Кіріспе
Вьетнам соғысындағы хирург. Đặng Thùy Trâm (26 қараша 1942 – 22 маусым 1970) – вьетнамдық дәрігер. Ол Вьетнам соғысы кезінде Вьетнам Халық Армиясы және Вьетконг үшін майдан хирургы ретінде жұмыс істеді. Оның өмірінің соңғы екі жылын баяндайтын соғыс кезеңіндегі күнделіктері 2005 жылы жарияланғаннан кейін халықаралық назар аударды.
Đặng Thùy Trâm (November 26, 1942 – June 22, 1970) was a Vietnamese doctor. She worked as a battlefield surgeon for the People's Army of Vietnam and Vietcong during the Vietnam War. Her wartime diaries, which chronicle the last two years of her life, attracted international attention following their publication in 2005.
Ерте өмір
Трам 1942 жылы 26 қарашада Вьетнамның Ханой қаласында үш буын дәрігерлік қызмет атқарған отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, Đặng Ngọc Khuê, хирург, ал анасы, Doãn Ngọc Trâm, фармацевт болған. Трам бес баланың ең үлкені еді, оның ішінде үш кіші қарындасы мен бір кіші інісі болды. Ол Чу Văn An орта мектебінде (Ханой) оқыды, ал кейін жоғары оқу орнында Ханой медициналық университетіне түсті. 1966 жылы 23 желтоқсанда Трам көптеген азаматтармен бірге жүк көлігіне мініп, Куангбинь провинциясына барып, майдан дәрігері болып жұмыс істей бастады.
Күнделіктері
Трамның қолжазба күнделіктерінің бірі 1969 жылдың желтоқсанында АҚШ күштеріне түсті. 1970 жылдың 22 маусымында қарулы қақтығыста қаза болғаннан кейін, Фредерик (Фред) Уайтхерст, сол кезде 22 жастағы әскери барлау маманы, екінші күнделікті алып кетті. Уайтхерст күнделікті өртеу туралы бұйрыққа бағынбай, оңтүстік вьетнамдық аудармашының оларды жоюға болмайтыны туралы кеңесін тыңдады. Ол оларды 35 жыл бойы сақтап, соңынан Трамның отбасына қайтаруды жоспарлады. Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін Уайтхерсттің Трамның отбасын іздеуі алғашқыда нәтижесіз болды. Химия ғылымдарынан докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін ол ФБР-ге қатысты, бірақ Вьетнам елшілігіндегі ешкіммен байланыса алмады. 2005 жылдың наурыз айында ол ағасы Робертпен бірге – тағы бір Вьетнам соғысының ардагері – күнделіктерді Техас Технологиялық университетінде өткен конференцияға алып келді. Сол жерде олар фотограф Тед Энгельманмен (ол да Вьетнам соғысына қатысқан) кездесті, ол Вьетнамға сапары барысында отбасын іздеуге уәде берді. До Сюан Анның көмегімен, Ханойдағы квакер кеңсесінің қызметкері, Энгельман Трамның анасы Доан Нгок Трамды тауып, кейіннен оның қалған отбасы мүшелерімен байланыс орнатты. 2005 жылдың шілдесінде Трамның күнделіктері Вьетнамда «Nhật ký Đặng Thùy Trâm» (Дэнг Тхуй Трамның күнделігі (Түнде мен бейбітшілік туралы армандадым)) деген атпен жарық көрді және тез арада бестселлерге айналды. Бір жылдың ішінде одан 300 мыңнан астам дана сатылды, ал Трамның жазбалары мен Анна Франккің жазбалары арасында ұқсастықтар анықталды. 2005 жылдың тамызында Фред және Роберт Уайтхерст Ханойға барып, Трамның отбасымен кездесті. Сол жылдың қазан айында Трамның отбасы Техас штатының Лаббок қаласына сапар шегіп, Техас Технологиялық университетінің Вьетнам мұрағатында сақталған күнделіктерді қарады, содан кейін Фред Уайтхерст пен оның отбасына қонаққа барды. Күнделіктер ағылшын тіліне аударылып, 2007 жылдың қыркүйегінде жарық көрді. Оларға отбасылық суреттер мен Трамның фотосуреттері қосылды. Күнделіктердің аудармалары кем дегенде он алты тілде жарық көрді. 2009 жылы вьетнамдық режиссер Дэнг Нят Минь Трам туралы «Đừng Đốt» (Өртеме) атты фильмді шығарды.
Өлім
1970 жылы 22 маусымда Вьетнамның Кванг Нгай провинциясындағы Đức Phổ қаласында қайтыс болған кезде Трам 27 жаста болды. Ол және тағы бір әріптесі Куанг Нгай провинциясындағы Ба Тё орманды аймағындағы жолмен келе жатқанда, АҚШ-тың 21-ші жаяу әскер полкінің 4-ші батальонының патрулінен еркін атыс аймағында қаза тапты.