Кіріспе

"Бұдыр" (немісше: "Der Bau") – Франц Кафканың өлімінен алты ай бұрын жазылған аяқталмаған әңгімесі. Әңгімеде бадджерге ұқсас жануар қазған, лабиринт тәрізді қонысын үй ретінде қорғауға күш салады. Бұл әңгіме Кафканың досы және әдеби мұрагері Макс Бродтың "Beim Bau der Chinesischen Mauer" (Берлин, 1931) жинағында, Кафканың өлімінен кейін жарияланды. Уилла мен Эдвин Мьюр жасаған алғашқы ағылшын тіліне аудармасы 1933 жылы Лондон қаласында Мартин Секкер баспасынан шықты. Ол "Қытайдың Ұлы Қабырғасы. Әңгімелер мен ойлар" (Нью-Йорк: Шокен кітаптары, 1946) кітабында жарияланды. Кафканың кіргізілген жануармен күресті көрсететін әңгіменің соңын жазғаны айтылады, бірақ бұл толыққанды нұсқасы Кафканың өлімінен кейін оның сүйіктісі Дора Даймант жойған туындылардың бірі болды. "Метаморфоз", "Академияға баяндама", "Иттің зерттеулері" және "Жозефин әнші немесе тышқан тайпасы" сияқты "Бұдыр" табиғатын адам кейпінде бейнелейтін жануарды көрсетеді. Кафка осы жанрда жиі жұмыс істеген.

Мазмұны

Бірінші тұлғада баяндаушы - екіұшты жер қазғыш жануар. Оның анатомиясына тікелей сілтемелер тек "маңдайына" ғана жасалады, ол оны "Қала күзеті" деп аталатын жерінің айналасындағы бос топырақты тығыздау үшін пайдаланады, сондай-ақ "лапалары" мен "тырнақтары" да айтылады. Бұл жаратылыс үнемі жаудың шабуылынан қорқып өмір сүреді. Осының салдарынан, ол ұяны толыққанды қауіпсіз етуге үнемі тырысады. "Қала күзетімен" қатар, ұяға кіретін жер де үнемі алаңдаушылық туғызады. Кейіннен жаратылыс тұрақты шуға бейімделіп, оның көзін анықтап, жоюға күшін жұмсауға бел буады. Әңгіменің соңғы сөйлемі: "Бірақ бәрі өзгеріссіз қалды, —". Бұл сөйлем беттің соңында келгендіктен, Кафка одан әрі жазған болуы және мүмкін соңын ойластырған болуы мүмкін. Оқушыға әңгіме аяқталғандай сезім беру үшін Макс Брод соңғы сөйлемді "Бірақ бәрі сол күйінде қалды" деп өңдеген.

Тақырыптар

Кафканың жоғары дамыған ақыл-ойы бар жаратылысы адам ақылының феноменологиялық пародиасы болып табылады.

Дәйексөздер

Мен өз қоршауымды салып бітірдім, және ол сәтті болып көрінеді. "Менің қоршауымның ең әдемісі – тыныштық. Әрине, бұл – алдану. Кез келген сәтте ол бұзылып, барлығы аяқталуы мүмкін. Бірақ, қазіргі уақытта, үндеу менімен бірге." "Сіз тыныш өмір сүресіз, жылы, дұрыс тамақтанасыз, барлық көптеген өткелдер мен бөлмелердің толық иесісіз, және мұның бәріне сіз дайынсыз – әрине, басып беруге емес, бірақ тәуекел етуге дайынсыз, сондай-ақ оны қайтадан иеленуге үміттеніп күтесіз; бірақ мұндай қауіпті, тым қауіпті ойын емес пе? Мұндай қадамға қандай да бір ақылға қонымды себеп бар ма? Жоқ, мұндай іс-әрекеттерге ақылға сыятын негіздер болуы мүмкін емес." "Мен алысқа көшіп, бұрынғы жайсыз өміріме оралуға жақын келдім, ол ешқандай қауіпсіздікке ие емес, тек қана қауіптердің бірінен соң бірі тізбегі болған, бірақ соның салдарынан нақты қауіптерді сезінуге және қорқуға мүмкіндік бермейді, өйткені мен қауіпсіз қоршауымды қарапайым өмірмен салыстырып, үнемі еске түсіремін."

Басқа ақпарат құралдарындағы сілтемелер

Бұл әңгіменің пародиясы Джонатан Летемнің "Боб К. жазбалары" атты қысқа әңгімесінің бір бөлігі ретінде келеді, ол "Kafka Americana" жинағында топтастырылған. Әңгімеде Бэтменнің Бат-Пещерасы ошақтың бір түрі ретінде бейнеленеді. Иан Макьюан "The Innocent" романының екі эпиграфының бірінде "The Burrow" цитатасын пайдаланған.