Кіріспе

Француз генералы (1774–1839)

бельгиялық гребші

Франсуа Антуан "Шарльз" Лаллеман (23 маусым 1774 – 9 наурыз 1839) – Франция королі Наполеон I-ге қызмет еткен, қазіргі Техас аймағында колония құруға тырысқан, соңында Корсиканың губернаторы болып қызмет ету үшін Францияға оралған француз генералы.

Алғашқы жылдар

Лаллеман Франциядағы Метс қаласында дүниеге келген. 1792 жылы атты әскерге қосылып, Франция төңкерісі кезінде Францияда, Мысырда, Санто-Домингода және Испанияда қызмет етті. 1801 жылы Мысырдағы француз әскерінің жеңілісінен кейін үш аптаға тұтқынға алынды. «Камелеон» кемесінің капитаны командир Фредерик Льюис Мэтланд болды, Лаллеман оны 1815 жылы Наполеонның тапсыруымен байланысты қайта кездестірді. 1804 жылы Лаллеман Нью-Йоркте Мари Шарлотта Генриетта Лартике (Кэролайн деп аталған) есімді 16 жасар креол қызына үйленді.

Әскери мансап

1811 жылы ол бригад генералы, барон және Құрмет легионының коменданты атағын иеленді. 1812 жылы Испанияда 17-ші және 29-шы драгун полктеріне басшылық еткен кезде Виллагарсия шайқасында Степлтон Коттон басқаратын британдық атқыштардан жеңіліске ұшырады, бірақ кейін Магуилла шайқасында Джон Слейд басқаратын британдық ауыр атқыштар бригадасын жеңді. Генерал-майор Слейдтің шайқас туралы баяндамасын «Лондон газеті» газетінде қараңыз. Мәскеуден шегінуден кейін ол Гамбургте XIII корпустағы маршал Луи Николас Давудың штабында қызмет етті. 1813 жылдың күзіндегі науқан кезінде ол Солтүстік Германияда Наполеонды қолдаған Дания әскерлерімен бірге қызмет етті, 28-ші француз полкінің екі эскадрильясы Chasseurs à Cheval және 17-ші (литвалық) полкінің үш эскадрильясы Lanciers Polonaise құрамындағы 30-шы жеңіл атқыштар бригадасына қолбасшылық етті. Содан кейін ол француз-даниялық аралас арьергардты басқарды: Holstenske Rytter полкінің төрт эскадрильясы, 17-ші (литвалық) полкі Lanciers Polonaise, Slesvigske Jægerkorps батальоны және Holstenske Skarpskytte полкінің екі батальоны. Ол Даннеброг орденінің Ұлы кресімен марапатталды. Наполеон жеңіліп, алғаш рет жер аударылғанда Лаллеман Людовик XVIII әскеріне қосылды. 1815 жылы ол ағасы Генримен бірге Бурбон үкіметіне қарсы көтеріліс көтеруге тырысты, бірақ тұтқындалды. Наполеон жүз күндік науқаны үшін Эльбадан оралғанда, оларды босатып, екеуіне де Императорлық гвардияда қолбасшылық тапсырды: Генри – жаяу артиллерия полкіне, ал Чарльз – Chasseurs à Cheval-ге қолбасшылық етті, сонымен қатар Général de Division шеніне ие болды. Ватерлоо шайқасынан кейін Лаллеман Наполеонды Рошфортқа сүйемелдеді, онда Наполеон капитуляциялады. Лаллеман Наполеонмен бірге жер аударуға тырысты, бірақ британдықтар оған рұқсат бермей, екі айға Мальтада түрмеге қамады, содан кейін қашып кетті. Лаллеман және басқа бонапартист офицерлері қасында болмағанда өлім жазасына кесілді. Лаллеман ағайындылары кейінгі кешірімдерге кірмеді.

Америка отарлары

Лаллеман «Тритон» кемесімен Ливерпульден Бостонға генерал Котинг деген атпен келді. 1817 жылғы 29 сәуірде жарияланған «Нью-Йорк Колумбиан» газетінде «Ивнинг Пост» газетінен алынған деректерге сәйкес, ол Ливерпульде «Тритон» кемесіне жасырын түрде өткізілген. «Өзеннен шығарда, кедендік қайық кемелерді тексеру үшін бір кемеден екінші кемеге өтетін кезде, генерал бірнеше кемеге қайықпен түсіріліп, қайта көтерілді, осылайша кемеге кіретін инспектордан жасырынып қалды». Келесі күні, 30 сәуірде 1817 жылы «Колумбиан» газеті хабарлады: «Бонапарттың тағы екі офицері Бостонға келді, олар Легорннан Дюфрен Киприон және Лиелл Мемон». Филадельфияда Лаллеман француз эмигранттар қауымдастығының президенті болды, бұл ұйым қазіргі Алабама штатындағы төрт округті жүзім және зәйтүн шаруашылығы үшін алды. Лаллеман Наполеонды құтқаруға немесе оның бауыры Жозефті Оңтүстік Америкада таққа отырғызуға тырысады деген әңгімелер тарады. Алабамадағы жерлер Техастағы жаңа колонияны қаржыландыру үшін сатылды. Техастағы «Шам д’Азиль» («Пангерлік алаңы») колониясы Наполеонның жеңілген әскерлеріне арналған. Лаллеман колонияда тек қорғану үшін әскери адамдар болады, ал қалғаны ауыл шаруашылығымен айналысады деп мәлімдеді. 1817 жылғы 17 желтоқсанда Филадельфиядан 150 қоныс аударушы Галвестонға (Техас штаты) теңізге шығып, 14 қаңтарда жетті. Лаллеман және оның бауыры 1818 жылғы 2 ақпанда Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласына жетіп, жаңа сарбаздарды жинады және 10 наурызда 120 еріктімен Галвестонға аттанды. Олар Тринити өзенімен Атаскоситоға дейін жүзіп, екі кішкентай бекініс салды. Бірақ Мексика губернаторы Антонио Мария Мартинес француз туралы естіп, Тринити өзеніне экспедиция ұйымдастырды және Сан-Маркоста ықтимал шабуылдарға қарсы күш орналастырды. Француздар бұл туралы білген соң, 24 шілдеде «Шам д’Азильді» тастап, Галвестонға қашты. Лаллеман колонияны тастап, Нью-Орлеанға қайтты. Жан Лафитт және Амабль Юмберт аман қалғандардың кейбіреулеріне Луизианаға оралуға көмектесті, ал қалғаны 1818 жылдың тамызында Нью-Орлеанға қайта оралды. Кейін Лаллеман АҚШ азаматы болды. Наполеон өсиетімен оған 100 000 франк қалдырды, ол оны қарыздарын төлеу үшін пайдаланды.

Францияға оралу

Луи Филипп 1830 жылғы шілде революциясынан кейін бұрынғы императорлық әскери шендерді қайта орнатқаннан соң Лаллеман Францияға қайтып келді. 1837-1838 жылдары ол Корсиканың әскери губернаторы қызметін атқарды. Шарль Лаллеман 1839 жылы Парижде дүние салды.

Танымал мәдениетте

Тарихи романдар жазушысы С. С. Форрестер, "Адмирал Хорнблауэр Батыс Индияда" атты туындысының бірінші эпизодында, Лаллеманның Техасты отарлау жоспарының ойдан шығарылған нұсқасын көрсетеді, бұл жоспар Наполеонды Сен-Еленадан босатудың алғашқы қадамы ретінде ұсынылған. Ол Эрик Флинттің тарихи романы "1824: Арканзас соғысы"ндағы екінші дәрежелі кейіпкер. Роберт Криттенден басқарған қарулы толқында ол көшбасшылардың бірі болып табылады және Арканзас Постындағы шайқаста інісімен бірге қаза табады. Оноре де Бальзактың "Қара қой" романының басты кейіпкері Филипп Лаллеманның "Шамп-д'Азиль" отарлауына қатысады.