Кіріспе
Энн Ринальдидің 1993 жылғы романы «Марттың бесіншісі» – тарихшы және жазушы Энн Ринальдидің 1993 жылғы романы, ол Бостон қырғыны туралы (1770 жылдың 5 наурызы, Революциялық соғыстан бұрын) жазылған. Ринальди «Көк киімдегі қыз» және «Қайырымдылықпен үзіліс» сияқты тарихи көркем романдардың да авторы. Бұл кітап 14 жасар Рейчел Марш атты, еңбек шарты бойынша жұмыс істейтін қыз туралы. Ол көптеген адамдармен, соның ішінде 29-шы полктегі британдық сарбаз Мэтью Килроймен танысып, өзін өзгерткендей сезінеді, онымен араласу оңай емес. Оның Джейн есімді досы бар, ол оның өміріндегі алғашқы досы болған.
The Fifth of March is a 1993 novel about the Boston Massacre (of March 5, 1770, pre Revolutionary War) by historian and author Ann Rinaldi, who was also the author of other historical fiction novels, such as Girl in Blue and A Break with Charity. This book is about a fourteen year old indentured servant named Rachel Marsh who finds herself changing as she meets many people, including young Matthew Kilroy, a British private in the 29th regiment who is not very easy to get along with. She has a friend named Jane, who was her first ever friend.
Сюжет
14 жасар Рейчел Марш Джон Адамс пен оның әйелі Әбигел Адамстың келісімшарт бойынша қызметшісі. Оның әке-шешесі қайтыс болып, Еб ағасы жалғыз туысы болып қалды. Алайда, Эб ашкөз, қамқор емес және жиі Рахиланы пайдаланып жүреді. Еб Рейчелдің Адамс отбасынан шымшыл болғанын қалайды деген даудан кейін, Еб одан бас тартады. Рейчел мұны Әбигейл Адамсқа айтады, ол оны жұбатады және Генри Нокстің кітап дүкенінен кітап сатып алуға ақша береді. Рейчел Нокстан әсер алып, білімін жақсартуға кіріседі. Кейін ағылшын кемесі келеді. Көптеген бостондықтар жаңа өзгерістерге риза емес және көтерілістер бастайды. Дегенмен, британдық пошта көптеген тұрғын үйлердің, соның ішінде Адамстың да, сыртында күзет жүргізеді. Нан пісіруханасынан қайтып келе жатқанда Адамс үйінің сыртындағы күзетші, рейдшi Мэтью Килрой Рейчелге қарсы шығады. Ол оның қорқып, аш екенін байқады. Ол қызды аяп, мұздап жатқан күзетшіге азық-түлік үзілістерін береді. Достық қарым-қатынастары дамыған сайын, Мэтью Рейчелге көбірек нәрселерді талап ете бастайды және оны сүйеді. Алайда, Рахила бұны істегісі келмейді, қайта, достар болып қалуды жөн көреді. Олардың қарым-қатынасы өте күрделі. Бір күні кешке Рейчелдің жақын досы Джейн Рейчелді төсектен шығарып алады. Рейчел Джейнді ағылшын солдаттарына қарсы күресіп жатқан азаматтардың тобын табу үшін еріп жүреді. Ол Мэтьюдің қорғанышсыз адамды атып, пышақпен салғандығын көреді. Бұл оқиға Бостон қырғыны деп аталады. Кейіннен Мэтьюді кісі өлтірген деп айыптайды. Рахила оған жаны ашып, Мэтьюға жасырын түрде тамақ береді. Джон Адамс британдық сарбаздарды қорғайды, бірақ екеуі, соның ішінде Мэтью, адам өлтірген деп айыпталады. Мэттьюді таңбалап, Англияға қайтарып жібереді. Мэтью Рахильге үйленуді ұсынады, бірақ ол одан бас тартады. Мистер Адамс Рейчелді Брейнтриге көшіп келгенде тастап кетуді жөн көрді. Ол Рейчелге Филадельфияда өзіне ыңғайлы деп санаған жұмыс орнын тауып береді. Ол өмірінің жаңа тарауын бастау алдында тұр.
Қабылдау
Booklist журналының Крис Шерман жазған жұлдызды шолуында «Ринальди колониялық өмірді және Революциялық соғысқа дейінгі кезеңді, соның ішінде әртүрлі американдық топтар арасындағы келіспеушіліктерді, наразылық көтерілістерінің қорқынышты әрекеттерін және британдықтардың жауап шараларын айқын бейнелейді» деп атап көрсеткен. Kirkus Reviews та бұл кітапты «күтінді зерттеулерге негізделіп, ықыласпен жазылған» деп мақтады. Тарихи роман қоғамының атынан Венди А. Золло «Ринальди драмаға құмар болмай, тартымды және көркем жазады» деген пікір білдірді, сондай-ақ «Бостон қырғыны және оның салдары жас оқырманның қызығуын оятарлықтай, біркелкі және қызықты баяндалған» деп тоқталды. Көптеген рецензенттер кітаптың жарық көрген уақытына қатысты айқындығын атап өтті, бұл оны құнды әңгіме бастауға мүмкіндік береді. Kirkus Reviews оны «жақындағы оқиғалармен үлкен параллельдіктерге ие» деп, «сәтті уақытта жарық көрген» деп бағалады. Publishers Weekly жазғандай, «тарихи оқиғалар тарих кітаптарындағыдай әсем әрі реттелген емес, сондай-ақ қазіргі заманғы оқиғалардан (мысалы, Родни Кинг ісі) ерекшеленбейді, өйткені Риналди бұл мұқият зерттелген әңгімесінде оны шебер көрсетіп берді». Шерман сонымен қатар кітапта талқыланған көптеген мәселелер, соның ішінде «бейбітшілік сақшыларының рөлі, саяси мақсаттарға жету үшін күш қолдану және өз ұстанымыңды қорғау үшін қажетті батылдық» «сол кездегідей бүгінде де маңызды» екенін айтты, бұл оны сыныпта талқылау үшін өте қолайлы етеді.