Диана Неморенсис: Мифтік қасиетті әйел құдайы

Кіріспе

Диананың мифтік құдайша нұсқасы

Диана Неморенсис ("Неми Дианасы"), сонымен қатар "Орман Дианасы" деп те аталады, бұл Италия құдайшасының түрі. Ол б.з.д. IV ғасырда грек тіліне аударылып, Артемидамен біріктірілді. Оның қасиетті орны Неми көлінің солтүстік жағалауында, кратер жиегінің астында және қазіргі Неми қаласының ішінде орналасқан.

Аңыздың шығу тегі

Немиде Дианаға табынуды Орест бастады, ол Тавр Херсонесі (Қырым) патшасы Тоасты өлтіргеннен кейін, қарындасы Ифигениямен Италияға қашып, өзімен бірге Тавр Дианасының мүсінін таяқ үйіндісіне жасырып әкелді. Оның қайтысынан кейін, аңыз бойынша, оның сүйектері Арициядан Римге көшіріліп, Капитолий төбесіндегі Сатурн ғибадатханасының алдына, Конкорд ғибадатханасының қасына жерленді. Аңыз бойынша, Тавр Дианасына байланысты қанды ритуалда жағалауға келген әрбір бейтаныс адам оның құрбандық тасына шалынатын болған, бірақ Италияға жеткен соң, адамдық құрбандық рәсімі жұмсарып, жеңілдетілген формаға ие болды.

Тарих

Диана Неморенси ғибадатханасының алдында киелі тоғай болған, онда ою-өрнектелген құлшылық мүсіні тұрды. Витрувий ғибадатхананың архаикалық және "этрус" стилінде екенін айтқан. Культтық бейне б.з.д. 43 жылға дейін сақталған, сол кезде ол монеталарда бейнеленген. Альфөлди Диана Неморенсистің үш пішінді культтік бейнесінің италиялық түрін кейінгі республикалық кезеңнің монеталары тізбегінен қайта құрастырды, оны Арициядан шыққан румен байланыстырды. Алғашқы мысалдарда үш құдай тоғайдың суреттелген алдында тұр, орталық құдайдың оң қолы бір құдайдың иығына, ал сол қолы екінші құдайдың жамбасына тиеді. Олардың мойындарының артындағы көлденең сызық оларды біріктіріп, үш екенін көрсетеді. Кейінірек монета ойып жасаушылар суретті жеңілдетті. Альфөлди нумизматикалық бейнені латын Дианасы ретінде түсіндірді, ол "құдай аңшы, Ай құдайы және төменгі әлемнің құдайы Гекатаның үш бірлігі ретінде қарастырылған", сондай-ақ Гораций Диана montium custos nemoremque virgo ("таулардың күзетшісі және Немидің бойжеткені") деп атағанын, оны diva triformis ("үш пішінді құдай") деп атағанын атап өтті. Виргилий мен Катулл Диананы Trivia деп атады. Ариция тоғайынан б.з.д. IV ғасырдан бұрын табылған сыйлықтар оны аңшы ретінде бейнелейді, сонымен қатар ерлер мен әйелдерге ұрпақ сыйлап, жүкті әйелдерге оңай босануға көмектеседі. Ұзақ уақыттан бері жоғалған арнау жазуы, латын қалаларының саяси одағы, латын лигасы туралы куәлік ретінде Катон Үлкенімен көшірілген және грамматик Присциан арқылы, мүмкін толық емес, жеткізілген: Lucum Dianium in nemore Aricino Egerius Baebius Tusculanus dedicavit dictator Latinus. hi populi communiter: Tusculanus, Aricinus, Lanuvinus, Laurens, Coranus, Tiburtis, Pometinus, Ardeatis Rutulus. Диана Неморенсис Веидің Юнонасына жасалған эвокация рәсімі арқылы республикалық Римге көшірілмеді, бірақ ол шетелдік болып қалды, помериумнан тыс ғибадатханада, болжамды Авентинде. Нерва заманындағы жазуда римдіктердің үйдің, отбасының және ошақтың құдайы Веста да Немидегі тоғайда құлшылық етілгені көрсетілген.

The temple of Diana Nemorensis was preceded by a sacred grove in which there stood a carved cult image. The temple was noted by Vitruvius as being archaic and "Etruscan" in its form. The cult image still stood as late as 43 BC, when it was reflected in coinage. The Italic type of the triform cult image of Diana Nemorensis was reconstructed by Alföldi from a sequence of later Republican period coins he connected with a gens from Aricia. In early examples the three goddesses stand before a sketchily indicated wood, the central goddess placing her right hand on the shoulder of one goddess and her left on the hip of the other. The three are shown to be one by a horizontal bar behind their necks that connects them. Later die cutters simplified the image. Alföldi interpreted the numismatic image as the Latin Diana "conceived as a threefold unity of the divine huntress, the Moon goddess, and the goddess of the nether world, Hekate," noting that Diana montium custos nemoremque virgo ("keeper of the mountains and virgin of Nemi") is addressed by Horace as diva triformis ("three form goddess"). Diana is commonly addressed as Trivia by Virgil and Catullus. The votive offerings, none earlier than the fourth century BC, found in the grove of Aricia portray her as a huntress, and further as blessing men and women with offspring, and granting expectant mothers an easy delivery. The dedicatory inscription, long disappeared, was copied for its curiosity as testimony to the political union of Latin cities, the Latin league by Cato the Elder and transmitted, perhaps incompletely, by the grammarian Priscianus:
Lucum Dianium in nemore Aricino Egerius Baebius Tusculanus dedicavit dictator Latinus. hi populi communiter: Tusculanus, Aricinus, Lanuvinus, Laurens, Coranus, Tiburtis, Pometinus, Ardeatis Rutulus

Diana Nemorensis was not translated to Republican Rome by the rite called evocatio, as was performed for Juno of Veii, but remained a foreigner there, in a temple outside the pomerium, apparently on the Aventine. A votive inscription of the time of Nerva indicates that Vesta, Roman goddess of the hearth, home, and family, was also venerated in the grove at Nemi.

Арисия көлі мен орманы

Аңыз бойынша, діңгектің ортасында қатаң күзетпен қорғалған ағаш тұр. Ешкім оның бұтақтарын сындыруға рұқсат етілмеген, тек қана қашқан құлға, егер ол күші жетсе, бір бұтақты сындыруға мүмкіндік берілген. Одан кейін ол аймақтағы Диананың қазіргі патшасы және жұбыншысы – Рекс Неморенсиспен жекпе-жекке, өлімге дейін шайқасу құқығын алды. Егер құл жеңіске жетсе, ол қарсыластарынан жеңілгенше патша болар еді. Калигула діни қызметкерлердің таққа отыру ісіне араласқан кезде, құлдардың бірін-бірі өлтіруі көрермендер алдында гладиаторлардың айқасына айналды.