Кіріспе

Америкалық тыңшы (туған 1952)

Әли Абдул Сауд Мохамед (علي عبد السعود محمد) (туған 3 маусым 1952) – АҚШ Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) және Египеттік Исламдық Жиһад үшін бірдей жұмыс істеген қос агент. Ол екі ұйымның қызметі туралы бір-біріне хабарласып, пайдасын тигізді. 1993 жылы Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған шабуылдан кейін Калифорнияға саяхат еткен Айман әл-Зауахиридің аудармашысы ретінде жұмыс істеу үшін АҚШ-қа келді. Ол Әфғанстанды Кеңес Одағы басып алған кезде құрылған көптеген исламдық қайырымдылық қорындан «Әл-Жиһад» үшін қаржы жинауға үміттенеді. Сол жерде Завахири оны АҚШ-қа қашып келгендей көрсетіп, елге енуге ынталандырды. Ол Каирдегі ЦРУ кеңсесіне кіріп, станция бастығымен сөйлесуді сұрап, қызметін ұсынғанда, американдықтар оны египеттік тыңшы деп ойлады, бірақ оны кішігірім барлау агенті ретінде жұмысқа алды. «Хезболламен» байланысы бар мешітке енуге тапсырылғанда, ол имамға өзінің американдық тыңшы екенін және ақпарат жинау ниетінде екенін айтты. Сол қауымда тағы бір адал американдық тыңшы болды және ол Мохамедті ЦРУ-ға хабарлады. ЦРУ оны жұмыстан шығарып, АҚШ-қа кіруіне тыйым салуға тырысты. Мохамед 1998 жылы Кенияның Найроби және Танзанияның Дар-эс-Салам қалаларындағы АҚШ елшіліктеріне жасалған шабуылдарға қатысқан деп айыпталды. 2000 жылдың қазан айында ол АҚШ азаматтарын өлтіруге және АҚШ мүлігін жоюға қатысқан бес қылмысты мойындады. Мохамед 1984 жылға дейін Египет армиясының әскери барлау қызметінде майор болды, бірақ радикализмге күдікпен қаралып, қызметтен босатылды. Ол АҚШ армиясына қосылып, АҚШ әскери ақпаратын «Әл-Қаида» және басқа да исламист топтарын оқыту үшін пайдаланды, сондай-ақ «Әл-Қаиданың» көп томдық террористік оқулықтарын жазды.

Ауғанстанда

1980 жылдары Мохамед Кеңес Одағына қарсы ауған муджахидтерін даярлауға қатысты. Мохамед соғыс кезінде Осама бен Ладен мен Айман әл-Зауахири, кейіннен әл-Каиданың басшылары және Африкадағы екі АҚШ елшілігін жарған террористерді қамтитын шағын топтарға оқыту жүргізді. 1990 жылы Мохамед Ауғанстанға оралды және тағы да террористерді партизандық және конвенциялық емес соғыс өнерінде оқытты, оның ішінде ұшақтарды қақпалау, жанкештілік шабуылдары, адамдарды ұрлау және IED бомбаларын жасау бар. Осы кезеңде ол Осама бен Ладен және Айман әл-Зауахиримен бірге елшіліктерді жарғанды жоспарлай бастағаны белгілі болды. Кейіннен Мохамед әл-Каиданың Ауғанстаннан Суданға көшуіне көмектесті. Ол лагерьлердің маңызды қозғалыстарында көмектесіп, тұрақты түрде сапарлар жасады. 1992 жылы Мохамед террористік ұяшықтарды даярлау мақсатында Ауғанстанға бірнеше рет сапар жасады. Сол жылы ол ЦРУ бақылауында болған кезде кем дегенде 58 рет сапар шекті. Ол совет күштері жеңілгеннен кейін ауған муджахидтері арасындағы азаматтық соғыста соғысып, оларды даярлады. Осы уақытта ол әл-Каида генералдарына барлау соғысының өнерін үйретті. Бұл бақылау, қарсы бақылау, саботаж, адамдарды ұрлау, кодтарды және шифрларды қоса алды. Террористік ұйымның ішкі жасушалық және топтық құрылымдары осы шамада Әли тарапынан жасалды, мүшелерді тарату арқылы терроризмді жоюды қиындату мақсатында. Ол АҚШ армиясына қабылданып, 1989 жылға дейін Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэггтегі Джон Ф. Кеннедидің арнайы соғыс орталығы мен мектебінде қызмет етті. "Оның жоғары лауазымды офицерлері оны 'сөзсіз адал' және 'тұрақты түрде табысқа жеткен' деп бағалады". Мохамед сондай-ақ карталар мен оқулықтарды базадан алып, Кинкоста көшіріп, оларды әл-Каиданың көп томдық террористік оқу нұсқаулығын жазу үшін пайдаланды. Сондай-ақ, ол Махмуд Абухалимамен бірге жұмыс істеді, ол 1993 жылы Нью-Йорктегі Әлемдік сауда орталығына жасалған Рамзи Юсефтің жүк көлігімен жасалған террористік шабуылына көмектескен. 1990 жылдардың басында Мохамед Ауғанстанға оралды, онда "алғашқы әл-Каида еріктілерін американдық арнайы күштерінен алған тәжірибесіне сүйене отырып, ұрлау, саботаж және ұшақтарды қақпалау сияқты конвенциялық емес соғыс техникасына оқытты". ФБР арнайы агенті Джек Клунанның сөзіне сүйенсек, Мохамедтің алғашқы сабақтарында Осама бен Ладен, Айман әл-Зауахири және басқа да әл-Каида басшылары болған. Мамыр айында ол Сан-Хоседе Джон Зентпен кездескеннен кейін ФБР хабаршысы болды, ол АҚШ Қорғаныс министрлігінің қарсы барлау талдаушыларына Ауғанстандағы әл-Каиданың оқу лагерлері желісінің бар екендігі туралы хабарлады. Египеттік Исламдық Жихад, әлі ресми түрде әл-Каидамен бірікпеген, американдық барлау ақпаратына қол жеткізу үшін әл-Каида туралы ақпаратты ағызуға рұқсат бергеніне сеніледі. Мохамедпен болған кездесу АҚШ-қа әл-Каида туралы көп жылдар бойы ең құнды ақпаратты ұсынғанымен, ФБР Зенттің есебіне сәйкес әрекет етпеді және Қорғаныс министрлігі кездесу туралы ескертулер жасамады. Телевизиядағы сұхбатында Мохамед өзінің күш-жігерінің себебін былай түсіндірді: "Саяси үстемдіксіз Ислам аман қалмайды".

1993 жылғы Ванкувер әуежайындағы оқиға

1993 жылдың басында Мохамедті Ванкувер халықаралық әуежайында Канада Корольдік шаруа полициясы (RCMP) ұстады. Мохамед Осама бен Ладеннің әріптесімен кездесу үшін келген еді, ол Дамаскіден екі жалған саудиялық паспортпен келген кезде ұсталған болатын. RCMP Мохамедті қамауға дайын тұрғанда, ол RCMP-ға FBI-дың қызметкері екенін айтты және FBI-дың сұрауымен бірден босатылды.

Тұтқындау және сотталу

1998 жылы, бомбалаудан екі апта өткен соң, ФБР агенттері Әлидің пәтерін тінті. Олар террористік қызметтің дәлелдерін тапты, оның ішінде «Әл-Қаида» ұйымының жаттығу жоспарлары мен сценарийлері болды. Әли Мохамед Осама бен Ладенмен кездесу үшін елден кетуді жоспарлаған. Бірақ ол басқа күдіктілердің сот процесінде куәлік беруге шақырылды. Сот күні Мохамед елшілікке жасалған жарылыс ісіндегі басты күдікті ретінде қамауға алынды. «Миссия, адамдар және мен: бұрынғы Дельта күшінің командирінен сабақтар» атты кітабында бұрынғы Дельта күшінің командирі Пит Блабер 2001 жылдың соңында Әли Мохамедпен кездескенін және оның Ауғанстанға қалай енуге, «Әл-Қаида» командирлерін табуға және елде жасырын жұмыс істеуге қатысты ақпарат бергенін айтады. 2001 жылғы басқа да жаңалықтар көздері Әли Мохамедтің жазасын жеңілдету үшін «Әл-Қаида» туралы ақпарат ұсынып жатқанын көрсетеді. 2006 жылы Мохамедтің әйелі Линда Санчес: «Ол әлі сотталған жоқ, ол сотталмағандықтан көп айта алмаймын. Ол ешкіммен сөйлесе алмайды. Оған ешкім жеткізе алмайды. Олар Әлиді өте құпия ұстап отыр, ол тіпті ауаға сіңіп кеткендей» деді. 2011 жылы бұрынғы ФБР агенті Әли Суфан Мохамедтің әлі де үкім күтуде екенін растады.