Attendorn қаласы – Солтүстік Рейн-Вестфалия, Ольпе ауданындағы Германия қаласы. Тарихы, географиясы, орналасқан жері және көліктік мүмкіндіктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Attendorn – Германиядағы қала, Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі Ольпе ауданында орналасқан. 2019 жылғы мәлімет бойынша, халқы 24 264 адамды құрады.
Attendorn is a German town in the Olpe district in North Rhine Westphalia. As of 2019 it had a population of 24,264.
Тарих
Қаланың орналасуы Attendorn Elsper Kalkdoppelmulde (Аттендорн Эльспер әктас қос ойысының) жақсы климатымен, жемісті топырағымен және қолайлы көлік мүмкіндіктерімен ерекшеленді, сондықтан ол ежелгі заманнан-ақ адамдарды тартып келді. Дегенмен, қаланың тұрақты қоныстануы тек орта ғасырларда ғана байқалды. Қала бұрынғы екі ірі жолдың – Heidenstraße (“Дала жолы”) және Königsstraße (“Патша жолы”) тоғысқан жерінде орналасқан. Осы жерде Шарльман заманында діни округ құрылды. Святой Иоанн шіркеуінің (St. Johannes Kirche) астында ежелгі миссионерлік шіркеудің негіздері табылды. 1072 жылы Кельн архиепискобы Анно Графшафт аббаттығын қамтамасыз етіп, оған Аттендорндағы иелікке құқық берді. Шындығында, монастырьдың мүліктік құжаты қаланың ең алғашқы жазбадағы айғағы болып саналады. 1222 жылы Берг графы Энгельберт II билігінде қалаға Сост үлгісінде қала құқығы берілді. 1200 жылға дейін салынған Шнелленберг қамалы және 1248 жылы Вальденбургтің (басқа бір қамалдың) сатып алынуы Кельннің аймақтағы мүдделерін сақтауға көмектесті. Аттендорнның өркендеуіне оның тоғыз гильдиясы ғана емес, сонымен қатар жүн және зығыр тоқымашылары да үлкен үлес қосты. Сонымен қатар, қаланың Марк графына қарсы бекініс ретіндегі саяси және діни мәртебесі, сондай-ақ Ескі Кельн архиепископтығының деканатының ордасы ретіндегі орны оған байлық пен гүлдену әкелді. Сауэрландтағы жалғыз қала ретінде Аттендорн 1255 жылы Рейн қалаларының лигасына қосылды. Attendorn Ханза лигасының тікелей емес мүшесі болды, сондықтан Ханза лигасының ірі жиналыстарында Сост қаласы оны өкілдік етті. 1200 жылға қарай Аттендорнда архиепископтық монетаханалардың бірі жұмыс істеді. Орта ғасырлық Аттендорн монеталары Брюссель, Лубнице (Польша) және Готланд аралы сияқты алыс жерлерде табылған. 14 ғасырдың басынан бүгінгі күнге дейін қала қабырғаларынан тыс жерде шіркеуі мен зираты бар аурухана бар. 1420 жылы Генрих Век Евиг монастырына мүлік сыйлады. 1429 жылы ол кедейлерге арналған аурухананы да ашты. Бір кезде қала өте бай болғандықтан, тіпті Кельн архиепискобына да несие бере алатын. Сонымен қатар, қала оны Сост қаласымен болған дау кезінде де қолдады. 1444 және 1445 жылдары қала архиепископқа Сост қақтығысында Билштейн қамалын және жерін басып алуға көмектесті. 1464, 1597, 1598 және 1613 жылдары қала төрт рет індетке ұшырады. 1613, 1623, 1656, 1710, 1732, 1742 және 1783 жылдары қаланың үлкен өрттерге ұшырағаны белгілі. 1656 жылғы өрт қаланың жартысын қиратты. Аттендорн соғыстардың, тонаулардың және басып алулардың салдарынан да зардап шекті. Мысалы, 1280 жылғы Лимбург Хогенлимбург мұрагерлік соғысы, 1444 жылдан 1449 жылға дейінгі Сост қақтығысы, 1583 және 1584 жылдардағы Трухсесс соғысы және 1618 жылдан 1648 жылға дейінгі Отыз жылдық соғыс. Аттендорн Наполеон заманында ең терең экономикалық құлдырауға ұшырады, тек 19 ғасырдың ортасында ғана жағдай жақсарды. Нацистердің билікке келуі және Екінші дүниежүзілік соғыс Аттендорнға Германияның қалған бөлігі сияқты әсер етті. Үкіметтің қолдауымен Аттендорн мұғалімі және тарихшысы нацистік билік кезінде Аттендорн еврей отбасыларының қуғын-сүргінін құжаттады. Көптеген жерлерде болғандай, мұнда да еврейлердің мүлкіне зиян келтірілді, дүкендері жабылды, фабрикалары тәркіленді және еврейлер концлагерлерге жөнелтілді. Аттендорнда аймақтағы фабрикаларға жұмыс күшін жеткізу үшін нацистік азаматтық мәжбүрлі еңбек лагері құрылды. 1945 жылдың сәуір айында АҚШ әскерлері оны босатуға дейін онда 1000-ға жуық поляк, совет және чех жұмысшылары тұрды. Аттендорн соғыста көптеген азаматтарын жоғалтты және 1945 жылдың 28 наурызындағы бомбалаудан, сондай-ақ сол жылдың 15 маусымында оқ-дәрілердің жарылуынан ауыр зардап шекті.
The town's location was favoured by the good climate in the Attendorn Elsper Limestone Double Basin (Attendorn Elsper Kalkdoppelmulde), the fruitful soil and favourable transport potential, and was already attracting people in prehistoric times. Heavier settlement, however, can be traced only as far back as the Middle Ages. The town lies at the crossroads of two former long distance roads, the Heidenstraße (“Heath Road”) and the so called Königsstraße (“King’s Road”). Here, in Charlemagne’s time, arose a parish. Under the St. Johannes Kirche (church) are found the foundations of an old missionary church. In 1072, Archbishop Anno of Cologne endowed the Grafschaft Abbey and granted it, among other things, rights to an estate in Attendorn. Indeed, the monastery's endowment document stands as the town's earliest documentary mention. In 1222, town rights, on the Soest model, were granted the town under Engelbert II of Berg. Schnellenberg Castle, built about 1200, and the acquisition of the Waldenburg (another castle) in 1248 served to safeguard Cologne's interests in the region. Attendorn's heyday was brought about not only by its nine guilds but also, and mainly, by its wool and linen weavers. Furthermore, the town's political and ecclesiastical status as a bulwark against the County of Mark and as seat of a deanery in the old Archbishopric of Cologne brought it wealth and prosperity. As the Sauerland's only town, Attendorn joined the Rhenish League of Towns in 1255. Attendorn was only an indirect member of the Hanse, and was thus represented at the Hanseatic League’s great assemblies by the town of Soest. By about 1200, Attendorn was already home to one of the archbishopric's mints. Mediaeval coins from Attendorn have been found as far afield as Brussels, Łubnice (Poland) and the island of Gotland. From the early 14th century until today there has existed a hospital with a church and graveyard outside the town's walls. In 1420, Heinrich Weke endowed the Ewig Monastery. In 1429, he also added a hospital for the poor. For a time, the town was so well off that it could even grant the Archbishop of Cologne himself credit. Moreover, the town also supported him during his dispute with the town of Soest. In 1444 and 1445, the town helped the Archbishop conquer the castle and the land of Bilstein in the so called Soest Feud. Four times, in 1464, 1597, 1598 and 1613, the Plague beset the town. Great fires, too, ravaged the town in 1613, 1623, 1656, 1710, 1732, 1742 and 1783. The one in 1656 destroyed half the town. Attendorn also suffered as a result of war, sackings and occupations. Examples include the War of the Limburg Hohenlimburg Succession in 1280, the Soest Feud from 1444 to 1449, the Truchsess War in 1583 and 1584 and the Thirty Years' War from 1618 to 1648. Attendorn reached its deepest economic despair in Napoleonic times, only recovering from the downturn in the mid 19th century. The rise of Nazis and the Second World War affected Attendorn much like the rest of Germany. An Attendorn teacher and historian, supported by the government, documented the persecution of Attendorn Jewish families under Nazi rule. As in many places, this included destruction of property, boycotting Jewish stores, appropriating factories, and shipping Jews to concentration camps. A Nazi civilian forced labor camp was established in Attendorn to provide labor to area factories. It housed up to 1,000 conscripted Polish, Soviet, and Czech laborers, until being liberated by U. S. military forces in April, 1945. Attendorn lost many citizens during the war and suffered heavy destruction under bombing on 28 March 1945, and also on 15 June that same year as a result of a munitions explosion.
География
Аттендорн қаласы Эббегебирге табиғи паркінде, ауданның солтүстік-батысындағы Биггзи көлінің жанында орналасқан. Қаланың ең жоғары нүктесі – Рюенхардт (636 м), ал Ахаузер қоймасының биіктігі 248 м ғана. Қалалық аумақ 97 км² құрайды, оның шамамен жартысы орманмен жабылған. Бұл Оңтүстік Вестфалияның бір бөлігі.
The town of Attendorn lies in the Naturpark Ebbegebirge, right on the Biggesee (lake) in the district's northwest. The town's highest point is the Rüenhardt (636 m), whereas the Ahauser Stausee (reservoir) has an elevation of only 248 m. The municipal area comprises 97 km², roughly half of which is wooded. It is a part of South Westphalia.
1783 жылы қалаға келген өрт салдарынан, одан бұрынғы мәліметтер сақталмаған.
Owing to a fire that damaged the town in 1783, no information from before then is available.
Елтаңба
Қаланың гербінде ақ / күміс түсті фонда Кёльн электоратының қара айқасы бейнеленген, сол жақ жоғарғы (немесе оң жақ – геральдикада декстер) бөлігінде өсіп келе жатқан жарты ай суреті бар. 1243 жылдан сақталған ең көне қала мөрінде Кельн архиепископтығының қасиеттісі Әулие Петр, кілтімен және басының жанында жарты аймен бейнеленген, ал кейінгі мөрлерде ол электораттың қалқанында отырған күйінде көрсетілген. 1910 жылы герб қазіргі түрінде ресми мақұлданды, ал муниципалды реформадан кейін 1970 жылы оны пайдалануға рұқсат берілді. Жарты ай – Жақияның символы, ол ертедегі құпия мөрлерде де шіркеудің қасиетті қорғаушысы ретінде кездесетін.
The town's arms show the black cross of the Electorate of Cologne on a white/silver background with a waxing crescent moon in the upper left (or right – dexter – in heraldry). The oldest surviving town seal, from 1243, shows Saint Peter, patron of the Archbishopric of Cologne, with his key and a half moon next to his head, and in later seals enthroned on the Electorate's shield. In 1910, the coat of arms was officially approved in its current form, and after municipal reform, it was also approved for further use in 1970. The half moon was used as a symbol for John the Baptist, who was also to be found as the parish's holy protector in early secret seals.
Пасхалық әдет-ғұрыптар
Аттендорн тұрғындары көптеген ерекше Пасха дәстүрлерін сақтайды, олардың ішінде Пасха сенбі күні өтетін "Бүлдіршін баталау" деп аударуға болатын Семельсегнен (Semmelsegnen) және Пасха сенбі және жексенбі күндері Пасха айқыштарын кесу, тіктеу және өртеу бар.
Attendorners practise many specific Easter customs, among them the Semmelsegnen – which might be translated "Blessing of the Buns" – on Easter Saturday, and the felling, erection and burning of the Easter Crosses on Easter Saturday and Sunday.
Семмельсеннен
Аттендорн Пасха наны, Остерсмель деп аталады – «Пасха тоқашы» деген мағынаны білдіреді. Бұл қарақұмық қосылған аралас нан, ол Пасхаға дейінгі аптада жергілікті нан пісіретін орындарда пісіріледі. Осы тоқаштардың ерекшелігі – әр екі басындағы ойықтар, олар балықтың қанатына ұқсайды. Бұл ежелгі христиандық символ. Пасха күні сағат 14:00-де Аттендорн тұрғындары шіркеудің алдына жиналып, дін қызметкерінен нандарына бата алуды күтеді. Бұл дәстүр 1658 жылға дейінгі жазбаларда кездеседі, бірақ одан да көне болуы мүмкін.
The Attendorn Easter bread, called Ostersemmel – “Easter bun” – is a mixed bread with caraway baked in local bakeries in the week leading up to Easter. Especially striking about these buns are the notches at each end that look somewhat like a fish's fins. This is an old Christian symbol. On Easter Saturday at 14:00, Attendorners gather outside the parish church to have their buns blessed by the minister. This custom is witnessed in documents as far back as 1658, but is likely much older.
Құтқарылу мейрамының оттары
Пасхаға дейінгі апталарда Пасха от клубының (еркек) мүшелері, Поскебрюдер деп аталатын, қалаға айналдыра орналасқан ормандарда Холцштеллен үшін жиналады. Бұл Bürden – “жүктер” деп аталатын, кейіннен айқыштарды жағу үшін қолданылатын, бұтақтар мен шөптер жинауды қамтиды. Пасхалық от клубы қаланың бұрынғы “кварталдарына” негізделген төрт Портенге бөлінеді, олардың әрқайсысына өз қала қақпасы арқылы жетуге болады. Әр Атендор өзінің Портасымен жүреді, я өзі туылған Портамен, я отбасының Портасымен жүреді. Бұл тек Пасхада ғана емес, сонымен қатар жыл бойы байқалатын, көбінесе маңызды емес бәсекелестікке әкеледі. Пасха сенбідегі Семельсеннен кейін төрт Портеннің мүшелері қала орманына көшіп барады және әрқайсысы үлкен шыршаны кесіп алады, содан кейін бұл ағаштар қалаға, базарға жеткізіледі, онда олар өлшенеді. Бұл да ең үлкен диаметрлі ең ұзын шыршаны алуға тырысу. Содан кейін ағаштар Остеркопфеге – “Пасха басы” – қала шетіндегі немесе қала сыртындағы биік нүктелерге, онда келесі күні (Пасха жексенбісі) Пасха айқыштары орнатылады. Пасха күні олар Остеркопфеде жиналып, кешкі отқа шыршаларды дайындайды. Әр шыршаға сабанмен оралған көлденең таяқ беріледі, оны тек бұлшық күшімен көтереді. Осылай істегеннен кейін, бұтақтар айқышқа қапталады және сабанға оралады. 20:40 шамасында Поскебрюдерлер Fackelschwenken – “Факелді шайқау” – бастайды, онда шыршадан кесілген факелдер алдында жақылған Пасха шамдарынан жағылады. Қатысушылар Пасха айқышының айналасында тұрып, тік ұстаған факелдерді алға-артқа шайқайды, айқышқа жақын немесе оның алдында. Сағат 21:00-де шіркеу мұнарасындағы крест жарығы қосылғанда, факелдер бұтақтарға лақтырылады және крест жалындап кетеді. 20:30-да қаланың бұрынғы қақпаларында күтіп тұрған Пасха шеруінің төрт колоннасы төрт жанып тұрған крестпен белгіленіп, шіркеуге қарай қозғала бастайды. Бұл жерде Пасха мерекесінің соңында мерекелік дұға оқылады.
In the weeks leading up to Easter, the (male) members of the Easter fire club, the so called Poskebrüder, gather in the woods that ring the town for the Holzstellen. This entails gathering brushwood to make faggots, called Bürden – “burdens” – which are later used to burn the crosses. The Easter fire club is divided into four Porten, based on the town's former “quarters” each of which was to be reached through its own town gate. Each Attendorner goes with his Porte, either the one in which he was born or the one in which his family lives. Not surprisingly, this leads to a rivalry, not always taken seriously, that can be seen not only at Easter but also throughout the year. After the Semmelsegnen on Easter Saturday, members of the four Porten move into the town forest, and each fells a great spruce, whereafter these trees are borne into the town, to the marketplace, where they are measured. This is a contest, too, to try to get the longest spruce with the greatest diameter. Then, the trees go to the Osterköpfe – “Easter heads” – which are high spots at the edge of town or outside the town where the Easter crosses are put up the next day (Easter Sunday). On Easter Sunday they gather on the Osterköpfe and prepare the spruces for the fire to come that evening. Each spruce is given a crossbar swathed in straw, and is lifted into place by muscle power alone. Once this has been done, the faggots are heaped in layers at the foot of the cross, and are likewise wrapped in straw. Towards 20:40, the Poskebrüder begin their Fackelschwenken – “Torch Swinging” – in which torches cut from sprucewood are lit from the torch fire, itself in turn having been lit beforehand from the Easter candle. Participants stand around the Easter cross and, holding the torches upright, swing them back and forth, either beside or before the body. At 21:00, when the lighting for the cross on the parish church's steeple is switched on, the torches are thrown onto the faggots and the cross goes up in flames. At 20:30, the four columns of the Easter procession, waiting at the town's former gates, begin to move towards the church, signalled by the four burning crosses. There, the Easter festivities are concluded with a celebratory prayer.
Музыка
Аттендорнда көптеген музыка клубтары бар.
There are many music clubs in Attendorn.
Сент-Джон Баптист шіркеуі
Қасиетті Иоанн Баптист шіркеуі Сауэрленд соборы деп те аталады. Онда шамамен 1200 жылға салынған роман стиліндегі мұнарасы және 14 ғасырға қатысты готикалық кемесі бар. Шіркеудің ерекшелігі – 1634 жылдан бері оны әсемдеп тұрған мұнараның барокко стиліндегі күмбезі.
The Pfarrkirche St. Johannes Baptist is also called the Sauerländer Dom – Sauerland Cathedral. It has a Romanesque tower from about 1200 and a Gothic nave from the 14th century. Striking about the church is the tower's Baroque cupola, which has adorned the church since 1634.
Оңтүстік Сауэрланд мұражайы бар қала әкімдігі
Ескі ратуша (Ратаус) 14 ғасырға дейін салынған болуы мүмкін, және ол 18-19 ғасырларда мұқият қайта жаңғыртылды. 1962-1964 жылдары, табылған деректер мен приход шіркеуінде сақталған сурет негізінде, қала әкімдігі ғимаратының сыртқы пішіні қайта жаңғыртылып, бастапқы келбетіне келтірілді. Бұл - екі жағында қайта салынған, тік қабырғалы үлкен ғимарат. Кіреберіс бөлігі аркадаға ашылатын ескі қабат бір кезде сауда орталығы ретінде қолданылған, бірақ қазір Südsauerlandmuseum-ға берілген. Мұнда Ольпе ауданынан және Батыс Вестфалияның қалайыдан жасалған миниатюралық фигуралар кабинетінің (Westfälisches Zinnfigurenkabinett) экспонаттары қойылған.
The old town hall (Rathaus) likely dates back to the 14th century, and it was thoroughly remodelled in the 18th and 19th centuries. Between 1962 and 1964, on the basis of some findings and an illustration kept at the parish church, the town hall's exterior was remodelled so that it once again took on its original appearance. It is a massive building with reconstructed crow stepped gables at the sides. The ground floor, which opens into an arcade, was once used as a shopping centre, but is now given over to the Südsauerlandmuseum. This has exhibits from the Olpe district, and also the Westphalian Tin Figure Cabinet (Westfälisches Zinnfigurenkabinett).
Шнеленберг қамалы
Қаланың бір төбесінде Шнеленберг қамалы орналасқан. 1594 жылдан бері ол Фюрстенберг барондары отбасының меншігінде. 1594 жылы Вестфалия герцогдығының кейінірек Ланддросты Каспар фон Фюрстенберг Оңтүстік Вестфалиядағы императорлық тікелей басқару құқығына ие болған бұл қамал кешенін сатып алды. Онда қонақ үй және мейрамхана орналасқан.
On one of the town's hills is found the Burg Schnellenberg. Since 1594 it has been owned by the family of the Barons of Fürstenberg. In 1594, the later Landdroste of the Duchy of Westphalia, Kaspar von Fürstenberg, bought this castle complex, which had Imperial immediacy, in South Westphalia. It houses a hotel and a restaurant.
Қала қабырғалары мен мұнаралары
1812 жылы бұзылған қала қабырғаларының екі мұнарасы – Пулвертурм және 13 ғасырдан сақталған Бикетурм әлі де тұр. Соңғысы қазір Schützengesellschaft Attendorn 1222 e. V. (ату клубы) қару-жарақ сақтайтын қойма ретінде пайдаланылады. Мамырдан қазан айына дейін сенбі күндері сағат 10:00-ден 12:00-ге дейін тулар, патшаның әшекей мойындықтары, қару-жарақ және басқа да заттарды көруге болады. Мұнара қабырғасының бойындағы қалдықтар бұрынғы қабырғаның биіктігін көрсетуге мүмкіндік береді.
Of the town fortifications demolished in 1812, two towers, the Pulverturm and the Bieketurm from the 13th century have been kept. The latter is nowadays used by the Schützengesellschaft Attendorn 1222 e. V. (a shooting club) as an armoury. Flags, king's chains, armour and other things may be viewed Saturdays from May to October between 10:00 and 12:00. On the tower's side, the former wall's height may be gauged from remnants there.
Ата үңгірі
Аттендорндағы ең танымал көрікті жер – Атта үңгірі (Atta Höhle), 1907 жылы әктас өндіру кезінде ашылған және Германиядағы ең ірі байланысқан үңгір жүйелерінің бірі. Оның пайда болуы негізінен Аттендорн-Эльспер екіталайлы ойысындағы әктас шөгінділеріне байланысты.
The best known sightseeing place in Attendorn is the Atta Cave (Atta Höhle), a cave exposed during limestone mining in 1907 and one of Germany's biggest interconnected cave systems. Its genesis lies mainly in the limestone deposits in the Attendorn Elsper Double Basin.
Бигге су қоймасы
Қалалық аумақтың оңтүстігінде Биггеталсперре, немесе Бигге су қоймасын сақтайтын бөгет орналасқан. Листертальсперре және Ахаузер Стаузее – тағы екі су қоймасы – қала және оның төңірегі үшін үлкен демалыс орны құрайды.
In the south of the municipal area is the dam that holds the Biggetalsperre, or Bigge Reservoir. Together with the Listertalsperre and the Ahauser Stausee – two other reservoirs – it forms a large recreation area for the town and its environs.
Экономика және инфрақұрылым
Attendorn экономикасы металл өнеркәсібінің орташа өлшемді кәсіпорындарына негізделген, олар негізінен арматуралар, құбырлар және басқа металл бөлшектерін өндірумен айналысады. Олардың қатарында Mubea, Viega, Aquatherm, GEDIA, Isphording және BeulCo компаниялары бар.
Attendorn's economy is based on midsize enterprises of the metal industry, which specialize for the most part in manufacturing armatures, pipes and other metal parts. Among them are Mubea, Viega, Aquatherm, GEDIA, Isphording and BeulCo.
Көлік
Аттендорн қаласының жанында Аттендорн-Финнентроп әуежайы орналасқан. Бұған қоса, қала Biggetalbahn (теміржол) бағытында жатыр, және қалалық аумақта бірнеше тоқталыс пункттері мен станциялары бар.
Near Attendorn lies the Attendorn Finnentrop airfield. Moreover, the town lies on the Biggetalbahn (railway) which has several halts and stations in the municipal area.