Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дели сұлтандығының екінші мамлюк билеушісі Арам Шах (آرام شاه) (1211 жылғы маусымда қайтыс болды, билік еткен жылдары 1210–1211) Дели сұлтандығының екінші сұлтаны болды. Ол Құтбұддин Айбақтың күтпеген өлімінен кейін Лахордан қысқа мерзімге таққа отырып, кейіннен Илтүтміш тарапынан жеңіліске ұшырап, тақтан түсірілді, ол Делиден билік жүргізуді бастады.
Second Mamluk ruler of Delhi Sultanate
Aram Shah (آرام شاه) (died in June 1211, r. 1210–1211) was the second Sultan of the Delhi Sultanate. He briefly held the throne from Lahore after the unexpected death of Qutb ud Din Aibak before being defeated and dethroned by Iltutmish who began ruling from Delhi.
Шығу тегі
Арам Шах – көлеңкеде қалған тұлға, ал оның ізбасары Қутб әл-Дин Айбақпен арақатынасы нақты емес. Минхадж Сирадждың "Табақат и Насири" еңбегінің кейбір қолжазбаларында бір тарау тақырыбында оның есімінен кейін "бин Айбақ" ("Айбақтың ұлы") деген сөздер кездеседі, содан кейін келген авторлар оны Айбақтың ұлы деп есептеген. Дегенмен, тарау тақырыбындағы "бин Айбақ" сөздері көшірушінің қатесінен туған болуы мүмкін. Минхадж и Сирадж мәтінде басқа жерде Айбақтың үш қызы туралы ғана айтады, ал Ата Малик Джувайнидің "Тарих и Джахангушай" еңбегінде Айбақтың ұлы болмағаны нақты көрсетілген. Белгілі болғаны – ол Айбақтың соңғы кезенде Лахор қаласындағы билігін жалғастырды.
Aram Shah is an obscure figure, and his relationship to his predecessor Qutb al Din Aibak is not certain. In some manuscripts of Minhaj i Siraj's Tabaqat i Nasiri, the words "bin Aibak" ("son of Aibak") appear after his name in a chapter heading, and later writers believed him to be a son of Aibak. However, the words "bin Aibak" in the headline may have been an erroneous addition made by a scribe. Minhaj i Siraj refers to only three daughters of Aibak elsewhere in the text, and Ata Malik Juvayni's Tarikh i Jahangushay explicitly states that Aibak did not have any son. What is known is that he succeeded Aibak in city of Lahore.
Билік
1210 жылы Кутб әл-Дин Айбақ Лахорда спорттық ойын ойнап тұрғанда күтпеген жерден қайтыс болды, және мұрагерін тағайындамады. Патшалықтағы тұрақсыздыққа жол бермеу үшін Лахордағы түркі ақсүйектері (маликтер мен әмірлер) Арам шаһты оның орнына тағайындады. Алайда, Сұлтандықтың түрлі аймандарындағы түркі ақсүйектері оның билікке өтуіне қарсы шықты, тіпті Бенгалияның халжи ақсүйектері сияқтылары оған қарсы бүлік көтерді. 16 ғасыр тарихшысы Фириштаның мәлімдемесіне сәйкес, патшалық көршілес Насир ад-Дин Қабахадан шабуылға ұшырады. Әскери судья (Амир и Дад) Әли и Исмаил бастаған ақсүйектер тобы Илтутмишті таққа шақырды. Айбақтың бұрынғы құлы және Бадаунның әкімі болған Илтутмиш көрнекті қызмет еткен және Айбақ оны ұлындай көріп, осы себепті ақсүйектер оны таққа лайықты кандидат деп санады. Илтутмиш Делиге жорық жасап, билікті басып алды, содан кейін Баг-и-Дуд шайқасында Арам шаһтың әскерін жеңді. "Табақат и Насири" еңбегінде Арам шаһ "шайит болды" делінеді: оның шайқаста қаза тапқан ба, әлде соғыс тұтқыны ретінде өлім жазасына кесілгені әлі де белгісіз. Оның екі маңызды офицері – Ақсанқар мен Фаррух Шаһ шайқаста қаза тапты. Илтутмиш одан әрі билігін нығайтып, Делиден билік жүргізе бастады.
In 1210, Qutb al Din Aibak died unexpectedly in Lahore during a sport game, without having named a successor. To prevent instability in the kingdom, the Turkic nobles (maliks and amirs) in Lahore appointed Aram Shah as his successor at Lahore. However, the Turkic nobles in different parts of the Sultanate opposed his ascension, and some of them such as the Khalji nobles of Bengal rebelled against him. According to the 16th century historian Firishta, the kingdom also suffered an invasion from the neighbouring ruler Nasir ad Din Qabacha of Multan. A group of nobles, led by the military justiciar (Amir i Dad) Ali yi Ismail, invited Iltutmish to occupy the throne. Iltutmish, a former slave of Aibak and the governor of Badaun, had a distinguished record of service and was called a son by Aibak, because of which the nobles considered him as a good candidate for the throne. Iltutmish marched to Delhi, where he seized the power, and later defeated Aram Shah's forces at Bagh i Jud. According to the Tabaqat i Nasiri, Aram Shah was "martyred": it is not clear if he was killed on the battlefield, or put to death as a prisoner of war. Two of his important officers Aqsanqar and Farrukh Shah were killed on the battlefield. Iltutmish subsequently consolidated his power and began ruling from Delhi.