Кіріспе

Чатэм театры немесе Чатэм-стрит театры Нью-Йорк қаласындағы Чатэм көшесінің (қазіргі Парк-Роу) оңтүстік-шығыс жағында орналасқан театр болды. Ол 1439 нөмірінде, Рузвельт және Джеймс көшелерінің арасында, Боуэриден оңтүстікке қарай бірнеше блокқа қашықтықта орналасқан. 1839 жылы ашылғанда, Чатэм көршілес аймақ үшін маңызды орын болды, онда танымал актерлер мен драмалық қойылымдар көрсетілді. 1840 жылдардың ортасына қарай ол негізінен қаралаған бетпен өнер көрсететін артистердің шоуларына арналған орынға айналды. Франк С. Чанфрау 1848 жылы оның кейбір сәнін қайта жаңартып берді. Театрдың ең табысты кезеңі А. Х. Пурди басқаруымен өтті. Ол 1852 жылдан бастап Харриет Бичер Стоудың «Том ағаның үйі» спектаклін қойды, оның сәттілігі оны көптеп жарнамалауға және афроамерикалық көрермендерге арналған жеке орын құруға итермеледі. 1857 жылы Пурди кеткеннен кейін театр құлдырауға бет бұрды. 1862 жылы бұзылғанға дейін ол стандартты мелодрама театры мен концерттік зал ретінде бірнеше рет алмастырылды.

Ерте басқару

Томас Флинн мен Генри Уиллард 1839 жылы Чатем театрының құрылысын қаржыландырды. Флинннің басшылығымен театр 1839 жылдың 11 қыркүйегінде Джон Р. Скотт пен миссис Томас Флинннің қатысуымен «Ескі қарыздарды төлеудің жаңа жолы» қойылымымен ашылды. Бұл сол кездегі негізінен аудандық театр болды, ал 1837 жылғы экономикалық дағдарыстың салдары әлі де сезіліп жатты, сондықтан мекеме шығынға ұшырады. Дегенмен, Флинн мен Уиллард оны тағы бір жыл бойы ашық ұстады, Джеймс Андерсон, Уильям Руфус Блейк, Джуниус Брут Бут және Мадемуазель Селеста сияқты танымал актерлер ойнаған комедиялар мен драмаларды қойды. Театр 1840 жылдың қаңтарында екі иесінің арасындағы келіспеушіліктерге байланысты жабылды. Чарльз Р. Торн Уиллардтың үлесін сатып алып, Флиннмен бірге 1840 жылдың ақпан айында екі аптаға театр директоры болып жұмыс істеді. Бірақ театр көп табыс таппады. Содан кейін Торн Флинннің үлесін 500 долларға сатып алды. Флинн жеке директор ретінде ойын үйін төрт жыл бойы табысқа жеткізді, онда Джеймс С. Браун, Мэри Энн Дафф, Эдвин Форрест, Томас Д. Райс, Джон Сефтон, Генри Уоллак және Билл Уильямс сияқты талантты актерлер өнер көрсетті. 1844 жылы Торн театрды өзінің сахналық директоры мистер Стивенске және бір маусымға басқарған А. В. Джексонға сатты. Осы кезеңде театр көбінесе қаралаған музыканттар театры ретінде танылды. 1845 жылдың 8 сәуірінде Бен Де Бар сахналық директор болып тағайындалды, бірақ ол көп ұзамай Уильям С. Девернамен бірлесіп ғимаратты жалға алды. Де Бар 5 қазан күні активті басқаруды тоқтатты. Одан кейін М. С. Филлипс жалға алды, ал 1847 жылы театрды сатып алған Дж. Флетчер басқарды. Осы уақытқа дейін Чатем театрының жағдайы нашарлаған еді. Біраз уақытқа ол цирк ретінде пайдаланылды, содан кейін қайтадан театр ретінде ашылды. Кіру билеттері сол кездегідей арзан болды: ложаға 25 цент, партерге бір шиллинг, галереяға алты пенс. Көрермендердің көп бөлігі төменгі таптан шыққан адамдар еді, олар мереке күндері «көп сөйлеп, шулап, айқайлап, актерлер рөлін есімдерінде ойнауға мәжбүр етті». Франк С. Чанфрау мен В. Ольгиви Эвен 1848 жылдың 28 ақпанында Чанфрауды директор етіп тағайындап, театрды жалға алды. Олар ғимаратқа Чанфраудың Ұлттық театры деген жаңа ат берді және театрдың жоғалған беделін қайтаруға тырысты. Бұл 1850 жылдың 8 шілдесіне дейін жалғасты.

Пурдидің қызметі

А. Х. Пурди 1850 жылы театрдың ең табысты кезеңі болатын операцияларды өз қолына алды. Ол ғимаратқа Пурдидің Ұлттық театры деген ат берді. 1852 жылдың сәуір айында жаңартып, 19 сәуірде қайта ашты. 1852 жылдың 23 тамызында Пурди АҚШ-та Харриет Бичер Стоудың «Том ағаның қалыбы» романының комедиялық емес алғашқы сахналық бейімделуін қойды. Чарльз Уэстерн Тейлор жазған бұл нұсқа 11 түн көрсетілді, бірақ көп табыс әкелмеді. 1853 жылғы маусымның басым бөлігі Стоу романының әлдеқайда сәтті драмалық қойылымына арналды. Қойылым 1853 жылдың 18 шілдесінен 1854 жылдың 19 сәуіріне дейін дерлік тоқтамай ойналды, содан кейін 13 мамырға дейін аптасына үш рет көрсетілді. Пьеса афроамерикалық көрермендердің арасында соншалықты танымал болды, Пурди 15 тамызда театрдың тек қараларға арналған бөлігін ашты. Бұл бөлімге жалғыз келген әйелдерге рұқсат берілмеді, кіреберісі де басқа есіктерден бөлек болды. Пурди 29 қазанда бұл бөлімді кеңейтті. «Том ағаның қалыбы» қойылымының үлкен табысқа ие болғанына қарамастан, Пурди тым көп жарнама жасап, драмадағы жас актриса Корделия Ховардқа көптеген сыйлықтар бергендіктен ақша жоғалтты. Осы бір асығыс қателігіне қарамастан, Пурди жарнама саласында шебер еді. 1856 жылдың 1 қыркүйегінде ол өзінің алтыншы маусымын Чатемде Нью-Йорк мыс оркестрі ойнап, салюттар атылған кезде, ойын үйінің үстіне Джордж Вашингтонның мүсінін орнату арқылы бастады. Пурди 1857 жылғы экономикалық дағдарыс кезінде театрынан кетіп қалды.

Кейінгі басқару

Содан кейін театр ұзақ уақыт бойы құлдырап кетті. Жаңа иелері 1858 жылғы маусымға дейін қайта безендірді. 1859 жылдың 10 шілдесінде театрдың бір бөлігі өртенді, себебі өткен түнігі қойылымдағы арнайы эффектілерден, атыстан туған оттан болған. Ғимарат 500 долларлық зиянға ұшырады. Ғимарат 1859 жылдың қараша айында тағы бір рет жаңартылып, 14 қарашада Чатем амфитеатры ретінде қайта ашылды. Цирктер басты көңіл көтеруге айналды. 1860 жылдың 6 наурызында J. Говард Роджерс және Джозеф С. Фостер ғимаратты жалға алды. Олар 8 наурызда Ұлттық концерт залы ретінде ашылды. Енді назар алкогольдік сусындарға, оларды тартымды қызметкерлер ұсынды. Бағасы: ложаға 12 цент, оркестрге 6 цент. 3 шілдеде Чарльз Дж. Уотерс басқаруды өз қолына алып, ғимаратты стандартты мелодрама театры – Ұлттық театр ретінде қайта ашты. 6 қазанда Джордж Бин Уотерстің орнын басып, концерт залының тақырыбын қайта жаңғыртты. Бұл желтоқсанға дейін жалғасты, содан кейін ол театрды неміс труппасына тапсырды. 1861 жылы Фокс және Карран басқаруды өз қолына алды. Олар театрды қалпына келтіруге көп ақша жұмсады, содан кейін 16 қарашада ғимаратты Ұлттық музыка залы ретінде қайта ашты. Олар пайда таба алмады, ал Бродвейдегі Мелодеон және Бруклиндегі Хули театрының директоры Джордж Ли желтоқсанда басқаруды өз қолына алды. Ол үш театрдың барлығында да бірдей актерлерді пайдаланып, ең көп пайдаға ие болды. Олар алдымен Мелодеонда өнер көрсететін, содан кейін Чатемге баратын, ал түнді Хулиде аяқтайтын. 1862 жылдың қазан айында Чатем театры бұзылды. Оның бір бөлігі сақталды және дүкендерге жалға берілді.