Кіріспе

Конголық саясаткер, заңгер және қоғам қайраткері Азарьяс Руберва Маньява (20 тамыз 1964 жылы туған) – конголық саясаткер, заңгер және қоғам қайраткері. Екінші Конго соғысы кезінде ол Конго Демократиясы үшін конголық жиналысы (RCD G) көтеріліс тобының бас хатшысы болды. Соғыстан кейін 2003-2006 жылдар аралығында Конго Демократиялық Республикасының кезеңдік үкіметінде вице-президенттердің бірі болды. 2003 жылдан бері RCD G саяси партиясының жетекшісі және президенті. Ол Оңтүстік Кивудағы банямуленге қауымының мүшесі, ол тутси этностық тобына жатады.

Ерте өмір және білім

Руберва 1964 жылғы 20 тамызда Оңтүстік Киву провинциясының Физи ауданындағы таулы аймақта орналасқан Ругези ауылында дүниеге келген. Ол тутси этностық тобының бір бөлігі болып табылатын банямуленге қауымына жатады. Конгодағы тутсилер өте азшылық құрайды. Бітіргеннен кейін, ол Заирдің ұлттық адвокаттық емтиханын сәтті тапсырып, 1990 жылғы тамызда заңгерлік тәжірибе жүргізуге лицензия алды. Руберва мен оның отбасы тутси болғандықтан елден қашуға мәжбүр болды. Алайда, 1997 жылдың басында Руберва ұзақ жылдар бойы билікте болған диктатор Мобуту Сесе Секоға қарсы соғыста жеңіске жету мақсатымен АФДЛ көтеріліс тобына саяси талдаушы және сөз жазушы ретінде қосылуға шешім қабылдады. Руберваға Любумбаши түскеннен кейін Лоран Дезире Кабиланың жеңіс туралы сөзін жазу еңбегі, сонымен қатар соғыстың шешуші нүктесі деп есептелетін Кабиланың инаугурациялық сөзін жазу сіңірілді. Соғыс аяқталғаннан кейін Руберва Сыртқы істер министрі Бизима Караханың бас штабына тағайындалды. Ол өкілеттігінің кезеңінде Конго Демократиялық Республикасын Халықаралық қылмыстық сот құруға жауапты Рим шартына келіссөздерге қатысты делегацияны Римге жетекшілік етті. Екінші Конго соғысы 1998 жылғы 2 тамызда басталды. Руберва және басқа конголық саясаткерлер үкіметтен кетіп, Руанданың қолдауымен Гомада орналасқан және 30 000-дан 40 000-ға дейін әскер жинаған, елдің шамамен 50 пайызын бақылаған Конго демократиясы үшін митинг (РКД) құрды. Руберва бастапқыда РКД Сыртқы қатынастар департаментінің басшысы болып қызмет етті. Кейін ол Атқару комитетінің мүшесі және Сыртқы қатынастар департаменті басшысының орынбасары болды. Руберва 2000 жылғы қазан айында РКД Бас хатшысы болып тағайындалды, бұл оны ұйымның де-факто саяси жетекшісі етті. Осы лауазымда Руберва Замбиядағы Лусака атысты тоқтату келісімінде және Оңтүстік Африканың Преториядағы Сан-Сити келісімінде қозғалыстың бас келіссөзшісі рөлін атқарды. Руберва 2003 жылғы шілдеде ауысу үкіметі басталғанға дейін ғана РКД қозғалысының президенті болды.

Конго Демократиялық Республикасының вице-президенті (2003-2006)

Сан-Сити бейбіт келісімі бойынша билікті бөлісуші өтпелі үкімет құрылды, және Руберва Жан-Пьер Бемба, Артур Захиди Нгома және Абдулайе Еродия Ндомбасимен бірге Конго Демократиялық Республикасының вице-президенті болып тағайындалды. Вице-президент Руберва саяси мәселелерді, қорғаныс және қауіпсіздікті басқару құқығын алды. Осы лауазымымен байланысты, ол елдің ең жаңа конституциясын жасау процесіне жетекшілік ету, бірыңғай ұлттық армия құруға көмектесу және Конгоның 1960 жылы Бельгиядан тәуелсіздік алғаннан бергі алғашқы заңды сайлауын ұйымдастыруға көмектесу сияқты кең ауқымды міндеттерге ие болды. Ол көптеген қиындықтарға қарамастан, осы үш міндеттің үшеуін де сәтті орындады.

Гатумба қазағы

Вице-президент Руберваға ең қиын шешімдердің бірі 2004 жылдың 13 тамызы күні кешке қабылдауға тура келді. Сол күні Конгоға Бурундидегі Гатумба босқындар лагеріне, көбінесе конголық тутси босқындарына сапардан оралған Руберва, дәл сол лагерьке шабуыл жасалғанын естіді. Бұл Бурунди тарихындағы ең ірі азаматтық қырғынның біріне әкеп соқты, нәтижесінде кем дегенде 166 адам қаза тауып, тағы 106 адам жарақат алды. Келесі күні вице-президент босқындар лагеріне қайта оралып, аман қалғандарды көріп, құрбандарды жерлеуге көмектесті; олардың кейбіреулері оның туыстарының арасынан болды. Оқиғаның ауырлығын толық бағалағаннан кейін Руберва 23 тамызда партиясының күшінсіз үкіметтегі қатысуын тоқтатуға шешім қабылдады. Үкіметтік жұмыстың тоқтатылуы шамамен бір аптаға созылды, содан кейін Оңтүстік Африка Республикасының президенті Табо Мбеки Демократиялық Конго Республикасына (ДКР) келіп, Руберва мен Киншаса үкіметі арасындағы дауды реттеуге көмектесті. Оңтүстік Африкалық делегациямен кездескеннен кейін Руберва және RCD партиясының мүшелері, жаңа бейбітшілік жол картасы үшін қосымша кепілдіктер алғаннан кейін тоқтатуды аяқтауға келісті.

Мемлекеттік қызметтен кейінгі мансап (2006-2016)

2006 жылғы президенттік сайлауға қатысып, үміткерлердің көптігінен қайта сайланған президент Жозеф Кабилаға жеңілгеннен кейін Руберва саясаттан қол үзді және Любумбашиде заңгерлік практикасын қайта ашты, сондай-ақ Киншаса мен Гомада екі қосымша кеңсе ашты. Ол 2010 жылдан 2019 жылға дейін осымен айналысты. Ол Халықаралық көшбасшылық қоры, Конго отбасын қалпына келтіру, Конго ұлттық дұғалық таңғы ас тобы және тағы бірнеше ұйым сияқты бірнеше кеңес органдарында қызметін жалғастыруда. Сонымен қатар, ол Африка, Еуропа, Азия және Солтүстік Америкадағы көптеген конференциялар, семинарлар мен университеттерде сөз сөйледі.

Конго үкіметіне қайта оралу (2016-2021 жылдар)

2016 жылдың қарашасында Руберва Конго Демократиялық Республикасы үкіметіне Децентрализация және институционалдық реформалар министрі болып қайта оралды. Осы лауазымда Руберва елдің 26 провинциясы бойынша орталықсыздандыру процесіне жауапты; олардың жиырма бірі 2015 жылғы қайта бөлу кезінде құрылған. Руберва провинциялар мен жергілікті билік органдарын күшейтуге және оларды ұлттық үкіметке тәуелділіктен арылтуға бағытталған, берік өзара тәуелділік принципін қабылдағаны үшін жоғары бағаланды. 2018 жылғы сайлауға дейінгі айларда Руберва және оның партиясы «Конго үшін ортақ майдан» коалициясына, сондай-ақ FCC деп белгілі болған бірлестікке қосылды. 2018 жылғы Конго Демократиялық Республикасының жалпы сайлауынан кейін Руберва үкіметте қалды және Хосе Макила Суманда парламентке өту үшін қызметтен кеткеннен кейін вице-премьер және көлік министрінің міндетін атқаруы сұралды. Руберва сонымен қатар Алексис Тхамбе Мвамба Сенат төрағасы болып тағайындалғаннан кейін Әділет министрінің міндетін атқарды және мемлекеттік мөрді сақтады. Бұл Конго Конституциясының 108-бабына сәйкес жасалды, ол парламент немесе сенат мүшелерінің бір уақытта үкіметтік лауазымда қызмет етуіне тыйым салады. Екі министр де парламенттік сайлауда жеңіске жетіп, депутаттық мандат алғандықтан, олар министрлік қызметін жалғастыра алмады. Руберва 2019 жылдың маусым және шілде айлары аралығында Бруно Тшибала медициналық демалысқа кеткен кезде бірнеше апта бойы Премьер-министрдің міндетін атқарушы болды. 2019 жылдың қыркүйегінде жаңа үкімет құрылғаннан кейін Руберва Децентрализация және институционалдық реформалар министрлігін сақтап, жаңа үкіметте лауазымын сақтап қалған министрлердің санаулы бірі болды. 2020 жылдың 3 қаңтарында әлеуметтік желілерде Руберваның үйінде жарылыс болды деген хабарлар тарады. Алайда, Киншаса қаласының полиция комиссары Касонго Кисенге Сильвано мырза бұл хабарларды тез жоққа шығарды және «бұл жалған ақпаратты тарату арқылы халықтың пікірін манипуляциялауға және елордадағы қоғамдық тәртіпті бұзуға тырысқандарға» ескерту жасады. Ол сондай-ақ Руберва және елдегі басқа да билік органдарына қарсы жалған ақпаратты таратушылардың желісін жою мақсатында тергеу басталғанын мәлімдеді. 2020 жылы ол Санкуру провинциясында салынуы жоспарланған Лумумбавилл қалалық ауданының құрылысы туралы хабарлады. 2021 жылдың наурыз айында Сама Луконде басқаратын жаңа үкімет құрылған кезде ол лауазымынан босатылды.

Жеке

Руберва бұрынғы Шанталь Шамаға үйленген. Олардың үш ересек баласы бар. 2006 жылғы президенттік науқанына дайындалу кезінде Руберва «Конго Демократиялық Республикасы үшін біздің көзқарасымыз: Іс-қимылдың бағасы, жобаның жоспары» атты кітап жазды. Ол Парижде орналасқан «L'Harmattan» баспасынан шығарылды.