Кіріспе

Итальяндық ит тұқымы.

Cirneco dell'Etna – Жерорта теңізіндегі Сицилия аралынан шыққан итальяндық аң аулау иті. Ол Сицилияның шығысындағы Этна жанартауының құрметіне аталған. Оның иіс сезу қабілеті өте күшті, негізінен қоян сияқты кішкентай жануарларды аулау үшін қолданылады. Басқа да жұмыс істейтін иттер сияқты, тіркелу үшін жұмыс сынағын сәтті тапсыру қажет.

Тарих

Тұқым атауының екінші бөлігі оның тегінің Сицилиядағы Этна жанартауы аймағымен байланысты екенін көрсетеді. Алғашқы бөлігі, «cirneco» сөзі, Солтүстік Африкадағы Киренаикамен байланысты «cyrenaicus» сөзінен шыққан. Қазіргі итальян тілінде бұл сөз Сицилия, Мальта және Балеар аралдары сияқты Жерорта теңізі аралдарының барлық кішкентай аңшы итттеріне қолданылады. Цирнеконың басқа тұқымдармен генетикалық байланысын зерттеулер әртүрлі нәтижелер берді: бірі оның Мальтаның «Kelb tal Fenek» және Балеар аралдарының «Podenco Ibicenco» тұқымдарымен жақын екенін растады, сонымен қатар оны Пиреней тау итттерімен де байланыстырды; екіншісі Канар аралдарының «Podenco Canario» тұқымынан гендер ағынының болуын көрсетті; ал 2021 жылғы геномдық зерттеу оның «Kelb tal Fenek» және «Segugio Italiano» тұқымдарымен ең жақын байланыста екенін анықтады. Cirneco dell'Etna тұқымының ежелгі екені жиі, бірақ даулы түрде айтылады. Қазіргі тұқымның алғашқы жазбаша сипаттамасын 1932 жылы Этна жанартауының баурайындағы Адрано қаласынан шыққан ветеринар дәрігері Маурицио Миньеко «Il Cacciatore Italiano» журналында жариялады. Бұл туралы Сицилия ақсүйегі Агата Патерно Кастелло естіп, бірнеше ит сатып алып, 1934 жылы оларды көбейтуге кірісті. Тұқым 1939 жылы Итальян ұлттық кинофилия ұйымы (Ente Nazionale della Cinofilia Italiana) тарапынан, Турин қаласынан Джузеппе Соларо жасаған тұқым стандартына сүйене отырып мойындалды. 1956 жылы Халықаралық кинолгиялық федерация (Fédération Cynologique Internationale) Цирнеконы ресми түрде қабылдады. Бұл сирек кездесетін тұқым; 2010 жылдан 2018 жылға дейінгі кезеңде Италиядағы жаңа тіркеулер саны жылына шамамен 100-150 болды. Тұқымды тіркеу үшін осы тұқымға тән далалық сынақ сияқты жұмыс сынағын сәтті аяқтау қажет.