске ұшырады. Сол жылы ол отбасымен бірге Мексикаға көшіп, бес жыл Кубада тұрды. Кубада ол «Atentamente» және «La Verónica» журналдарын құрды және соғыс пен адамзаттың азап-қайғысына арналған «Nube temporal» өлеңдерін аяқтады. Ол 1946 жылы «Nuevos poemas de las islas invitadas» өлеңдерін аяқтады, бұл өлеңдерде мистицизмге деген оның қызығушылығы күшейгенін көрсетеді, ал 1949 жылы әйелінен ажырасып, Мария Луиза Гомес Мена и Виванкоға (соңынан үйленген) кеткеннен кейін «Fin de un amor» өлеңін жариялады, ақын Кончадан шабыттанған рухани махаббат пен Мария Луизаға деген құштарлығы арасында қиналып жүргендей көрінеді. Өмірінің соңғы жылдары ол мексикалық кино индустриясымен айналысып, сценарийлер жазып, продюсерлік және режиссерлік жұмыстар атқарды. 1959 жылы Алтолагире Испанияға оралып, Сан-Себастьян кинофестивалінде «El Cantar de los cantares» атты туындысын ұсынды. 23 шілдеде фестиваль аяқталғаннан кейін Мадридке бара жатқанда жол апатына ұшырап, үш күннен кейін Бургоста қайтыс болды.

Born in the Andalusian city of Málaga in 1905, Altolaguirre's collaborative poets included Emilio Prados, Vicente Aleixandre, and Federico García Lorca. After completing law studies in Granada, Altolaguirre founded the magazine Ambos and returned to Málaga to start the printing shop Imprenta Sur ('Southern Press'), where he drew together many of his friends, publishing most of their early verse. In 1926 Altolaguirre published his first collection, Las islas invitadas y otros poemas, twenty four mostly descriptive, soul searching poems about love, nature, solitude, and death. That same year, he co founded with Emilio Prados the literary periodical Litorral, whose 1927 triple issue commemorated the three hundredth anniversary of the death of Luis de Góngora, a poet greatly admired by the Generation of '27. In his second collection, Ejemplo, the poet seemed to want to mould himself into the universe in search of harmony, revealing the influence of Juan Ramón Jiménez. In 1930 he began another literary magazine, Poesía, which he also printed and bound, and to which he contributed poems of love and solitude. After a two year stay to Paris with his portable printing press, Altolaguirre lived in Madrid, where he produced Soledades juntas, including love poems perhaps inspired by his fellow poet Concha Méndez, whom he married in 1932. With Méndez, Altolaguirre founded the publications Héroe (for which Juan Ramón Jiménez contributed lyrical character portraits of Spanish heroes) and 1616 (in England, to strengthen the literary relations between Spain and England through publication of poems in the original as well as in translation). In 1616 (the name commemorates the year of the deaths of Miguel de Cervantes and William Shakespeare), he published poems by Federico García Lorca, Luis Cernuda, Jorge Guillén, Pablo Neruda, and Moreno Villa, among others. He wrote a biography of Garcilaso de la Vega, edited the Antología de la poeśia romántica española, and translated Victor Hugo and other writers. Published in 1936, his poetry collection, La lenta libertad, included many poems from previous volumes, the newer poems dealing with evil and social injustice. In 1936, when the Spanish Civil War broke out, Altolaguirre became a member of the Alliance of Anti Fascist Intellectuals and became the director of "La Barraca", a classic theater troupe that took Spanish theater to the countryside, after its leader Federico García Lorca was killed. Altolaguirre enlisted with the Republican forces and involved himself in printing projects. He printed Pablo Neruda’s España en el corazón (Spain in the Heart, 1938) on paper manufactured from old flags and uniforms of the enemy, the wet paper then hung with clothes pins to dry. In 1939, Altolaguirre suffered an emotional collapse. Later that year, he and his family traveled to Mexico City, stopping off in Cuba for five years. In Cuba he founded more magazines, Atentamente and La Verónica, and completed Nube temporal, poems of war and human suffering. He completed Nuevos poemas de las islas invitadas in 1946, poems revealing his increasing interest in mysticism, and in 1949, after leaving his wife for María Luisa Gómez Mena y Vivanco (whom he later married), he published Fin de un amor, the poet seemingly torn between spiritual love inspired by Concha and the passion he felt for María Luisa. For the last years of his life, he was involved with the Mexican film industry, writing scripts, producing, and directing. In 1959, Altolaguirre returned to Spain to present El Cantar de los cantares at the San Sebastián Film Festival. On 23 July, after the festival, he had a car accident on his way to Madrid and died three days later in Burgos.