Кіріспе

Рим католик базиликасы, Италияның Рим қаласының танымал нысаны.

Дамасодағы Әулие Лаврентийдің Кіші Базиликасы (Basilica Minore di San Lorenzo in Damaso) немесе жай ғана Сан-Лоренцо-ин-Дамасо – Италияның орталық Римдегі Әулие Лаврентий, диак және шейітке арналған приход және титулдық шіркеу. Ол Киелі Тақтың экстерриториалды құқығына ие Палаццо делла Канчеллерия құрамына кіреді.

Тарих

Археологиялық деректерге сүйенсек, бұл орын, Римдегі көптеген шіркеулер сияқты, бұрын язычниктердің ғибадатханасы болған болуы мүмкін. Бұл жерде шіркеудің алғашқы құрылғаны туралы жазбаша дәлел – 499 жылы Рим папасы Симмахтың Титул Дамаси синодындағы сілтеме. Дәстүр бойынша, 380 жылдары папа Дамасус I өзінің резиденциясында базиликалық шіркеу салдырған. Бұл шіркеу – Римдегі әйгілі Әулие Лаурентийге арналған көптеген шіркеулердің бірі, соның ішінде ежелгі және қала сыртында орналасқан Сан-Лоренцо-фуори-ле-Мура, оны да сол папа Дамасус I қайта салдырған. Сан-Лоренцо базиликасының түпкілікті құрылысын папа Сикст IV-нің туысы, кардинал Рафаэле Риарио бұзған. Сарай жақын жердегі ежелгі римдік ғимараттардан, оның ішінде Колизейден алынған материалдардан салынды және Сан-Лоренцо-ин-Дамасоның жаңа базиликасын оң қанатының астында қамтыды. Кіреберісі фасадтың оң жағында, Канцлерия алаңының 1 нөмірінде орналасқан. Базиликаның архитекторы, Канцлерия сарайының архитекторы сияқты, белгісіз. Сарайдың дизайны Франческо ди Джорджио Мартини мен Баччо Понтеллиге жатқызылады, ал Филиппо Тити Донато Браманте деп санайды, ал басқа авторлар Джулиано да Сангалло мен Андреа Брегноны атады. Тити сондай-ақ базиликаның қайта құрылуын Брамантеге байланыстырды. Соңғы реставрация 1944 жылы өрттен зақымданғаннан кейін қажет болды. Базиликадағы жазбалар – Рим-католик шіркеуі тарихының құнды мысалдары және оларды Винченцо Форчелла жинап, жариялаған. Дамасодағы Сан-Лаурентий титулының кардинал-қасиетшісі – Испанияның Мадрид архиепископы болған Антонио Руко Варела.

Интерьер

Ішкі безендіруді сарайдың тұрғыны, кардинал Алессандро Фарнезе тапсырысымен 16 ғасырдың соңында бастады. Кавальере д'Арпино оң жақ қасбеттің қабырғаларын суреттеді. Бас алтарь Федерико Зуккаридың "Қасиеттілер және Әйгердің тәж киюі" картинасын ұстап тұр. Алтарьдың астында Әутихий және Дамас I папаларының қабірлері орналасқан. Алтарьдың сол жағында Римдік Гипполиттің мүсінінің көшірмесі тұр; түпнұсқасы Ватикан кітапханасында сақталған, қалпына келтірілген ежелгі мүсін. Дәстүр бойынша, Әулие Лаурентий Әулие Гипполитті католик дініне өткізген. Бұл көшірме базилика үшін кардинал Пьетро Оттобонимен тапсырылды. Вигнола порталды жобалады. Кіреберістің оң жағында 1639 жылы Джан Лоренцо Бернини жасаған Папа VIII Урбанның кеңесшісі Алессандро Вальтриниге арналған ескерткіш орналасқан. Екінші вестибюльде Стефано Мадерноның Әулие Франциск Ксавьер және Әулие Карл Борромео мүсіндері бар.

Шатырлар

Кіреберістің оң жағында Никола Сальви жобалаған және 18-шы ғасырдың соңында кардинал Томмазо Руффо тапсырған шапел орналасқан. Төбесі Коррадо Джакинтоның «Сан Николаның даңқы» фрескасымен безендірілген, ал тәрелкеде (алтарь) Себастьяно Конканың «Құдай ана Филипп Нери және Николомен» суреті орналасқан. Кіреберістің сол жағында кардинал Оттобони тапсырған және Андреа Касали фрескалармен сырланған Ырысқы Тағаланың шапелі орналасқан. Тәрелкеде Винченцо Берреттинидің «Соңғы кешкі ас» суреті бар. Базиликаның ішінде, басты нефтің оң жағындағы бірінші шапелде 19-шы ғасырдағы Филиппо Гнакарини мен Пьетро Тенеранидің Принц Камилло Массими мен оның әйеліне арналған ескерткіші орналасқан. Оң жақтағы екінші шапелде Бл. Папа Пий IX тұсындағы Пап мемлекетінің соңғы министрі, Пеллегрино Россидің қабірі бар, оны Пьетро Тенерани салған. 1848 жылы оның іргелес сарайдағы өлтірілуі, Папаның Ватикан қаласына қамалуына және Пап мемлекетінің Италия Корольдығына қосылуына әкелген оқиғалардың бірі болды. Сол жақтағы бірінші шапелде Аквилея патриархы кардинал Людовико Тревисанның қабірі мен жерлеу ескерткіші бар, Паоло Романоның жатқан мүсінімен бірге. Сол жақтағы екінші шапелде Джованни Антонио Досионың 1566 жылғы Fra Annibal Caro қабірі орналасқан. Сакристіяның жанындағы шапелде Николо Цирциньянидің, «il Pomarancio» деп аталған, «Қуаныш Рақыметі» бейнеленген тәрелкесі және Сиро Ферридің екі күміс мүсіні бар. Тағы бір шапел Азап шеккен Исаның қасиетті жүрегіне арналған, онда шапелдің 19-шы ғасыр сәулетшісі Винченцо Де Росси Ре салған, Рим Папасы Лев XIII-нің Исаның қасиетті жүрегінің иманды одағының жарлықтарын жариялаған портреті бар. Бұл бауырластықтың құрылуы 1883 жылы базиликада тойланды. Santissima Concezione шапелін жас Пьетро да Кортона 1635-1638 жылдары аяқтады және фрескалармен безендірді. Басқа туындылардың ішінде кардинал Тревисанның ескерткіші (1505) бар.