Такао классының ауыр крейсері Атаго

Кіріспе

Такао класындағы ауыр крейсер

Атаго (愛宕) – Екінші дүниежүзілік соғыста Жапон императорлық теңіз күштерінде (JITF) қызмет атқарған ауыр крейсерлердің екінші кемесі. Бұл кемелер жапон флотының ең ірі және ең заманауи крейсерлерінің қатарына жатты, көп мақсатты, ұзақ қашықтықтағы соққы беру күшінің негізін құру мақсатымен жобаланған. Оның туыс кемелері – жапондық крейсер Такао, жапондық крейсер Майя және жапондық крейсер Чокай.

Өмірбаян

Такао класының кемелері 1927-1931 жылдарға арналған қосымша қаржы жылының бюджетімен мақұлданды, ал Атаго, оның әпкелері сияқты, таудың құрметіне аталды. Бұл жағдайда, оған Киото қаласының сыртында орналасқан Атаго тауының аты берілді. Такао класының бас кемесі Такао болғанымен, Атаго іс жүзінде Такаодан бұрын бітірілді.

Дизайн

Такао класының крейсерлері бұрынғы конструкцияның жетілдірілген нұсқасы болды, оларда эксперименталды жеңіл крейсерді дамытудан алынған техникалық элементтер енгізілді – жапон крейсері Юбари. Олардың ерекшелігі – үлкен, көлбеу негізгі түтіні және кіші, тік, екінші түтіні. Миоко класындағы мәселелерді шешу мақсатында Такао класы қалың бронямен жабдықталды, екі мақсатты бас қарулары ұшақтарға қарсы қолданылуы мүмкін болды, ал торпедалық аппараттар қауіпсіздікті арттыру үшін жоғарғы палубаға көшірілді. Алайда, бұрынғылары сияқты, Такао класы да жоғары ауырлық орталығына ие болды. Такао класының Атаго кемесінің ұзындығы , ені , сусыру тереңдігі болды. Такао класының барлық кемелері Йокосука теңіз округіне бекітілді, IJN 2-ші флотының 4-ші жасағын құрады және 1930-шы жылдарда бірлесіп оқытылды. 1932 жылдың 14 мамырында, өмірден кетуіне бір күн қалғанда, премьер-министр Инукай Цуёси жаңа крейсерді тексеруге барды. 26-28 мамыр аралығында Атаго император Хирохитоны Кобеден Этажимаға және кері ішкі теңіз арқылы круизге шақырды, ал император Кобеде теңіз парадына төрағалық етті. Атаго 1932 жылдың желтоқсанынан 1933 жылдың қарашасына дейін капитан Ибо Такахаси, 1936 жылдың сәуірінен бастап капитан Сейичи Ито басқарды, ал 1936 жылдың 1 желтоқсанынан 1937 жылдың 12 шілдесіне дейін капитан Аритомо Гото оны алмастырды. Осы кезеңде жоғары ауырлық орталығына байланысты олардың тұрақтылығы мен теңізге жарамдылығымен байланысты мәселелер анықталды. Такао мен Атаго қайта жаңартылды, нәтижесінде жақсартылған дизайнға қол жеткізілді: көпірдің мөлшері азайтылды, бас мачта артқа жылжытылды және тұрақтылықты жақсарту үшін корпустың бүйірлік бөлімдері қосылды. Қайта жаңарту аяқталғаннан кейін, Такао мен Атаго 1940 және 1941 жылдың басында Қытай жағалауында патрульдік қызмет атқарды. Атаго Санта-Крус аралдары шайқасында (26-27 қазан) шағын рөл атқарды. Гуадалканалдың екінші теңіз шайқасында (15 қараша), американдық линкорлар «Оңтүстік Дакота» және «Вашингтонмен» түнгі артиллериялық жекпе-жек кезінде Атаго мен Такао «Оңтүстік Дакотаға» он жеті снарядпен және бір снарядпен нұқсан келтірді. Жапон линкоры «Кирисима» да «Оңтүстік Дакотаның» артқы 3-ші мұнарасының барбетіне бір снарядпен соқты. «Оңтүстік Дакота» зақымдалды, бірақ батпады. Шайқастың басында Атаго мен Такао әрқайсысы «Вашингтонға» 8 «Ұзын найза» типті 93 торпедасын ұшырды, бірақ барлығы сәтсіз аяқталды. Атаго шайқас нәтижесінде сәл зақымдалды және 17 желтоқсанда жөндеу үшін Куреге қайтып келді. 1943 жылдың 25 қаңтарында Атаго Соломон аралдарын ұстап тұру үшін жапондық күш-жігерді жалғастыру және Гуадалканалдан эвакуациялауға көмектесу үшін Труке оралды. Күш құрамында «Зуикаку», «Зюйо» және «Джунё» әуе кемелері, «Конго» және «Харуна» линкорлары, «Атаго», «Такао», «Миоко» және «Хагуро» крейсерлері, «Нагара» және «Агано» жеңіл крейсерлері және 11 эсминец болды. Жапондықтар аралдан 11 700 әскерді эвакуациялауға жетті. Атаго 1943 жылдың шілдесіне дейін Трукте болды, содан кейін үшінші жаңғырту және жөндеу үшін Йокосука әскери-теңіз арсеналына қайтып келді, нәтижесінде екі үштік 96 типті зениттік қарулар қосылды.

The Takao class cruisers were an improved version of the previous design, incorporating technical elements learned with the development of the experimental light cruiser Japanese cruiser Yūbari. They had a distinctive profile with a large, raked main smokestack, and a smaller, straight, second smokestack. Intended to address issues with the Myōkō class, the Takao class had thicker armor, dual purpose main guns which could be used against aircraft, and torpedo launchers moved to the upper deck for greater safety. However, as with its predecessors, the Takao class was also top heavy. The Takao class displaced Atago was long, with a beam of , draft of and was capable of Although Takao was the lead ship in the class, Atago was actually completed two months earlier. All of the Takao class were assigned to the Yokosuka Naval District, forming Sentai 4 of the IJN 2nd Fleet, and trained as a unit during the 1930s. On 14 May 1932, the day before he was assassinated, Prime Minister Inukai Tsuyoshi made a tour of inspection of the new cruiser. From 26 to 28 May, Atago hosted Emperor Hirohito on a cruise from Kobe to Etajima and back on the Inland Sea, and the emperor presided over a naval review at Kobe on his return. Atago was commanded by Captain Ibō Takahashi from December 1932 to November 1933, and by Captain Seiichi Itō from April 1936 until he was relieved from 1 December 1936 to 12 July 1937 by Captain Aritomo Gotō. During this time, issues with their stability and seaworthiness due to the top heavy design became evident. Takao and Atago were rebuilt, resulting in an improved design: the size of the bridge was reduced, the main mast was relocated aft, and hull bulges were added to improve stability. After rebuilding was completed, Takao and Atago patrolled off the coast of China in 1940 and early 1941. Atago also played a very minor role in Battle of Santa Cruz Islands (26–27 October)

In the Second Naval Battle of Guadalcanal (15 November), during a night gun duel with the American battleships South Dakota and Washington, Atago and Takao hit South Dakota with seventeen rounds and one The battleship Japanese battleship Kirishima also hit South Dakota with a single round that exploded on her aft No. 3 turret's barbette. South Dakota was damaged, but not sunk. Early in the battle, Atago and Takao each launched eight Type 93 "Long Lance" torpedoes at Washington but they all missed. Atago was damaged slightly as a result of the action, and returned to Kure for repairs on 17 December. On 25 January 1943, Atago returned to Truk to continue Japanese efforts to hold the Solomon Islands, and eventually to support the evacuation of Guadalcanal. The force consisted of the carriers Japanese aircraft carrier Zuikaku, Japanese aircraft carrier Zuihō and Japanese aircraft carrier Jun'yō, the battleships Japanese battleship Kongō and Japanese battleship Haruna, heavy cruisers Atago, Takao, Japanese cruiser Myōkō and Japanese cruiser Haguro, the light cruisers Japanese cruiser Nagara and Japanese cruiser Agano, and 11 destroyers. The Japanese transports were successful in evacuating 11,700 troops from the island. Atago remained based out of Truk through July 1943, when she returned to Yokosuka Naval Arsenal for her third modernization and refit, which added two triple mount Type 96 anti aircraft guns.

Кейінгі шайқастар

1943 жылғы 23 тамызда "Атаго" Рабаулға әскер күшін жеткізіп оралды және қараша айына дейін Соломон аралдарындағы жапон күштерін қолдау үшін шабуылдарын жалғастырды. Гилберт аралдарына жасалған американдық авианосецтердің шабуылына жауап ретінде "Атаго" вице-адмирал Джисабуро Озаваның флотымен бірге американдық авианосецтермен қақтығысу үшін шықты. Флотқа "Шокаку", "Зуйкаку" және "Зүйхо" ұшақ тасымалдаушылары, "Ямато" және "Нагато" жауынгерлік кемелері, "Мёко", "Хагуро", "Тон", "Чикума", "Могами", "Атаго", "Такао", "Чокай" және "Мая" крейсерлері, "Агано" жеңіл крейсері және он бес эсминец кірді. Күрделі іздеулерге қарамастан, бұл күш американдық соққы тобымен байланыс орната алмады және Трукқа қайтып келді. 1943 жылғы 1 қарашада Бугенвильге одақтас әскерлердің қонуына жауап ретінде "Атаго" және бірнеше басқа жапон крейсерлері одақтас әскерлердің қону күштеріне шабуыл жасауға дайындалу үшін Рабаулға жіберілді. 5 қарашада Рабаулда отын құю кезінде операциялық топқа "Саратога" және "Принстон" авианосецтерінен 97 ұшақ шабуыл жасады. "Атаго" үш бомбадан шағын қашықтықта жарылысқа ұшырады, нәтижесінде 22 экипаж мүшесі қаза тапты, оның ішінде көпірде бомбаның сынығынан зардап шеккен капитан Накаока болды. 15 қарашада "Атаго" жөндеу жұмыстары үшін Йокосукаға оралды, осы уақытта 22-типті беткейлік іздеу радарын және қосымша 96-типті 25 мм зениттік пулеметтер орнатылды. 1944 жылдың қаңтарында "Атаго" Трукке қайтып келді. 10 ақпанда крейсерлік күшке американдық "Permit" суасты қайығы түнгі беткейлік шабуыл жасады, бірақ төрт торпедасы өткен жоқ. "Атаго" 1 наурыздан бастап Палаудағы вице-адмирал Джисабуро Озаваның Бірінші мобильді флотының Сентай 4-іне қайта бағытталды және 1 сәуірден бастап Филиппиннің оңтүстігіндегі Даваода орналасты. Крейсерлік күшке 6 сәуірде "Dace" суасты қайығы сәтсіз шабуыл жасады. 13 маусымда Филиппин теңізіндегі шайқаста "Атаго" вице-адмирал Такео Куританың Мобильді күш алғы шебінің құрамына кірді, Сайпан маңында американдық 5-ші флотты "шешуші шайқасқа" мәжбүр ету мақсатымен Тауи-Тауиден шықты. "Ұлы Мариан аралдарындағы түйе ату" деп аталған оқиғада, Сайпан маңындағы американдық 58-ші жедел топқа шабуыл жасаған жапондық ұшақтар ауыр шығындарға ұшырады. "Атаго" осы шайқаста зақымдалмады және 24 маусымда соңғы жөндеу үшін Хаширажимаға келді, осы кезде 13-типті әуе іздеу радарын, сондай-ақ тағы төрт үш және 32 бірлік 96-типті зениттік пулеметтер (барлығы 60-қа жеткізді) орнатылды.

On 23 August 1943, Atago returned to Truk with Army reinforcements for Rabaul, and continued making sorties supporting Japanese forces in the Solomon Islands through November. In response to American carrier aircraft raiding in the Gilbert Islands, Atago sortied with Vice Admiral Jisaburō Ozawa's fleet to engage the American carriers. The fleet consisted of the aircraft carriers Japanese aircraft carrier Shōkaku, Zuikaku and Zuihō, the battleships Japanese battleship Yamato and Japanese battleship Nagato, heavy cruisers Myōkō, Haguro, Japanese cruiser Tone, Japanese cruiser Chikuma, Japanese cruiser Mogami, Atago, Takao, Chōkai and Japanese cruiser Maya, the light cruiser Agano and fifteen destroyers. Despite extensive searches, this force failed to make contact with the American striking force and returned to Truk. In response to the Allied landings on Bougainville on 1 November 1943, Atago and several other Japanese cruisers were sent to Rabaul to prepare to attack the Allied landing forces. On 5 November, while refueling at Rabaul, the task force was attacked by 97 planes from the carriers Saratoga and Princeton. Atago sustained three near misses by bombs that killed 22 crewmen, including her skipper Captain Nakaoka who was hit by a bomb splinter while on the bridge. On 15 November, Atago returned to Yokosuka for repairs, during which time a Type 22 surface search radar set, along with additional Type 96 25 mm anti aircraft guns were installed. In January 1944, Atago returned to Truk. On 10 February, the cruiser force was attacked by the American submarine Permit in a night surface attack, but she missed with four torpedoes. Atago was then reassigned to Sentai 4 based in Palau under Vice Admiral Jisaburō Ozawa's First Mobile Fleet at Palau from 1 March, and was stationed at Davao in the southern Philippines from 1 April. The cruiser force was unsuccessfully attacked by the submarine Dace on 6 April. On 13 June, during the Battle of the Philippine Sea, Atago was part of Vice Admiral Takeo Kurita’s Mobile Force Vanguard, deployed from Tawi Tawi in an attempt to force the American 5th Fleet into a "decisive battle" off of Saipan. In what came to be called the "Great Marianas Turkey Shoot", Japanese aircraft attacking US Task Force 58 off of Saipan suffered overwhelming losses. Atago was undamaged from this battle and arrived at Hashirajima on 24 June for a final refit, at which time a Type 13 air search radar set was installed, along with further four triple and 32 single mount Type 96 AA guns (which brought her total to 60) .

Лейте шығанағы шайқасында батып кеткен

1944 жылдың шілдесінен қазан айына дейін "Атаго" Жапон императорлық теңіз флотының қалған негізгі беткі күштерін құрайтын вице-адмирал Такео Куританың Бірінші мобильді соққылау күшінің флагманы болды. Бұл күшке бес линкор, он ауыр крейсер, екі жеңіл крейсер және 19 эсминец кірді. Күш 22 қазанда Лейте шығанағы шайқасында соғыстың соңғы ірі теңіз шайқасына шықты. "Атаго" одақтастар "Орталық күш" деп атаған күштің флагманы болды және Чокай, Такао және Майямен бірге Сентай 4-тің құрамына кірді. Келесі күні күшті ұзақ уақыт бақылап келген екі су асты кемесі Палаван бұғазында, "Қауіпті аймақ" деп белгілі бір жерге шабуыл жасады. "Атаго" шабуылға ұшыраған кемелердің бірі болды. "Дартер" су асты кемесінен атылған төрт торпеда "Атаго" кемесіне тиіп, оны өртке жегізді. Кеме 05:53-те, 18 минут ішінде, шамамен судың тереңдігінде батып кетті. "Атаго" экипажының 529 мүшесі аман қалды, оның ішінде вице-адмирал Курита болды, бірақ 360 адам қаза тапты, соның ішінде "Атаго" кемесінің бас инженері, капитан (кейін контр-адмирал атанған) Кейзо Домен. Бас штаб офицері контр-адмирал Томиджи Коянаги, "Атаго" капитаны контр-адмирал Араки, оның орынбасары капитан Негиси Минору, артиллерия офицері лейтенант Нисимура Томохару, навигатор лейтенант Йокота Хажиме, торпеда офицері лейтенант Огивара Манабу, зақымды бақылау офицері лейтенант Ивабе Рокуро, хирург лейтенант Чино Ю, есепші лейтенант Икегами Хидетка және байланыс офицері лейтенант Або Масанао қаза тапты. 347 экипаж мүшесі "Кисинами" эсминцімен құтқарылды; ал 171 адам "Асасимо" эсминцімен құтқарылды. Кеме 20 желтоқсанда теңіз тізімінен шығарылды.