Кіріспе

Sefer ha Chinuch ("Білім кітабы") – Тораның 613 міндеттемесін жүйелі түрде қарастыратын еврей раввиндік мәтіні. Ол 13 ғасырда Испанияда авторсыз жарияланған.

Тарих

Бұл еңбектегі өсиеттердің тізімі (жыр. мицва) Маймонидтің "Сефер Хамитцвот" еңбегіндегі санау жүйесіне негізделген; әрқайсысы апталық Тора бөлімінде кездесуі бойынша тізімделеді және еңбек осыған сәйкес құрылымдалған. Кітапта 613 өсиеттің әрқайсысы жеке-жеке, заңдық және моральдық тұрғыдан қарастырылады. Әр өсиет бойынша Чинухтың талқылауы мицваны оның Киелі кітаптағы бастауымен байланыстырып басталады, содан кейін өсиеттің философиялық негіздерін қарастырады (мұнда "шораш" немесе "тамыр" деп аталады). Содан кейін Чинух оны сақтауды реттейтін халаханың (практикалық еврей заңының) қысқаша шолуын ұсынады – көбінесе Маймонидтің "Мишне Торасына" негізделген – және өсиеттің қолданылуы туралы қорытындымен аяқталады. Осы құрылымның арқасында еңбек бүгінгі күнге дейін танымал. Философиялық бөлімдері жиі цитаталанып, оқытылады, ал заңдық талқылау ешивалардағы одан әрі зерттеулердің негізін құрайды. Тернополь Ав Бейт Дині "Раббину Йосеф" (Йосеф Бен Моше Бабад, 1800–1874) еңбегі – Минхат Чинух заңдық түсіндірме ретінде қызмет етеді.

Авторлығы

XVI ғасырдың авторы Гедалия ибн Яхья «Сефер ха-Хинух» кітабын Барселоналық равин Ахарон Халевиге (1235 шамамен 1290 жылдары) жатқызған, ол Талмуд ғалымы және халахист болған; бірақ басқалар оған келіспейді, себебі «Хинух» кітабындағы көзқарастар Халевидің басқа еңбектеріндегі пікірлеріне қайшы келеді. Осыдан «Сефер ха-Хинух» кітабының нағыз авторы оның әріптесі емес, Рашбаның шәкірті болған басқа Ахарон Халеви деген қорытындыға келді. Нағыз автор кім екендігі туралы пікірталас жалғасып жатқанмен, «Сефер ха-Хинух» кітабы әкесінің баласына, Бар-Мицва жасына жеткенде жазғандығы туралы мәлімдемеге келісім бар. 1980 жылы Иерусалимдегі Еврей университетінің профессоры Израиль Та Шма «Сефер ха-Хинух» кітабының авторы іс жүзінде Ааронның ағасы Пинхас бен Йосеф ха-Леви екенін айтты.