Кіріспе
Мұсылман қолбасшысы және Мұхаммедтің серігі (шамамен 581–638) Утба ибн Ғазван әл-Мазини (عُتبة بن غَزْوان المازني) (шамамен 581–638) – Ислам пайғамбары Мұхаммедтің белгілі серігі. Ол Ислам дінін қабылдаған жетінші адам болды және Абиссинияға хижраға қатысты, бірақ екінші хижраны Мәдинаға жасағанға дейін Меккеде Мұхаммедпен бірге болу үшін қайта оралды. Ол Бадр шайқасында (624), Ухуд шайқасында (625), Қазық шайқасында (627) және Ямама шайқастары сияқты көптеген шайқастарға қатысты. Умар халифалығы тұсында (634–644 жж.) Утба 635 жылдың маусым айынан қыркүйек айына дейін Ұбұллаға қарсы 2000 сарбаздық әскерге басшылық етті. Ұбұлла басып алынғаннан кейін, Утба Тигр өзенінен өтіп, Фурат аймағын, одан кейін Мейсан мен Абарқубазды жаулап алды. Халифа оны Басра (Ирак) әкімі етіп тағайындады. 639 жылы Утба хаж жасау үшін Хиджазға сапар шекті және Умардан әкімдік лауазымынан босатуды сұрады. Омар бас тартты, бірақ Басраға қайтып келе жатқанда Утба түйеден құлап қайтыс болды. Оның орнын әл-Муғира ибн Шуба әкімдік қызметке тағайындалды.
Utba ibn Ghazwan al Mazini (عُتبة بن غَزْوان المازني) (c. 581–638) was a well known companion of the Islamic prophet Muhammad. He was the seventh person to convert to Islam and participated in the hijra to Abyssinia, but returned to stay with Muhammad in Mecca before making the second hijrah to Medina. He fought at the battle of Badr (624), the battle of Uhud (625), the Battle of the Trench (627) and many others, including the battles of Yamamah. During the caliphate of Umar (r. 634–644), Utba commanded a force of 2,000 men in a campaign against Ubullah which lasted from June through September 635. Once Uballah was occupied, Utba sent a force across the Tigris River which occupied the district of Furat, followed by Meisan and Abarqubaz. He was soon appointed governor of Basra (Iraq) by the caliph. In 639 Utba left for the Hijaz to perform hajj and to request Umar to relieve him of his office as governor. Umar refused, but while returning to Basra, Utba fell from his camel and died. He was succeeded by al Mughīrah ibn Shuʿbah as governor.
Мұхаммедтің шығу тегі мен серігі
Утба шамамен 581 жылы Ғазван ибн әл-Харит ибн Жәбірдің ұлы болып дүниеге келген. Ол Хиджаздағы (Батыс Арабиядағы) Қайс тайпасының Мансур ибн Икрима тармағынан тараған Бану Мазин тайпасының кішігірім бір бөлігіне жатқан. Утба Меккедегі Құрайш тайпасының Бану Науфал тайпасымен одақтас болды. Ол Исламды ерте қабылдап, Мұхаммедтің (ﷺ) сахабы болды. Исламды қабылдаған жетінші адам ретінде танылған, Меккеден Әбіссинияға жасалған екі мұсылман көшіне қатысты, сондай-ақ Бадр шайқасында және Мұхаммедтің (ﷺ) басқаруымен немесе бұйрығымен өткен бірнеше шабуылдарда жауынгерлік рөл атқарды. Утба Бану Тақиф тайпасының әл-Харит ибн Каладаның қызына үйленген; әл-Баладури оның есімін Азда десе, әл-Мадаини оның есімін Сафия дейді.
Иракты жаулап алу
Әбу Бәкірдің халифаты кезінде Халид ибн әл-Уәлид басқаратын мұсылмандар төменгі Месопотамияда (Ирак) Сасанид парсыларына қарсы алғашқы жорықтарын бастаған болуы мүмкін, бірақ олардың олжалары аз ғана уақытқа созылды немесе шектеулі болды. Әбу Бәкірдің ізбасары Омар осы майданға Утбаны Мединеден жіберді, бұл Ирактың толық жаулануының басталуын білдірді. Ортағасырлық араб деректерінде айтылғандай, оның әскері салыстырмалы түрде шағын болды – 300-ден 2000 адамға дейін. Оның қатарында Утбаның туысқандық байланысы бар Бану Тақиф тайпасының өкілдері көптеп кездесті, сондай-ақ Утбаның әскері жолға шыққанда оған қосылған көшпелі араб тайпалары да болды. Утба Убула қаласына және ондағы 500 сарбаздық парсы атты әскеріне шабуыл жасады. Ол жақын маңдағы Хурайба ауылында лагерь құрып, Убуланың қорғаушыларын жеңіп, қаланы басып алып, тонады. Ол өзінің серкесі, қайын інісі Нафи ибн әл-Харит ибн Каладаны қаланы күзетуге тағайындады және оны аймақтағы басқа Сасанид бекіністеріне қарсы операциялардың базасы ретінде пайдаланды. Ол және/немесе оның серкелері әл-Мугира ибн Шуба мен Муджаши ибн Масуд әл-Сулами кейін әл-Фурат және Майсан қалаларын, сондай-ақ Әбазқұбад және Даст Майсан аудандарын басып алды, олардың барлығы Тигр өзенінің төменгі жағалауында орналасқан.