Кіріспе

GAPO синдромы – сирек кездесетін, аутосомалық рецессивті генетикалық бұзылыс, ол ауыр өсудің қалыпты дамуына кедерес келтіреді және 2011 жылға дейін 30 реттен кем байқалған.

Белгілері мен симптомдары

GAPO синдромының негізгі белгілерінің бірі – өсудің тежелуі, ол қаңқаның баяу қалыптасуынан туындайды және адамдардың бойы орташа көрсеткіштен төмен болуына себеп болады. Алопеция, яғни шаштың түсуі – GAPO синдромының тағы бір маңызды көрінісі. Шаштары әдетте сирек және нәзік болады, бұл кейіннен тоңғаққа алып келуі мүмкін. Сол сияқты, тіс өсуі де тоқтап қалады, тістер қызыл иектен шықпайды немесе қалыпты дамымайды. Көру нервінің атрофиясы жағдайы адамдардың шамамен үштен бірінде байқалады. Бұл деградация перифериялық көрудің нашарлауына және түс ажыратуда қиындықтарға әкеледі.

Генетика

GAPO синдромы – антракс токсинінің 1-рецепторын кодтайтын ANTXR1 генінің екі данасының жойылуынан туындайды. Бұл ген актиннің түзілуі үшін өте маңызды, ал оның бұзылуы актин желісінің қалыпты жұмысына кедерес келтіреді. Осының салдарынан GAPO синдромымен ауыратын адамдарда жасушадан тыс матрица жинақталады және жасушалардың байланысы бұзылады. Бұл өзгеріс мағынасыз мутациялар немесе сплайс-сайтарды өзгертетін мутациялар түрінде болуы мүмкін, соның нәтижесінде РНК-ның баламалы сплайсі пайда болып, өзгеше немесе модификацияланған белок синтезделеді. Адамда ANTXR1 гені 2-хромосомада орналасқан және 22 экзоннан тұрады. GAPO синдромы аутосомалық рецессивті жолмен мұраға беріледі және екі ата-анадан мутантты генотиптің берілуін қажет етеді. Бұл мутация өте сирек болғандықтан, расталған жағдайлардың көпшілігінде ата-бабалардың ішкі туыстық қатынаста болғандығы байқалады.

Диагностика

АПО синдромы – өте сирек кездесетін генетикалық ауру, оның белгілері – өсудің тежелуі, шаштың түсуі (алопеция), тіссіздік (псевдоанодонтия) және прогрессивті оптикалық атрофия (ГАПО). Бүгінгі күнге дейін әлемде тек 30 жағдай ғана сипатталған. Жақында бұл аурудың себебі ANTXR1 геніндегі өзгерістер екені анықталды және аутосомалық рецессивті типке сәйкес келеді. Бұл ген матрицалық өзара әрекеттесетін белокты кодтайды, ол жабысу молекуласы ретінде жұмыс істейді. Осы есепте біз жаңа миссенс мутациясын алып жүрген және ГАПО синдромымен диагноз қойылған екі гомозиготалық бауырласты сипаттаймыз. Бұл мутация 137-орындағы глутамин қышқылын лейцинмен алмастырады (c.410A>T, p.Q137L).

Менеджмент

Қазіргі уақытта GAPO синдромын емдеу жолы табылған жоқ, бірақ белгілерді жеңілдетуге көмектесетін шаралар бар. Миопия, бұл аурумен ауыратындардың кейбіреулерінде кездеседі, түзетуші линзалармен емделеді. Алайда, көру нервінің нашарлауы салдарынан туындаған көру атрофиясын (GAPO синдромында жиі кездесетін жағдай) түзету мүмкін емес. Көру нервінің атрофиясын емдеу үшін кортикостероидтар ұсынылған, бірақ олардың тиімділігі күмәнді және қазіргі уақытта стероид негізіндегі емдеулер қолжетімді емес.

Тарих

GAPO синдромының алғашқы жағдайы 1947 жылы Андерсон мен Пиндборг есімді ғалымдар баяндаған. 1978 жылға дейін тағы бір жағдай тіркелмеген, оны Фукс және авторлар тобы сипаттаған.