Гүлливердің үш әлемі

Кіріспе

Джек Шердің 1960 жылғы фильмі «Гулливердің 3 әлемі» – Джонатан Свифттың 1726 жылғы «Гулливердің саяхаттары» романының шабыттандырып жазылған американдық Eastmancolor фантастикалық оқиғалар фильмі. Фильмде Кервин Мэтьюс атау рөлде, Джун Торберн оның құдайы Элизабет рөлінде, ал бала актриса Шерри Альберони Гламдалклич рөлінде ойнаған. Англия мен Испанияда түсірілген «Гулливердің 3 әлемі» фильмінің режиссері Джек Шер, ал Рей Гаррихаузен тоқтау анимациясы мен арнайы визуалды эффекттерді жасаған. Актерлік құрамында Мартин Бенсон Флимнап рөлінде, Ли Паттерсон Релдресал рөлінде, Джо Морроу Гвендолин рөлінде, Мэри Эллис Бробдингг королевасы рөлінде, Мариан Спенсер Лилипут императрицасы рөлінде, Питер Булл Бермогг лорды рөлінде және Алек Манго Лилипут министрі рөлінде ойнаған.

Сюжет

1699 жылы доктор Лемуэль Гулливер – кедей хирург, ол әлемді аралап, кеме дәрігері ретінде байлық пен қаһармандық іздейді. Оның сүйіктісі Элизабет оның орнығатынын қатты тілейді, екеуі дауласады. Гулливер сапарға шығады, жақын арада Элизабеттің оның кемесіне тығылып, оның жанында болу үшін келгенін біледі. Содан соң дауыл тұрып, оны теңізге лақтырып жібереді. Гулливерді жағаға шығарып, Лиллипутияға жеткізеді, онда оны қауіпті алып ретінде санайтын кішкентай адамдар тұрады. Лиллипутиандар Гулливерден қорқады және оны жағажайға қазықтармен байлайды, бірақ ол бірнеше игілік істер жасап, олардың қорқуын басады. Лиллипут пен көршілес Блефуску арасындағы ескі жанжал қайта жанданады, Гулливер Блефускудің соғыс кемелерін алыс теңізге сүйреп көмектеседі. Лиллипут императоры Гулливер соғыстың себептерін сынағаннан кейін, оны өзінің тағына қауіп төндіретін алып деп санайды (жұмыртқаның қай жағын кесу керек деген пікірталас). Император оны өлтіруге бұйырғанда, Гулливер бұрын жасаған қайығымен қашып кетеді. Ол Бробдингнаг деп аталатын үлкен аралға барады, бірақ онда 60 футтық алыптардың нәсілі – Бробдиннагиандар тұрғанын білмейді. Жағаға шыққаннан кейін, ол Гламдалклич есімді 40 футтық мейірімді шаруа қызымен кездеседі, ол оны жағалаудан тауып, король Бробтың сарайына алып барады. Олардың заңы бойынша, барлық кішкентай адамдарды патшаға әкелу керек, оның "кішкентай жануарлар" жинағы бар. Гулливер кеме апатынан кейін жағаға құлаған Элизаветаны тауып қуанады. Патша екеуін қуыршақ үйіне орналастырады және Гламдалкличке оларға күтім жасауға рұхсат береді. Патша Гулливер мен Элизаветаны үйлендіреді. Тойдан кейін Гулливер мен Элизабет тойлауға шығады, бірақ оларды алып үйір сүйреп әкетеді. Алайда, Гламдалклич ескеріліп, Гулливерді шашымен тартып құтқарады. Кейінірек Гулливер шахматта патшаны жеңіп, королеваны қарапайым асқазан ауруынан айықтырғанда, премьер-министр Макован Гулливерді сиқыршылықпен айыптайды. Гулливер оларға ғылымды түсіндіруге тырысады, бірақ бұл сиқыршылықтың тағы бір дәлелі ретінде қабылданады. Гулливер патшаның өзінен естігісі келгенді айтуға мәжбүр болғаннан кейін, патша Гулливерді өлтіруге бұйрық береді және оған қарсы үй жануары – крокодилді жібереді, бірақ Гулливер оны өлтіре алады. Патша оны өртеуге бұйрық береді, бірақ Гламдалклич Гулливер мен Элизаветаны Бробдиннагиандардан құтқарып, оларды тігін себетіне салып, теңізге құятын өзенге лақтырады. Гулливер мен Элизабет жағажайда оянады, олардың артында Гламдалкличтің кішкентай себеті бар. Жанынан өтіп бара жатқан адам олардың Англиядағы үйлерінен көп алшақтамағанын көрсетеді. Элизабет: "Бәрі түс болды ма?" деп сұрайды. Гулливер енді Элизабетпен татуласуға қуанышты, Лиллипутияның ұсақ-түйексіздігі мен Бробдингнагтың білімсіздігінің жаман қасиеттері әркімнің ішінде екенін айтады. Элизабет Гламдалклич туралы сұрағанда, Гулливер оған білімді көзбен қарап, ол әлі дүниеге келмегенін айтады.

In 1699, Dr Lemuel Gulliver is an impoverished surgeon who seeks riches and adventure as a ship's doctor on a voyage around the world. His fiancée Elizabeth strongly wishes for him to settle down, and the two quarrel. Gulliver embarks on the voyage and soon discovers that Elizabeth has stowed away aboard his ship to be near him. A storm develops and sweeps him overboard. Gulliver is washed ashore on Lilliput, a land of tiny humans who see him as a threatening giant. The Lilliputians are afraid of Gulliver and tie him down with stakes to the beach, but he eases their fears by performing several acts of kindness. An old quarrel between Lilliput and neighboring Blefuscu is revived, and Gulliver lends a hand by towing Blefuscu's warships far out to sea. Lilliput's emperor then views the giant as a threat to his throne after Gulliver is critical of the reasons for the war (a debate about which end of an egg to cut). Gulliver escapes in a boat that he had previously built when the emperor orders his execution. He makes his way to a large isle called Brobdingnag, unaware that it is inhabited by Brobdingnagians, a race of 60 foot giants. After making shore, he encounters a very kind 40 foot peasant girl named Glumdalclitch, who finds him on the shore and carries him to the castle of King Brob. Their law requires that all tiny people be brought to the king, who has a collection of "tiny animals." Gulliver is delighted to find Elizabeth, who was washed ashore following a shipwreck. The king installs the two in a dollhouse and lets Glumdalclitch look after them. The king marries Gulliver and Elizabeth. After the wedding, Gulliver and Elizabeth go outside to celebrate but are attacked by a giant squirrel, which drags Gulliver into its burrow. However, Glumdalclitch is alerted and saves Gulliver by pulling him out of the burrow using her hair. When Gulliver later defeats the king at chess and cures the queen of a simple stomachache, Prime Minister Makovan accuses Gulliver of witchcraft. Gulliver attempts to explain science to them, but this is taken as further proof of sorcery. After Gulliver is forced to say what the king wanted to hear from him, the king orders Gulliver's execution and unleashes his pet crocodile against Gulliver, but Gulliver is able to slay the creature. The king orders him burned, but Glumdalclitch saves Gulliver and Elizabeth from the pursuing Brobdingnagians by placing them in her sewing basket and tossing it into a brook that flows out to the sea. Gulliver and Elizabeth wake on a beach with Glumdalclitch's small basket behind them. A passerby of their own size indicates that they are only a short distance from their home in England. Elizabeth asks if it had all been a dream. Gulliver, now happy to settle down with Elizabeth, replies that the bad qualities of Lilliput's pettiness and Brobdingnag's ignorance are inside everyone. When Elizabeth asks about Glumdalclitch, Gulliver gives her a knowing look and says that she has yet to be born.

Қабылдау

1960 жылғы 17 желтоқсанда жарық көрген «Нью-Йорк таймс» газетінде Юджин Арчер фильмнің тоқтату анимациясының техникалық жетістіктерін жоғары бағалап, оны балаларға ынтамен ұсынды, бірақ мынадай пікір білдірді: «Ересектерге бұл фильмнің тым механикалық болып көрінуі мүмкін, соның салдарынан қиялын қозғамайды, сондай-ақ түсініксіз аяқталуы балалардың көптеген сұрақтарын тудыруы ықтимал. Дегенмен, классиканы кемсітпей немесе масқараламай бейнелеген балалар фильмі үшін олар қуанғаны жөн».