Кіріспе
Өсімдіктің екі жапырақ бар аймағының арасындағы ұзын, ағаш тәрізді емес, жапырақсыз бөлік. Ботаникада, скапе – жер астындағы немесе тым қысыңқы сабақтан өсіп шығатын, төменгі аралықтары өте ұзын болғандықтан, рахис немесе гүл төсегіне жақын бөлігінен басқа, жапырақшалары (брактеялары) аздау немесе жоқ педункул (гүл сабағы) болып табылады. Әдетте ол шамшырақтан, тамырсабақтан немесе осыған ұқсас жер асты немесе су асты құрылымнан тікелей өсіп шығатын, жапырақсыз, гүлдейтін ұзын сабақ түрінде болады. Бидайша, қияқ, сарымсақ қияғы және сарымсақтың скапелері көкөніс ретінде қолданылады.
In botany, a scape is a peduncle arising from a subterranean or very compressed stem, with the lower internodes very long and hence few or no bracts except the part near the rachis or receptacle. Typically it takes the form of a long, leafless flowering stem rising directly from a bulb, rhizome, or similar subterranean or underwater structure. The scapes of scallions, chives, garlic chives, and garlic are used as vegetables.
Этимологиясы мен қолданысы
Ботаникада қолданылатын скейп (латынша scapus, грекше σκᾶπος) сөзі шамалы түсініксіз және кездейсоқ; әртүрлі дереккөздер әртүрлі анықтамалар ұсынады. Кейбір ескі қолданыстарда ол жай ғана сабақ немесе өсімдік сабағын білдірсе, ал қазіргі заманғы ресми қолданыс көбінесе "тамыр немесе тамырсабақтан тікелей өсетін ұзын гүл сабағы" сияқты анықтамаларды қолдайды. Басқа мамандар скейпті морфологиялық талдаусыз жерден тікелей өсетін деп сипаттайды. Мысалы: "цикламендегідей, жерден шығатын жапырақсыз гүл осі немесе гүл тақташасы".
Іс жүзіндегі анықтама
Қазіргі заманғы үрдіс "қашу" анықтамасын, педункул және гүлшоғыры сияқты байланысты, бірақ көбірек жалпылама терминдерден нақтырақ ажыратуға бағытталған. Бұл термин қазір сабақтар мен гүлшоғырларын сипаттау үшін сирек қолданылады. Дегенмен, толыққанды және жалпылама анықтамаларды табу оңай емес. Сенімді онлайн көздерден алынған мысалдар: "жапырақсыз өсімдіктерде жер бетінен немесе одан төмен пайда болатын педункул, кең мағынада – гүл сабағы", "жапырақ розеткасынан өсіп, бір немесе бірнеше гүлді ұстайтын жапырақсыз сабақ" және осыған ұқсас тағы бірнеше анықтама бар. Бұл анықтамалардың бәрі сипаттамалық, бірақ морфологиялық мағынасы жоқ. Ал, кәсіби ботаникалық басылым мәселені Eriogonum түрінің анықтамасында түсіндіреді: "Ботникалық тұрғыдан алғанда, кез келген мұндай құрылым – интернод болып табылады".
Сипаттама
Таза мағынада, жалбырақтары мен бұтақтары жоқ тегіс сабақтың, скейп – бір интернодтан тұрады. Ол бір ғана гүлді (мысалы, Тюльпан) немесе тұқымшаның базалық интернодын құрай алады. Бұл морфологиялық тұрғыдан алғанда, бұтақтан немесе бүкіл өркеннен пайда болатын әдеттегі күрделі тұқымшадан өзгеше. Бір скейп бір немесе көп гүлдерді түсіруі мүмкін, бұл түрге байланысты. Егер бірнеше гүл болса, онда Амариллис сияқты, гүлшоғырының жоғарғы бөлігі болады. Мысалы, Агаве тұқымшасымен салыстырыңыз, ол қатаң мағынасында скейп емес. Скейптер көптеген тұқымдастардың өсімдіктерінде кездеседі, оның ішінде Амариллидалар, Асфодельдер, Балсамин тұқымдастары, Лилиялар, Мақтар тұқымдастары, Росянкалар және Көгалдар.