Кіріспе

Могами класының төрт крейсерінің бірі – Кумано (熊野) – Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштерінің төрт ауыр крейсерінің бірі. Ол Жапонияның орталық бөлігіндегі Хонсю аралындағы Кумано өзенінің құрметіне аталған. Могами класының кемелері Вашингтон теңіз келісіміне сәйкес "жеңіл крейсерлер" ретінде салынды, олар бес үш қатарлы 6,1 дюймдік екі мақсатты зеңбіректермен жабдықталған. Бұл кемелер жеңіл крейсерлер үшін тым ірі болды, сондай-ақ негізгі батареяның барбеттері 8 дюймдік екі зеңбірекпен жылдам қайта жарақтандыру үшін есептелген. 1937 жылы барлық төрт кеме осылай ауыр крейсерлерге "өзгертілді". Кумано Тынық мұхитындағы соғыста көптеген шайқастарға қатысты, содан кейін 1944 жылдың қараша айында Филиппиннің Санта-Круз, Замбалес аймағында жөндеуден өтетін уақытта 38-ші жедел әскерлік топтың авиациясымен батырылды.

Негізгі деректері мен дизайны

"Мару 1" әскери-теңіз қару-жарағын толықтыру бағдарламасы аясында салынған Могами класындағы крейсерлер Вашингтон әскери-теңіз келісімінің рұқсат еткен ең жоғары шектеріне сәйкес, соңғы технологияларды пайдалана отырып жобаланды. Нәтижесінде, екі мақсатты (ДП) 15,5 см/60 3-жылдық типті теңіздік зеңбіректер 55° көтерілу бұрышына ие бес үш мұнаралы бас қару ретінде таңдалды. Бұл үш мұнаралы жапон крейсерлерінің алғашқысы болды. Екінші деңгейдегі қаруландыруға төрт екі мұнаралы сегіз 12,7 см/40 89-шы типті теңіздік зеңбіректер және төрт айналмалы төрттік ұңғымада 24 93-шы типті "Ұзын Найза" торпедалары кірді. Салмақты азайту үшін электрлік дәнекерлеу, алюминийден жасалған суперструктура және бір түтікше қолданылды. Жаңа импульстік турбиналық қозғалтқыштар, үш пернелі төрт валға қуат беріп, ең жоғары жылдамдықты қамтамасыз етті, ол көптеген заманауи крейсерлерден асып түсті. Могами класы бұрынғы жапон крейсерлерінің бір рулінен өзгеше, екі теңдестірілген рульге ие болды. Класс бастапқыда бас қаруларын қос мұнаралы 20 см/50 3-жылдық типті теңіздік зеңбіректермен алмастыру арқылы ауыр крейсерлерге жаңарту үшін жобаланды. Алайда, 1935 жылғы алғашқы сынақтар кезінде Могами және жапон крейсері Микума сынақтан өтпеген жабдықтары мен дәнекерлеу ақауларына байланысты техникалық қиындықтарға тап болды, сондай-ақ ауа райы нашарлағанда тұрақсыздық мәселелері де анықталды. Екі кеме де, сондай-ақ әлі аяқталмаған Кумано және жапон крейсері Судзуя толыққанды және өте қымбат қайта құру бағдарламасына ұшырады. Жаңартылғаннан кейін, жоғары жылдамдығымен, бронялық қорғанысымен және ауыр қару-жарағымен бұл конструкция Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әлемдегі ең жақсы крейсерлердің біріне айналды.

Ерте мансап

Кумано кемесі 1934 жылғы 4 сәуірде Кобедегі Кавасаки кеме құрылысшыларында салынды, 1936 жылғы 15 қазанда суға түсірілді және 1937 жылғы 31 қазанда аяқталды. Оның алғашқы капитаны капитан Шодзи Нишимура болды, ол кеменің аяқталуын бақылады және 1939 жылдың мамырына дейін капитан қызметін атқарды, бірақ ол дерлік бірден Куре теңіз арсеналында модификация жұмыстарынан өтті, ол 1939 жылдың қазанында ғана аяқталды. Оның алғашқы операциялық командирі капитан Каору Арима болды, ол 1939 жылғы 15 қарашадан 1940 жылғы 15 қазанға дейін қызмет етті. 1941 жылғы 16 шілдеден бастап Кумано 7-ші эскадраның құрамына кірді, оның бір туыстары Могами, Микума және Судзуямен бірге, және француз Индоқытайына жасалған жапон шабуылына қолдау көрсету үшін Хайнанға орналастырылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Перл-Харборға шабуыл жасағанда Кумано вице-адмирал Шигейоши Иноуэдің 4-ші флотының флагманы болды және вице-адмирал Джисабуро Озаваның Бірінші оңтүстік экспедициялық флотының құрамында Малайзияға жапондық шабуылды қолдау үшін жөнелтілді. 1941 жылдың 9 желтоқсанында Ұлыбританияның Z күшінің (Ұлыбританияның жауынгерлік кемесі, жауынгерлік крейсер және эсминецтерді қолдау) байқалғаны туралы хабарлама келіп түсті. Хабарламаны жеңіл крейсер «Сендай» қабылдап, адмирал Озаваға «Чокай» крейсері арқылы жеткізді. Бірақ байланыс нашар болды және хабарламаны түсіруге тағы 90 минут кетті. Сонымен қатар, I-65 тобының Z күшінің бағыты туралы хабарламасы дұрыс емес еді. «Сүзуя» мен «Кумано»дан екі «Айчи E13A1 «Джейк»» теңіз ұшағы Z күшін бақылауға тырысты, бірақ екеуі де отын жетіспеуіне байланысты суға қонуға мәжбүр болды. Тек «Сүзуя» экипажы ғана құтқарылды. Келесі күні Z күші Индокитайдан келген 22-ші әуе флотилиясының торпедо бомбалаушыларымен жеңіліп қалды. 1941 жылдың желтоқсан айында «Кумано» «Сүзуямен» бірге Саравакқа шабуыл жасауға және Миридегі жапон әскерлерінің қонуын қамтамасыз етуге міндеттелді. Камрань шығанағындағы базасынан «Сүзуямен» бірге 1941 жылдың желтоқсан айының соңынан наурыздың ортасына дейін Анамбас, Эндау, Палембанг және Банка аралдарында, Суматрадағы Сабангта және Голландияның Шығыс Үндістанындағы Явада әскерлердің қонуын қамтамасыз етуге шықты. «Кумано» 1942 жылдың 20 наурызында Үнді мұхитындағы Андаман аралдарын басып алуға да қатысты. 1942 жылдың 6 сәуірінде Үнді мұхиты шабуылы кезінде «Кумано» мен «Сүзуя», «Ширакумо» эсминесімен бірге британдық «Сильксворт» (4921 тонна), «Автоликус» (7621 тонна), «Мальда» (9066 тонна) және «Шинкуанг» (2441 тонна) және американдық «Экспорт» желісінің «Эксмур» (4986 тонна) кемелерін батырды. Бірақ «Кумано»дан шыққан E8N теңіз ұшағының бірі Үндістанның Каттокте орналасқан No5 эскадрильясының Curtiss P 36 Hawk ұшағымен зақымдалды. «Кумано» 27 сәуірде Куре әскери-теңіз арсеналына келіп, Жапонияға қайта оралды. 26 мамырда Гуамға келіп, Сэнтай 7 (контр-адмирал Райдзо Танака) командасының қарамағындағы Мидуэй шабуылдық көлік тобының эскортына қосылды. Мидуэй шайқасы кезінде 5 маусымда «Кумано» қарауылдары су бетіндегі «Тамбор» американдық су асты кемесін байқады және ықтимал торпедалардан аулақ болу үшін 45 градусқа бір уақытта бұрылуға сигнал берді. «Кумано» мен «Сүзуя» дұрыс бұрылды, бірақ үшінші кеме «Микума» қателікпен 90 градусқа бұрылды. Қателік «Микуманың» «Могамимен» соқтығысуына әкелді. «Кумано» 23 маусымда Куреге оралды. 17 шілдеде «Кумано» мен «Сүзуяға» Бурмаға жапондық шабуылға қолдау көрсетуді тапсырды және 29 шілдеде Малайяның Перак қаласының батысында Голландия Корольдік теңіз флотының су асты кемесі атқан алты торпедадан қашып шықты. Тамыз айында «Кумано» мен «Сүзуя» Гуадалканалды күшейту үшін қайта тағайындалды. 24 тамыздағы Шығыс Соломон шайқасында «Кумано» шайқасқа қатыспай, аман-есен Трукқа оралды. Бірақ 14 қыркүйекте Соломон аралдарының солтүстігінде он USAAF B 17 Flying Fortress бомбалаушы ұшағының шабуылы кезінде жеңіл зақымдалды. 26 қазандағы Санта-Крус шайқасында ол адмирал Нагумоның авианосецтік соққы күшін қолдады, бірақ ешқандай ұрысқа қатыспады. 7 қарашада Куреге оралды және кішігірім жөндеуден кейін 4 желтоқсанда әскерлер мен керек-жарақтармен Рабаулға оралды. Крейсер 1943 жылдың ақпан айының ортасына дейін аймақта патрульдік және жылдам тасымалдау тапсырмаларын орындады. 6 маусымда Куре әскери-теңіз арсеналына оралғанда, «Кумано» 21 типті радармен жабдықталды және оның қос 13 мм пулеметтері екі үш еселенген 96 типті ұшаққа қарсы пулеметпен ауыстырылды. 25 маусымда ол басқа әскерлер мен керек-жарақтармен Рабаулға оралды. 18 шілдеде «Кумано» «Чокай» және «Сендай» крейсерімен бірге «Токио Экспресс» жоғарғы жылдамдықты көлік миссиясын сүйемелдеді, бірақ Гуадалканалдан «USMC Grumman TBF Avenger» торпедо бомбалаушыларына Колмонгарадан шабуыл жасалды. Шабуылдан кейін «Куманоның» артқы корпусы зақымдалды, ол Рабаулда «Ямабико Мару» кемесімен және Трукта «Акаши» кемесімен апаттық жөндеуден өтті, бірақ ақыр соңында 2 қыркүйектен 3 қарашаға дейін жөндеу жұмыстары үшін Куреге қайта оралуға мәжбүр болды. 1944 жылдың қаңтары мен ақпанында Палауда, ал наурыздан мамырдың ортасына дейін Сингапурда болды. Сингапурда тағы сегіз бірлік 96 типті пулеметтері қосылды. Мамыр айының аяғынан маусым айына дейін «Кумано» Тави Тави қаласында болды. Филиппин теңізіндегі шайқаста 1944 жылы 20 маусымда «Банкер Хилл», «Монтерей» және «Кабот» авианосецтерінен шабуылға ұшырады. Осы шайқаста «Хиё» жапондық авианосеці батырылды және «Харуна» жапондық жауынгерлік кемесі ауыр зақымдалды. «Кумано» 25 маусымда Куреге оралды, қосымша 13 және 22 типті радарлар орнатылды, сондай-ақ көбірек 96 типті зениттік пулеметтері қосылды. 8 шілдеде Сингапурға күштер мен жабдықтармен шықты, 16 шілдеде жетті. 1944 жылдың 25 қазанында «Кумано» Самар шайқасындағы жапондық орталық күшінің құрамында болды. «Джонстон» эсминшісі атқан 15 типті торпедадан зақымдалып, мұрты ұшып кетті. «Кумано» Сан-Бернардино бұғазына қарай шегініп келе жатқанда, әуе шабуылына ұшырап, жеңіл зақымдалды. Келесі күні, 26 қазанда «Кумано» Сибуян теңізінде «Хэнкок» авианосецінен ұшырылған ұшақтармен шабуылға ұшырады және үш бомбадан зақымдалды. Аман қалды және мұрты мен барлық төрт қазанды жөндеу үшін Манила шығанағына бет бұрды. Жөндеу жұмыстары аяқталмай тұрып, 29 қазанда 38-ші жедел топтан келген авиациямен шабуылға ұшырады. 4 қарашада қызметке оралды, Маниладан Тайванға Ma Ta 31 конвойының эскорты ретінде шықты. 1944 жылдың 6 қарашасында Лусонның Болинао мүйісінде конвой «Batfish», «Guitarro», «Bream», «Raton» және «Ray» су асты кемелерінен тұратын американдық су асты кемелерінің тобына шабуыл жасады. Барлығы американдық су асты кемелері конвойға 23 торпеда ұшырды, олардың екеуі «Куманоға» тиді. Аталған американдық су асты кемелерінің арасында «Ray» «Куманоға» ең көп зиян келтірді. Бірінші соққы жақында ауыстырылған мұртынан айырды, ал екіншісі оң қазандық бөлімін зақымдап, барлық төрт қазандық бөлімін су басты. 11 градусқа иілді және басқару мүмкіндігінен айырылды. 19:30-да «Дорио Мару» жүк кемесімен Дасол шығанағына сүйретілді, содан кейін Лусонның Санта-Круз қаласына көшірілді. Санта-Крузде жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқанда, 25 қарашада «Тикондерога» авианосецінен ұшырылған ұшақтармен шабуылға ұшырады. Бес торпеда мен төрт бомбадан зақымдалды және сағат 15:15-те шамамен 100 метр тереңдікте суға батып кетті. Осы кезде кемеде болған экипаждың 497 мүшесі, соның ішінде капитан Соичиро Хитоми және аға офицер капитан Юдзи Санада кемемен бірге қаза болды, ал 636 адам құтқарылды. 1945 жылдың 20 қаңтарында теңіз тізімінен алынды. Әскери теңізші Уильям «Булл» Халси «егер жапондық кемеге аянып қарасам, ол «Кумано» болар еді» деген сөзді айтқан деседі.