Кіріспе

Америкалық антрополог Фрэнсис Тереза Денсмор (21 мамыр 1867 – 5 маусым 1957) – американдық антрополог және этнограф, Миннесота штатының Ред-Винг қаласында туған. Денсмор американдық жергілікті халықтардың музыкасы мен мәдениетін зерттеді, қазіргі заманғы терминдермен айтқанда, ол этномузыколог болар еді.

Өмір жолы мен шығармашылығы

Бала кезінде Денсмор жақын жердегі Дакота тайпаларын тыңдап, музыкаға деген құштарлығын дамытты. Ол үш жыл бойы Оберлин колледжінде музыканы оқыды. ХХ ғасырдың басында ол бүкіл ел бойынша үндістермен музыка мұғалімі ретінде жұмыс істеді, сонымен бірге олардың музыкасын зерттеп, жазып алып, нотаға түсірді және оның олардың мәдениетіндегі қолданылуын құжаттады. Ол БАЭ тапсырысымен жасаған көптеген жазбалар қазір Конгресс кітапханасында сақтаулы. Оның түпкі жазбалары көбінесе балауыз цилиндрлерінде болған, олардың көптегені басқа медиада қайта жазылып, басқа мұрағаттарға қосылды. Зерттеушілер мен тайпалық өкілдіктері жазбаларға қол жеткізе алады. Ол жұмыс істеген тайпалардың арасында Ожибве, Мандан, Хидаца, Сиу, қазіргі Оклахома штатындағы солтүстік Пауни, қазіргі Аризона штатындағы Тохоно О'одхам, Вашингтон және Британ Колумбиясының үнділері, Висконсин штатының Хо Чунк және Меномини, оңтүстік-батыстағы Пуэбло тайпалары, оның ішінде Акома, Ислета, Кочити және Зуни, қазіргі Флоридадағы Семиноль және Панамадағы Куна тайпалары бар. Денсмор өмірінің барысында үнемі American Anthropologist журналында жарияланып отырды. Оның "Мичигандық кейбір үндістерді зерттеу" (1949) атты қолжазбасы Мичиган университетінің баспасындағы American Anthropologist монографиялық сериясының алғашқы басылымы болды. Ол 1926 жылы "Үндістер және олардың музыкасы" атты кітабын жазды. 1910-1957 жылдар аралығында Смитсоний институты үшін он төрт томдық бюллетень жариялады, олардың әрқайсысы әртүрлі үнді тайпаларының музыкалық тәжірибесі мен репертуарын сипаттайды. Бұл еңбектер 1972 жылы DaCapo Press баспасынан серия ретінде қайта басылды. Реймонд ДеМалли Денсмордың "Теттон Сиу тайпасының музыкасы мен мәдениеті" еңбегін "Сиу тайпасы туралы жарық көрген ең маңызды этнографиялық еңбектердің бірі" деп сипаттады. Ол сондай-ақ Джеймс Оуэн Дорси және Юджин Бюхельмен бірге American Indian Quarterly журналындағы "Антропологтардың қуыршағы" атты мақаланың авторы болды.

Марапаттар

Оберлин колледжі Дэнсморға 1924 жылы құрметті магистр дәрежесін берді. 1950 жылы Макалестер колледжі де оған құрметті әдебиет докторы дәрежесін берді. 1954 жылы Миннесота тарихи қоғамы оны "Миннесота тарихы саласындағы көрнекті қызметі үшін" деген тұңғыш сыйлығымен марапаттады. Америка композиторлары мен дирижерлерінің ұлттық қауымдастығы Дэнсморды 1940-1941 жылдардағы музыкалық зерттеу жұмысы үшін марапаттады.