Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландтық полярлық зерттеуші (1864–1943)
Scottish polar explorer (1864–1943)
Альберт Борлаз Армитаж (2 шілде 1864 – 31 қазан 1943) – шотландтық полярлық зерттеуші және сауда флоты офицері.
Albert Borlase Armitage (2 July 1864 – 31 October 1943) was a Scottish polar explorer and officer in the Merchant Navy.
Ерте өмір
Армитаж 1864 жылғы 2 шілдеде Пертширдегі Лох Любнайг көлінің жанындағы Балкухиддерде дүниеге келді. Ол Йоркширлік дәрігер Сэмюэл Харрис Татам Армитаж бен Алис (Лис) Армитаждың сегіз баласының бірі еді. 1878 жылы Армитаж Корольдік теңіз күштерінің оқу кемесіне, сол кезде Гринхиттегі Темза өзенінде тоқтаған кемеге кадет ретінде қабылданды. Базалық оқуды аяқтағаннан кейін ол теңіз күштерінен кетіп, Пиреней және Шығыс буына қатынайтын навигациялық компанияда (P&O) жұмыс іздеуге тырысты, бірақ әкесі оған рұқсат бермеді. Оның орнына Армитаж бұрынғы Үнді теңіз фрегаты Панджабқа, қазір Шығыс Үндістан компаниясына тиесілі, шәкірт ретінде жұмысқа қабылданды. Ол Панджабпен бірге Калькуттаға аттанды, онда үшінші серік ретінде компанияның басқа кемесі Лакхнауға ауысты. Компанияның теңізшісі ретінде жеті жыл қызмет еткеннен кейін Армитаж тағы да P&O компаниясына қосылу үшін ата-анасының рұқсатын сұрады. 1886 жылы ол P&O жолаушылар кемесі Бохараның бесінші офицері болып тағайындалды.
Armitage was born in Balquhidder, near Loch Lubnaig in Perthshire on 2 July 1864. He was one of eight children to Samuel Harris Tatham Armitage, a Yorkshire doctor, and Alice (Lees) Armitage. In 1878 Armitage enlisted as a cadet aboard the Royal Navy's training ship, , which was moored at the time in the River Thames near Greenhithe. At the conclusion of basic training he attempted to resign from the Navy and seek a position with the Peninsular and Oriental Steam Navigation Company (P&O), but was prevented from doing so by his father. Instead, Armitage was signed on as an apprentice aboard the former Indian Navy frigate Punjaub, now owned by the East India Company. He sailed with Punjaub to Calcutta, where he transferred to another Company vessel, the Lucknow, as Third Mate. After seven years as a Company sailor, Armitage again sought parental consent to join P&O. Approval was received and in 1886 Armitage was appointed Fifth Officer aboard the P&O passenger ship Bokhara.
Полярлық зерттеу
1894 және 1897 жылдар аралығында ол Джексон-Хармсворт экспедициясында командирдің орынбасары болды, Франц-Жозеф жеріне сапар жасады. Армитаж 1895 жылы саяхатшы Фридтьоф Нансен мен оның серіктерін құтқаруға қатысты. Кейін ол Роберт Фалькон Скотттың навигаторы және Антарктидаға жасалған Discovery экспедициясында екінші командир болды. Экспедиция құрамында: Эрнест Шеклтон, Джордж Мюлок, Эдвард Адриан Уилсон, Чарльз Ройдс, Фрэнк Уайлд, Кёттлиц, Скелтон, Хелд, Барн, Пламли, Куартли, Веллер, Хар, Аллен, Эванс, Феррар, Ходжсон, Луис Бернаки, Винс. Осы экспедицияда ол полярлық үстіртке (платоға) аяқ басқан алғашқы адам атанды. Армитаж сапарға дайындық кезінде Скоттпен өте жақсы қарым-қатынаста болды, ал RNR лейтенант шені Discovery экспедициясының орынбасар командирі болып тағайындалуына мүмкіндік берді. Бірақ ол кейін Скоттпен келіспей, ол және Маркхэм берген көптеген уәделерін орындамағанын мәлімдеді. Ұлыбританияға оралғаннан кейін Армитаж экспедициядан төленді және P & O компаниясында жұмыс табуға шамамен тоғыз ай уақыт жұмсады.
Between 1894 and 1897, he was second in command, of the Jackson–Harmsworth expedition to Franz Josef Land, and was involved in the 1895 rescue of explorer Fridtjof Nansen and his men. Armitage was then Robert Falcon Scott's navigator and second in command on the Discovery Expedition to Antarctica. The other members were Ernest Shackleton, George Mulock, Edward Adrian Wilson, Charles Royds, Frank Wild, Koettlitz, Skelton, Heald, Barne, Plumley, Quartley, Weller, Hare, Allen, Evans, Ferrar, Hodgson, Louis Bernacchi, Vince. On this expedition, he became the first person to walk on the polar plateau. Armitage got on very well with Scott during the preparations for the voyage and his RNR rank of lieutenant ensured that he was made second in command of the Discovery expedition. However, he later fell out with Scott and claimed that he and Markham failed to honour a number of promises they had made and on his return to Britain Armitage was paid off by the expedition and it took him nearly nine months to find an appointment with P & O.
Антарктикадан кейінгі
Ұлыбританияға оралғаннан кейін ол "Антарктикада екі жыл" (Эдвард Арнольд, 1905) атты кітабын жазды. Скотттың "Ашылу экспедициясы" Армитаждың кітабынан кейін жарық көргендіктен, Скотттың баспагерлерімен дау туды. Дегенмен, Армитаждың сөзіне сенсек, ол сол кезде теңізде болған және кейін Скоттпен түскі асқа кездесіп, "барлығы жақсы болды" деді. Олар ешқашан қайтадан кездеспеді. Біраз уақыттан соң оған Бриндизи мен Порт-Саид арасында пошта тасымалдайтын "Изис" атты Корольдік пошта кемесінің басқаруы тапсырылды. Ол зейнетке шыққанға дейін өмірінің басым бөлігін осылай өткізді, Жерорта теңізі арқылы "шағын паромдарда" жолаушылар мен пошта тасыды, содан кейін Бомбей мен Аден арасындағы "Сальсетте" басшылық етіп, отбасымен бірге Англиядан тыс, Бриндизи мен Мальтада көп жылдар бойы тұрды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың аясында "Сальсет" кемесі Англия арнасында торпедалық шабуылға ұшырап, 14 экипаж мүшесі қаза болды. Армитажда "Кармала" кемесіне басшылық ету мүмкіндігі туды, ол Атлант мұхиты арқылы жүк пен АҚШ және Канада әскерлерін тасымалдауға, ал кейін австралиялық сарбаздарды елдеріне қайтаруға пайдаланылды. Оның соңғы кемесі 11 000 тонналық "Мантуя" пошта кемесі болды, ол Бомбейден Қытайға бағытталды. 40 жылдан астам теңізде болғаннан кейін ол P & O компаниясының коммодоры болып тағайындалды және компания ережелеріне сәйкес, бір жылдан кейін 60 жасқа толғанда зейнетке шығуға міндетті болды. 1928 жылы ол "Кадеттен коммодорға" (Cassell & Co 1928) атты өмірбаяндық кітабын жариялады, онда Скотт экспедициясы туралы тек қысқаша айтылған. Армитаждың жалғыз қызы теңіз лейтенантына үйленді. Оның әйелі бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын, ұзаққа созылған аурудан кейін, мүмкін Мальтада қайтыс болды. Ол 1943 жылдың 31 қазанында Суррейде 79 жасында қайтыс болды. Армитаждың Антарктикадағы күнделіктері 2004 жылы аукционда бір сатып алушыға екі лотқа бөлініп, 36 000 фунт стерлингке сатылды.
On his return to the UK he filled in his time by writing "Two Years in the Antarctic" (Edward Arnold, 1905). A row followed with Scott's publishers because Scott's "Discovery Expedition" didn't come out until after Armitage's book. However, according to Armitage, he was at sea when this happened and he and Scott later met up for lunch "and all was sunshine." They never met again. Eventually he was given his own command, the Royal Mail Steamer "Isis", carrying mails between Brindisi and Port Said. This was the story of his life until retirement, carrying passengers and mails on "little ferry boats" across the Mediterranean and later, in command of the "Salsette" between Bombay and Aden, living for many years away from England with his family in Brindisi and Malta. Toward the end of the First World War the "Salsette" was torpedoed in the English Channel with a loss of 14 crew. Armitage was then given command of the "Karmala" which was used to transporting cargo and U. S. and Canadian troops across the Atlantic and, later, for repatriating Australian soldiers. His last command was the 11,000 ton mail steamer the "Mantua" on the Bombay to China run. After over 40 years at sea he was appointed Commodore of P & O and, by the company rules, required to retire at the age of 60 years, just one year later. In 1928 he published "Cadet To Commodore" (Cassell & Co 1928) – an autobiography with only a few passing references to the Scott Expedition. Armitage was married with a single daughter who married a naval lieutenant. His wife died, possibly in Malta, before World War I after a period of ill health. He died in Surrey on 31 October 1943 aged 79. Armitage's diaries of his time in the Antarctic were sold at auction for £36,000 in 2004 in two lots to a single buyer.