Кіріспе

Оңтүстік Африка Республикасында 1948 жылдың 26 мамырында жалпы сайлау өтті. Бұл ел тарихындағы шешуші кезең болды, себебі дауыстардың жартысынан азын алғанына қарамастан, Біріккен партия және оның жетекшісі, қазіргі премьер-министр Ян Смутс, голланд реформаторлық шіркеудің пасторы Д. Ф. Малан басқарған Herenigde Nasionale партиясы (HNP) тарапынан жеңіліске ұшырады. Сайлау кампаниясы барысында UP және HNP кіші партиялармен коалиция құрды. UP солшыл Еңбек партиясымен келісім жасады, ал Африканер партиясы HNP-мен бірігіп, Африканерлердің құқықтарын қорғауға тырысты. Сайлауға қатысу құқығын регламенттеуші заңнамаға сәйкес, осы сайлауда түрлі терілі және азиялық шығу тегіндегі адамдардың өте аз бөлігі дауыс бере алды; ал Африкалықтар 1930 жылдардың соңынан бастап дауыс беруден толығымен шеттетілді, сайлау талаптарына сай келетін Африкалықтардың шектеулі саны жетеу "өз" ақ депутаттарына бөлек дауыс берді. HNP көптеген ақ Оңтүстік Африкалықтардың қаралардың саяси талаптарынан қорқыныш сезінгенін түсінді, сондықтан өмірдің барлық саласында қатаң нәсілдік сегрегация саясатын енгізуге уәде берді. Ұлтшылдар осы жаңа әлеуметтік құрылымды "апартеид" ("ажырау" немесе "бөліну") деп атады, және осы атпен ол бүкіл әлемге танылды. HNP сонымен қатар ақтардың қаралар жасаған қылмыстарға қатысты сезіміне орай, ақтарға қаралардың жасаған қылмыстары мен зорлық-зомбылықтарынан қауіпсіздік пен қорғауды ұсынды. HNP-нің тұрақты және түсінікті бағдарламасына қарағанда, UP Оңтүстік Африкадағы түрлі нәсілдік топтарды бірте-бірте біріктіру туралы нақты емес идеяларды қолдады. Бұған қоса, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Оңтүстік Африкадағы ішкі және экономикалық проблемаларға байланысты ақтардың наразылығы, HNP-нің жоғары ұйымдасқандығы және HNP дәстүрлі түрде күшті болған ауылдық аймақтарды басымдыққа қойған сайлау жүйесі UP-ның сайлау кампаниясына елеулі кедергі келтірді. Бұл сайлау Оңтүстік Африкада Ұлттық партияның 46 жылдық үкімдігінің бастамасы болды.

Нәтижелер

Бірлесіп, HNP және Африканер партиясы Ассамблеяда 79 орынды жеңіп алды, ал UP және Лейборист партиясы барлығы 74 орынды жеңіп алды. Бірінші өткен пошталық жүйенің ерекшелігіне байланысты, HNP көбірек орын жеңіп алды, тіпті UP он бір проценттен астам дауыс алды. Ұлтшыл коалиция кейін жаңа үкімет құрып, ресми, заңмен бекітілген апартеид дәуірін бастады. 1951 жылы HNP және Африканер партиясы бірігіп, Ұлттық партия деген есімге қайта оралды.

Ұлттық партияның жеңісі

1948 жылғы сайлауда ақ сайлаушылардың алдында тұрған маңызды мәселелердің бірі нәсілдік мәселе болды. Біріккен партия (UP) және Ұлттық партия (NP) сайлаушыларға Оңтүстік Африкадағы нәсілдік интеграцияға қатысты сұрақтарға әртүрлі жауаптар ұсынды. Сматс және оның жақтастары нәсілдік интеграцияның сөзсіз болатынын және үкіметтің қара нәсілділердің қалалық аймақтарға көшіп келуіне тыйым салатын ережелерді жеңілдетуі керек екенін айтты. Ақтардың үстемдігін сақтап қалуға тырысып, UP саяси жүйені біртіндеп реформалауды жақтады, соның арқасында қара нәсілді оңтүстік африкалықтар болашақта белгілі бір уақытта нәсілдік интеграцияланған Оңтүстік Африкада белгілі бір билікке ие бола алады. Осы бұлыңғыр идеологияға қарсы, HNP расалардың одан да қатаң түрде бөлінуін және оңтүстік африкалық қара нәсілділердің толыққанды күшсіздігін жақтады. Ұлттық африканерлер арасында, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, қара нәсілділердің жұмыс орындарын басып алуынан үлкен қорқыныш туды. Қара нәсілділердің ауылдан қалаға қозғалысы шектелді. Ал қалаларда тұратын жұмысшы табының ақ тұрғындары, оңтүстік африкалық қара нәсілділердің қалаға көптеп келуінен кейін жұмыс орындарына бәсекелестік туады деп қорқып жүрді. Ауыл шаруашылығына негізделген көптеген коммерциялық және қаржылық африканерлер апартеидтің осы сектордағы өсуді ынталандырудағы маңыздылығын көрді. UP осы үлкен және ықпалды топтарға апартеидтің қамтамасыз ететін үлкен экономикалық пайдасын толық түсінбеді және HNP сияқты сегрегацияға басымдық бермеді. Сматс пен оның кабинетіне Оңтүстік Африканың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуының салдарынан туындаған көптеген қиындықтар үшін кінә тағылды. Соғыс кезінде бензин купонмен бөлінді, ал нан пісіру орындарына бидайды үнемдеу үшін ақ нан пісіруден бас тартуға бұйрық берілді. Соғыстан кейін Оңтүстік Африка азық-түлік пен басқа да қажетті заттарды Ұлыбритания мен Нидерландыға экспорттағандықтан, осы шаралардың кейбіреулері сақталды. Оңтүстік Африка тіпті Ұлыбританияға 4 миллион унция (110 тонна) алтын қарыз берді. Бұл шаралар жергілікті жерлерде ет тапшылығына және ақ нанның қол жетімді болмауына әкелді. Бұл үшін, сондай-ақ инфляция деңгейі мен үкіметтің тұрғын үй саласындағы жағымсыз көрсеткіштері үшін Сматс үкіметі айыпталды. Осы факторлардың барлығы HNP-ге қосымша күш берді, ақтардың алаңдауын ойнатып, күшейтті. 1948 жылғы сайлауға дайындық барысында HNP республикашылдыққа қатысты ұстанымын жұмсартты. Англо-бур соғысының салдарынан туындаған үлкен және ұзаққа созылған ұлттық жарақаттан кейін, Оңтүстік Африканы республикаға айналдыру және Оңтүстік Африка мен Ұлыбритания арасындағы барлық байланыстарды үзу HNP-нің бұрынғы құрамы үшін маңызды миссия болды. Ағылшын тілінде сөйлейтін оңтүстік африкалықтар Ұлыбританиямен тығыз қарым-қатынасты ұстауға бейім болды, сондықтан республикалық жоба Оңтүстік Африкадағы ең үлкен екі ақ топ арасындағы қақтығыстың себебіне айналды. Республиканы жақтаушы қатаң ұстаным, Оңтүстік Африканың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуын қолдаған және өз халқы мен ағылшын тілділер арасында келісімге қол жеткізуді қалаған орташа африканерлерді жіберді. HNP өзінің қатал республикалық ұстанымынан бас тартып, Оңтүстік Африканың Доминион ретінде Ұлыбританиямен байланысын сақтап қалуы керектігін мойындағанда, көптеген африканер UP жақтастары адалдығын өзгертті.