Ледберг тасы: Викинг шайқасы мен мифологиялық сюжеттер
Ledberg stone
Ледберг тасы – Швециядағы ежелгі руна тасы. Ойылған суреттері Одін мен Фенрир шайқасын немесе скандинав мифологиясындағы батырлар туралы әңгімелерді бейнелейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ледберг тасы, Рундатада Өг 181 ретімен тіркелген, Швецияның Эстергётланд аймағында орналасқан суретті тас және рун тасы.
The Ledberg stone, designated as Ög 181 under Rundata, is an image stone and runestone located in Östergötland, Sweden.
Сипаттама
Ледберг тасы – Торвальдтың айқасына ұқсас, жартылай сақталған рун тасы. Онда аяғы төрт аяқты жануардың аузына тиген, ал астында аяқтары жоқ, қап киген адам, қолдарымен тіреліп жатыр. Бұл скандинав мифологиясындағы Рагнарёк соңғы шайқасында, бірнеше құдайлар қаза тапқанда, Одиннің қасқыр Фенрирмен жұтылуын бейнелейді деп есептеледі. Алайда, кейбір ғалымдар Ледберг тасындағы суреттер рун жазуында еске алынған Торгаутр немесе Гуннаның соңғы оқиғасын көрсетеді деп санайды. Егер суреттер руналар жазылған ретпен түсіндірілсе, олар хронологиялық баяндама құрайтын сияқты. Бірінші сурет – кеме, ол шетелге саяхатты көрсетеді. Содан кейін солға қарай бет алған, көтеріп келе жатқан қалқаны бар кейіпкер бейнеленген, ол, әрине, сапарға дайындалуда. Үшінші суретте ол қару-жарақ пен қалқанды оңға алып, соғысқа бара жатыр. Тастың екінші жағының үстінде кейіпкердің аяғын қасқыр шағып жатыр, ал соңында аяқтары жоқ, қолдары жайылып, майданда жан тапсырған кейіпкер көрінеді. Викинг өнері мен поэзиясында қасқырлар көбінесе жауынгерлік символы ретінде қолданылған, сондықтан бұл кейіпкердің қасқырдың шабуынан жарақат алып шайқаста қаза тапқаны күмәнді. Жауынгерлерде қалқандар бар, біреуінде найза бар, олардың барлығында мұрт және сақал бар, Одиннен басқа. Қалпақтар конус тәрізді және Бейе гобеленіндегілерге ұқсас.
The Ledberg stone is a partially surviving runestone, similar to Thorwald's Cross. It features a figure with his foot at the mouth of a four legged beast, below which lies a legless, helmeted man, with his arms in a prostrate position. This is thought to be a depiction of Odin being devoured by the wolf Fenrir at Ragnarök, the final battle in Norse mythology, in which several gods meet their death. Some scholars, however, believe that the images of the Ledberg stone depict the final story of either Þorgautr or Gunna, who are memorialized in the runic inscription. If the images are followed in the same order as the runes are written, they seem to create a chronological account. The first image is of a ship; this depicts a journey abroad. Next, there is a figure walking to the left, carrying what is most likely a shield, in preparation for departure. In the third image, the figure is carrying weapons and a shield to the right, probably marching to battle. At the top of the second side of the stone, the figure's foot is being bitten by a wolf and finally, we see the figure legless with arms sprawled, likely lying dead on the battlefield. Wolves were often used in Viking art and poetry to signify combat, so it is thought to be unlikely that the figure fell in battle due to wounds caused by a wolf. The warrior figures have shields, one carries a spear, and all have moustaches and beards, except for the Odin figure. The helmets are conical and similar in shape to those shown on the Bayeux Tapestry.
Жазуы
Ледберг тасындағы рун жазуы Кіші футаркпен қашалған және 11 ғасырға жатқызылған. Онда мынадай сөздер бар:
The runic inscription of the Ledberg stone is carved in the Younger futhark, and is dated to the 11th century. It reads: