Кіріспе

математик

Вильгельм Вайс (немісше Wilhelm Weiß) (31 наурыз 1892 – 24 ақпан 1950) Үшінші рейх кезінде SA Obergruppenführer лауазымында болған, сонымен қатар НСДАП-тың ресми газеті «Völkischer Beobachter»-дің бас редакторы болды.

Ерте мансап

Мюнхендегі гимназияда оқуын аяқтағаннан кейін Вайс Бавария армиясында офицер болып қызмет ете бастады. 1911 жылы ол прапорщик (Fahnenjunker) болса, 1913 жылы лейтенант болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1915 жылы Вайс авиациялық бөлімшеге (Fliegertruppe) ауыстырылды. Бір шайқаста оның ұшағы атып түсіріліп, сол аяғынан айырылды. Дегенмен, 1917 жылы ол оберлейтенант шеніне көтеріліп, 1918 жылы соғыс аяқталар алдында Бавария соғыс министрлігіне ауыстырылды. Бавария соғыс министрлігінің баспасөз бөліміндегі қызметі арқылы Вайс Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін журналистикамен айналыса бастады. 1920 жылы өзін қайта құрумен айналысып жатқан Рейхсвер оған жұмыс таба алмағанын еске салғанда, ол капитан шенімен отставкаға жіберілді. Күні бұрын-ақ, 1919 жылы Вайс Бавария халқының қорғаныс жасағының (Einwohnerwehr) мемлекеттік басшылығының құрамына кіріп, осы арқылы NSDAP (Нацистік партия) көзқарасын ұстанатын «Отан» (Heimatland) журналының редакторы болып тағайындалды. Ол ерте кезде халықтық қозғалысқа қатысып, Адольф Гитлердің идеяларына берілген жақтас болды. 1933 жылға дейін, яғни НСДАП билікті басып алған жылға дейін, ол саяси құқық бұзушылықтары үшін бірнеше рет сотталды. Бірақ Гитлер мен нацистік партия билікке келгеннен кейін Вайс баспасөзді «үйлестіруді» ұйымдастырды, сонымен қатар жеке журналистердің Редактор заңына (Schriftleitergesetz) қарамастан жұмыстарын сақтап қалуын қамтамасыз етті. Вайс ешқашан нацизмге күмән келтірген емес.

НСДАП

1922 жылы Вайс нацистік партияның алғашқы мүшелерінің бірі болып қосылып, «Сыра залы төңкерісіне» және Фельдхернхоллға жасалған шабуылға қатысты. 1924-1926 жылдары Вайс «Völkischer Kurier» газетінің бас редакторы қызметін атқарды, ал 1927 жылдың қаңтарында «Völkischer Beobachter» (VB) газеті редакциясының кеңсе бастығы болды. 1932 жылы нацистік партияның орталық баспасының Орталық жазу басшылығының жетекшісі болды. Вайс 1933 жылы ғана бас редактор міндетін атқарушы болды, ал 1938 жылдан бастап Альфред Розенбергтің орнына VB газетінің толыққанды бас редакторы болды. 1933-1945 жылдар аралығында Вайсқа Неміс баспасөзінің Рейх қауымдастығының басшысы және сол кезеңде Рейхстаг депутаты сияқты маңызды лауазымдар сеніп тапсырылды. 1934 жылдың ақпан айында SA Gruppenführer шеніне көтеріліп, сол жылдың шілде айынан бастап Халық сотының (Volksgerichtshof) мүшесі болып жұмыс істеді. 1935 жылы Вайс Рейх Мәдениет Сенатының мүшесі болды, ал 1936 жылы нацистік партияның Рейх басшылығының Бас кеңсе басшысы (Hauptamtsleiter) қызметін атқарды. 1937 жылы Вайс SA Obergruppenführer шеніне өкілді.

Соғыстан кейінгі кезең

1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Вайс тұтқынға алынды, ал 1949 жылғы 15 шілдеде нацистік сот оны үш жылға еңбек лагеріне жіберді, мүлкінің 30 пайызын тәркіледі және кәсіби қызметін 10 жылға тоқтатып қойды. Уилгельм Вайс жазасын күшті дұрыс бастамас бұрын, 58 жасқа толуға бір ай қалғанда қайтыс болды.