Кіріспе

ісік, кейде ганглиома деп аталады

Ганглиоглиома (немесе ганглиоцитома) – сирек кездесетін, баяу өсетін орталық нерв жүйесінің (ОНЖ) алғашқы ісігі, көбінесе балалар мен жасөспірімдердің шaqырық бөліктерінде кездеседі. Бұл ісіктер нейрондық ганглиондық жасушалар мен нейрондық глиальды жасуша компоненттерін қамтитын аралас жасушалы ісіктер болып табылады.

Жіктеу

Ганглиоглиомалар көбінесе ДДСҰ-ның І дәрежелі қатерсіз ісіктері болып табылады; глиальды компонентте анапластикалық өзгерістердің болуы ДДСҰ-ның ІІІ дәрежелі (анапластикалық ганглиоглиома) есебінде қарастырылады. ДДСҰ ІІ дәрежелі критерийлері ұсынылған, бірақ олар бекітілмеген. Омыртқа ганглиоглиомасының қатерліге айналуы тек шамалы ғана жағдайларда кездеседі. Ганглиоглиомасы бар ересектерде нашар болжамдылық факторларына диагноз қойылғандағы жасы, ер адам болуы және қатерлі гистологиялық белгілері жатады.

Гистопатология

Гистологиялық тұрғыдан алғанда, ганглиоглиома ұйымдаспаған, әртүрлі жасушалық құрамы бар және инфильтрацияланбайтын, неопластикалық глиальды және ганглионды жасушалардан тұрады. Кейде ганглионды жасуша ісігін, нейрондары қапталған инфильтрациялық глиомадан ажырату қиын болуы мүмкін. Аномальды кластерлер құрайтын неопластикалық ганглионды жасушалардың болуы, екі ядролы жасушалардың және дисморфты нейрондардың кездесуі ганглиоглиомаға қатысты диагноз қоюға көмектесетін маңызды белгілер болып табылады. Ганглиоглиоманың глиальды компонентіне әртүрлі дәрежедегі жасушалық атипиясы бар фибриллярлы астроциттер кіреді. Неопластикалық нейрондық компоненттер көбінесе жиынтықталған немесе ретсіз бағытталған болады. Нейрондық компонентке ғана шектелген фиброқан тамырлық строма, қан тамырлары маңындағы лимфоциттік инфильтраттар және кальцификацияның шағын ошақтары жиі кездеседі, сондай-ақ синаптофизинге, нейронға тән энолазаға және хромогранин А-ға иммунооң реакциясы байқалады. Ki-67 және p53 белгілеу индексінің жоғарылауы, балалар мен ересектерде ганглиоглиоманың қатерлі өсуімен байланысты. Сирек кездесетін қатерлі өзгеріс глиальды жасушалар тобында ғана болады және жасушалық белсенділіктің және митоздық белсенділіктің артуымен, эндотелиялық пролиферациямен және некрозбен сипатталады.

Диагностика

Компьютерлік томография (КТ) омыртқа миының ісіктерін диагностикалау және бағалау үшін көбінесе ұсынылмайды. Магниттік-резонанстық томография (МРТ) бағалауы көбінесе омыртқаның ұзын сегментін қамтитын, қатты компонентте төмен қарқынды T1 сигналы және жоғары қарқынды T2 сигналы бар, шешілген қатты немесе аралас қатты және кисталық массаны көрсетеді. Күшейту үлгілері минималдыдан айқынға дейін өте өзгермелі болуы мүмкін және қатты, жиек немесе түйінді болуы мүмкін. Реактивті сколиозға қоса, жақын орналасқан омыртқа миының ісінуі, сирингомиелия және ісік айналасындағы кисталар болуы мүмкін. Бейнелеу деректеріне сүйене отырып, ганглиоглиоманы басқа, жиі кездесетін интрамедуллярлық неоплазмалардан ажырату өте қиын. Астроцитома және эпендимома – ганглиоглиомамен көптеген ортақ белгілері бар, соның ішінде T2 гиперсигналы, күшейту, ісік кисталары және омыртқа миының ісінуі. Дөңгелектелмеген шеттері астроцитомаға көбірек сәйкес келуі мүмкін, ал омыртқа миының орталық орналасуы, қан кету және гемосидеринмен бояну эпендимомамен жиі байланысты. Гемангиобластома және параганглиомалар сирек кездесетін интрамедуллярлық ісіктер, бірақ олар ганглиоглиомадан жиірек кездесетіндіктен, оларды да дифференциалдық диагнозға қосу қажет.

Емдеу

Ганглиоглиоманы толыққанды емдеу үшін ісіктің толық хирургиялық резекциясы қажет, және осы нәтижеге қол жеткізілген жағдайда жақсы прогноз күтіледі. Дегенмен, ісіктің анық шекаралары болмауы және омыртқа миының қалыпты тінін, қозғалыс және сезім функцияларын сақтау қажеттігі ісікті толық резекциялауға мүмкіндік бермеуі мүмкін. Ланг және авторлар тобының зерттеулерінде омыртқа миының ганглиоглиомасы резекцияланған бірнеше науқастың арасында 5 және 10 жылдық өмір сүру көрсеткіштері тиісінше 89% және 83% болды. Аталған зерттеуде омыртқа миы ганглиоглиомасы бар пациенттердегі ісіктің қайталану қаупі, мидың үстіңгі бөлігіндегі ганглиоглиомасы бар пациенттерге қарағанда 3,5 есе жоғары болды. Операциядан кейінгі нәтижелер операцияға дейінгі неврологиялық жағдаймен және толық резекцияға қол жеткізу мүмкіндігімен тығыз байланысты екені анықталды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) III дәрежелі анапластикалық ганглиомасын қоспағанда, сәулелік терапия ганглиоглиоманы емдеуде тиімділігі жоқ деп есептеледі. Шындығында, сәулелік терапия бірнеше жылдан кейін қайталаған ганглиоглиоманың қатерлі түріне айналуына себеп болуы мүмкін. Адъювантты химиотерапия көбінесе анапластикалық ганглиома үшін қолданылады, бірақ ауру прогрессиясы байқалатын, ішінара резекцияланған, төмен дәрежелі омыртқа миы ганглиомасында тәжірибелік тұрғыдан қолданылған жағдайлар бар.