Кіріспе

Абдулла ибн Худхафа әл-Сахми (عبد الله بن حذافة السهمي) (653 жылы қайтыс болған) – Мұхаммед пайғамбардың сахабасы. Ислам тарихында ол Мұхаммедтің Парсы патшасы Хусрау Парвезге жазған хатын жеткізуші ретінде және Византия императоры Гераклий тарапынан тұтқынға алынып, азапталғаны үшін белгілі.

Хосров ІІ-ге хат

Абдулла ибн Худхафа әл-Сахми Мұхаммедтің хатын Сасанидтер империясының (Персия) императоры Хосров II-ге жеткізді. Абдулла патшалыққа кіргенде, Хосров хатты алу үшін елшісін жіберді, бірақ Абдулла Мұхаммедтің хатты тек патшаға тапсыруға бұйрық бергенін және Мұхаммедтің нұсқауларын бұзбайтынын айтып бас тартты. Хосров хаттан ашуланып, оны жыртып жіберді. Мұхаммед Хосровтың хатын жыртып тастағанын естігенде, Алла оның патшалығын жоқ қылсын деп дұға етті. Хосров Мұхаммедті тұтқындап, өзіне әкелу үшін бірнеше сарбаз жіберді. Адамдар Мединеге жеткенде, Мұхаммедке Персия императоры Первестің өз ұлынан өлтірілгені туралы құдайлық уахи арқылы хабарланды, және Мұхаммед бұл туралы сарбаздарға жеткізді.

Экспедиция жетекшісі

Мұсылман ғалымдарының айтуынша, Сиха Ситтах хадистері мен Тафсир ибн Катирде келтірілгендей, «Ули әл-Амр» туралы бағыну аяты сахаба Абдалла ибн Худафаның бір оқиғасымен байланысты. Мұхаммед (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) бірде оны бір топ сахабалардың әскери жетекшісі етіп жіберген. Жолда ол ашуланып, оларға оттан орам жасап, оның ішіне секіруді бұйырды. Алайда, имам Асакир Зухри Абдалланың қалпы жоқ, әзілге құмар адам болғанын айтты. Ол бұл бұйрықты ойын үшін берген.

Халифа Умардың дәуірінде

639 жылы (19 а.х.) Омар халифалығының кезінде ол Римге әскер жіберді. Сол жерде Византия империясының императоры Гераклий Абдуллаһты пара мен азаптау арқылы христиан дініне өткізуге тырысты, бірақ Абдуллаһ бұдан бас тартты. Гераклий оның алдында басқа сахабаларды қайнату сияқты түрлі азаптар жасады. Ол Абдуллаһтың камерасына бір әйелді жіберуге әрекеттенді, бірақ Абдуллаһтың Исламға деген мызғымас сенімі оны әйелден қашу үшін камерада шабысуға мәжбүр етті. Әйел ақырында шаршап, бас тартты. Содан кейін Гераклий оны қорқытуға тырысты, сарбаздарына оған қарай жебе атуға бұйрық берді, бірақ тигізбеуге ескертті. Бірақ бұл Абдулла ибн Худафаға әсер етпеді. Гераклий Абдуллаһтың көз алдында басқа сахабаларды қайнатқанда, Абдуллаһ жылап жіберді. Гераклий оны бұрынғыдан бекінгенін ойлап, оны мазақтады. Абдуллаһ, өзінің қорқыныштан емес, тек бір рет өлуге болатынын білгендіктен жылағанын, және Исламға деген сенімінің күшіне байланысты 1000 өмір тілегенін айтты, осылай өлу үшін. Осыдан кейін Гераклий соңғы рет әрекет жасады. Ол Абдуллаһқа: «Егер менің басымды сүйсең, сені босатамын», – деді. Абдуллаһ: «Мен сенің басыңды сүймеймін», – деп жауап берді. Сонда Гераклий: «Маған маңдайымнан сүйсең, 60 сахабаны және сені босатамын», – деді. Абдуллаһ бұдан бас тартты. Осылай жалғасты, сосын Гераклий: «Маңдайыма сүйіп алсаң, 300 сахабаны босатамын», – деді. Абдуллаһ осы ұсынысқа келісті. Абдуллаһ және сахабалар босатылып, мұсылман елдеріне қайта оралды. Абдуллаһтың батылдығы туралы хабар елге тараған кезде, Ислам халифасы Омар ибн әл-Хаттаб барлық мұсылмандарға Абдулла ибн Худафа әл-Сахмидің маңдайынан сүйіп, өзі алғашқы болып оның маңдайынан сүйді.

Өлім

Ол 653 жылы (33 хижри) Осман халифаты тұсында Мысырда қайтыс болды.