Кіріспе

Шай жапырақтарын демдеуге арналған ыдыс

Гэйван (; /'//g//ai//w//ɑː//n/) немесе Чжун (盅) – тұтқасы жоқ қытайлық қақпақты ыдыс, ол шай жапырақтарын демдеу және шай ішу үшін қолданылады. Ол ыдыстан, қақпақтан және табақтан тұрады. Исин қышқылынан немесе жадеден жасалған гайванды шай жинаушылар ерекше бағалайды. Олар көлемі шамамен 100-150 мл болатын кішкентай болып келеді. Жақында қазылған Мин әулетінің ханшайымының қабірінен 15 ғасырғы суреттерде белгілі болған гайван жиынтығының қазіргі заманға дейін жеткен алғашқы мысалы табылды. Бұл 1437 жылға дейін жасалған, айдаһарлармен әшекейленген, көк-ақ Цзиньдечжэнь фарфорынан жасалған сапты кесе, күміс тұғыр және алтын қақпақтан тұрады. Бұрын мұндай жиынтықтар көп болған болуы мүмкін, бірақ қымбат металл элементтерін қайта өңдеуге құмарлық болғандықтан, тек фарфор кеселер сақталды.

Функциялар

Гейванның ерекшелігі – нәзік дәм мен хош иіске ие шайлар, мысалы, жасыл және ақ шайды дайындауға өте қолайлы. Олонг шайының көп рет демалу қабілетіне байланысты олонг инфузиясын дайындауда гейванның әмбебаптығы да байқалады, бірақ гейван кез келген шайға жарайды. Гайван ашық және глазурьдалған беттерінің арқасында шайды дәмдеу кезінде маңызды рөл атқарады: біріншісі шайдың демалу процесін көруге мүмкіндік береді, ал екіншісі шайдың дәмі мен хош иісін өзгертуге жол бермейді. Гайван қақпағы шайды ыдыс ішінде демалдырып, тікелей ыдыстан ішуге (дәстүрлі түрде жапырақтарды қақпақпен ұстап, ішуді жеңілдетуге) немесе басқа ыдысқа құюға мүмкіндік береді. Гайван жасыл және ақ шайды дайындаудың баламасыз тәсілі, себебі гайван фарфоры жылуды сіңіріп, шайдың құрамын бұзбайды. Гайван қара шайға азырақ қолайлы, өйткені үлкен қақпағы демалу процесінде жылудың тез шығуына себеп болады. Олар әсіресе Қытайдың солтүстігінде жасмин шайы сияқты хош иісті шайларды ішуге кең таралған.

Қолдану

Әдетте, үш бөлікті бірден екі қолмен ұстайды. Оң қолдың саусақтарымен ілмекті ұстап, бас бармақ ыдыстың жиегіне тиеді. Сол қол қақпақты ұстайды, оны шай ішу алдында шай жапырақтарын сыпырып тастау үшін пайдаланады. Мұны жасауға біраз дағды керек, себебі суық ыстық болады.