Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Владета Джеротич (; 2 тамыз 1924 – 4 қыркүйек 2018) – серб психиатры, психотерапевт, философ және жазушы.
Vladeta Jerotić (; 2 August 1924 – 4 September 2018) was a Serbian psychiatrist, psychotherapist, philosopher and writer.
Өмірбаян
Владета Джеротич Белградтың ескі ауданы Косанчичев венецтегі Задарская көшесінде Корольдік есептік палатаның (Glavna kontrola) шенеунігінің жалғыз баласы ретінде өсті. Ол туған жерінде бастауыш мектепті және гимназияны бітіріп, 1942 жылы аттестат алды. Жас жігіт Югославиядағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс оккупациясының салдарынан университетте оқуын жалғастыра алмады, себебі оқу орны жабылды. Әдебиеттерінде ол өз үйін ұлтшылдыққа, шовинизмге және коммунизмге қарсы деп сипаттады, сондай-ақ отбасының ешкімнің Титоның партизандарына немесе Михайловичтің четниктеріне қосылмағанын айтты. Джеротич бұл қағидасына адал болды және ешқашан Коммунистік партияға немесе басқа да саяси ұйымға мүше болған жоқ. 1945 жылы ол Медициналық факультетте оқуға түсіп, 1951 жылы медицина ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. Ол нейропсихиатрия және психотерапия саласында маманданған, сондай-ақ Германияда, Швейцарияда және Францияда кәсіби білімін жетілдіру үшін бірнеше жыл жұмсады. Бернде болған кезінде 1959 жылы жас дәрігер Герман Гессемен хаттасып, бұл ақпарат Швейцария әдеби мұрағатында тізімделген және сақталған. 1961 жылы ол Белградқа оралып, еңбек қорғау институтында жұмыс істеді. 1963 жылы ол Дединьедегі Драгиша Мишович ауруханасына ауысып, 1971–1985 жылдары психиатрия бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. 1985 жылдан бастап ол Белград университетінің православие теология факультетінде он жылдан астам пасторлық психологиядан дәріс берді. 2000 жылы ол Сербия ғылым академиясының тіл және әдебиет бөліміне мүше болып сайланды, ал 1994 жылы корреспондент-мүше болды. Ол Сербия аналитикалық қоғамының құрметті президенті және қолданбалы психология халықаралық қауымдастығының мүшесі болды. Джеротич 2003 жылы "Саяхаттар, жазбалар, естеліктер: 1951–2000" атты автобиографиясы үшін Исидора Секулич сыйлығын, ал 2014 жылы өмірінің жетістіктері үшін Доситей Обрадович сыйлығын алды. Бұдан басқа, ол 1982 жылдан бері қызметі үшін көптеген басқа да сыйлықтармен марапатталды.
Vladeta Jerotić grew up as the only child of an official of the Royal Court of Audit (Glavna kontrola) in Zadarska Street of the old Belgrade quarter Kosančićev venac. He attended the primary school and the gymnasium in his native place and graduated with maturity diploma in 1942. The young man could not continue his education at the university, because the academic institution was closed in the years of the German occupation during World War II in Yugoslavia. In his memoirs, he described his parental home as non nationalist, non chauvinist and non communist, and that no one from his whole family joined Tito’s Partisans or Mihailović's Chetniks. Jerotić remained true to this principle and he never became a member of the Communist Party or any other political organization. In 1945, he began studying at the Medical Faculty and obtained his doctorate as MD in 1951. He specialized in neuropsychiatry and psychotherapy and spent several years for further professional training in Germany, Switzerland and France. During his stay in Bern, the young doctor had written contact with Hermann Hesse in 1959, which is listed and archived in the inventory and the collection of the Swiss Literary Archives. In 1961, he came back to Belgrade and worked at the institute of occupational health. In 1963, he moved to the Dragiša Mišović hospital in Dedinje and became appointed chief of the department for psychiatry in 1971–85. Since 1985, he lectured for more than a decade on pastoral psychology at the Faculty of Orthodox Theology of the University of Belgrade. In 2000, he was elected as a member of Serbian Academy of Sciences and Arts in the Department of Language and Literature, where he became a corresponding member in 1994. He was honorary president of the Serbian Analytical Society and a member of the International Association of Applied Psychology. Jerotić received the 2003 Isidora Sekulić Award for his autobiography Putovanja, zapisi, sećanja: 1951–2000 (Voyages, Notes, Memories) and the Dositej Obradović Award 2014 for his life achievement. Over and above that, he was honored with numerous other prizes in recognition of his work since 1982.
Діни көзқарастар
Оны сербиялық православие дінінің сенушісі деп сипаттауға болады, бірақ ол психологиялық жұмысынан алған ұзақ мерзімді біліміне негізделген басқа діндерге деген құрмет, төзімділік және ашықтық принциптерін әрдайым даналықпен сақтады. Еротич адам психикасын үш "параллель және үнемі белсенді" қабатқа бөлді, олардың негізінде – түрлі діндердің сенімдері мен дәстүрлері: жазықшылдық, Ескі Ұстаным немесе Жаңа Ұстаным. Еротич әр түрлі діндердің нанымдарын және үйретімдерін жиі салыстырып, біріктірді: "Адам бір кісіні (баласын, әйелін/ерін) жақсы көріп, сонымен бірге жек көретін кезде, кейде немесе ұзақ уақыт бойы рухани тыныштық таппайды. Оның махаббаты жауапсыз қалғанда бақытсыз болады, бұрынғы махаббатын жек көруге бейім, жақынын жоғалтудан қорқып бақытсыздыққа ұшырайды, ал жоғалту орын алғанда терең қайғыға батып, тыныштық таппайды. Осы шындыққа сүйене отырып, ұлы үнді философ Будда төрт шындықтан және құтқарылу жолындағы сегіз қадамнан тұратын философиялық ілімін құрды. Дегенмен, христиан және психолог үшін бір нәрсе анық: адамдар сүйгенше және жек көргенше тыныштық таппайды."
He can be described as a believing Christian of the Serbian Orthodox religion, but he always wisely exerted the principles of respect, tolerance and openness towards other religions, based on the long term knowledge from his psychological work. Jerotić described the human psyche as divided into three "parallelly and continuously active" layers based on beliefs and traditions from either paganism, the Old Testament or the New Testament. Jerotić often compared and combined beliefs and teachings from different religions: "A man/woman is spiritually restless when she/he both loves and hates one and the same person (his/her child, spouse) sometimes or for a long while. She/he is unhappy when his/her love remains unrequited, she/he is then capable of turning into hate the love previously felt, unhappy when in fear of the loss of a loved one, deeply sorrowful and restless when the loss actually occurs. On the basis of this truth, the great Indian philosopher Buddha grounded his philosophical teaching incorporating the four truths and the eightfold path to salvation. However, one thing remains clear to the Christian and the psychologist that people shall remain restless as long as they love and hate."
Өлім және мұра
Еротич 2018 жылдың 4 қыркүйегінде Белградта 94 жасында қайтыс болды. Сербиялық БАҚ-тың көптеген некрологтары оның тұлғасын, адалдығын және жомарттығын жоғары бағалап, серб қоғамы мен оның жұртшылығы оған көрсеткен құрмет пен маңыздылығын атап өтті. Ол Жаңа зиратқа жерленді. 2007 жылы Владете Жеротич қоры (Задужбина Владете Жеротића) құрылды, ол оның өмірлік жетістіктерінің мол мұрасын басқарып, сақтайды, ол 500-ден астам жарияланымды, оның ішінде 200-ге жуық зерттеулер мен ғылыми журналдардағы мақалаларды қамтиды.
Jerotić died on 4 September 2018 in Belgrade at the age of 94 and the numerous obituaries in the Serbian media appreciated his personality, integrity and philanthropy and presented the respect and importance that the Serbian society and its public pay tribute to him. He was buried in the New Cemetery. In 2007, the Jerotić Foundation (Zadužbina Vladete Jerotića) was established, which manages and preserves the extensive legacy of his lifetime achievement, consisting of more than over 500 publications, including about 200 studies and articles in scientific journals.
Таңдалған шығармалар
Зигмунд Фройд: Iz kulture i umetnosti (Зигмунд Фрейд: Мәдениет пен өнерден; Владета Еротич жартылай аударған), Matica srpska, Нови Сад 1969. Ličnost mladog narkomana (Жас есірткіге тәуелді адамның жеке басы), алкоголизм және есірткіге тәуелділік институты, Белград 1974. Psihoanaliza i kultura (Психоанализ және мәдениет), Beogradski izdavačko grafički zavod, Белград 1974. Bolest i stvaranje: patografske studije (Ауру мен жаратылыс: патографиялық зерттеулер), Beogradski izdavačko grafički zavod, Белград 1976. Sigmund Frojd: Autobiografija (Зигмунд Фрейд: Автобиография; Владета Еротич жартылай аударған), Matica srpska, Нови Сад 1976. Između autoriteta i slobode (Билік пен бостандық арасында), Prosveta, Белград 1980. Neurotične pojave našeg vremena (Біздің заманымыздың невротикалық көріністері), Kolarčev narodni univerzitet, Белград 1981. Neuroza kao izazov (Нейроз – сын), Medicinska knjiga, Белград 1984. Psihodinamika i psihoterapija neuroza (Психодинамика және невроздың психотерапиясы; Милан Поповичпен бірге), Nolit, Белград 1984. Čovek i njegov identitet: psihološki problemi savremenog čoveka (Адам және оның жеке басы: қазіргі заманғы адамның психологиялық мәселелері), Dečje novine, Горни Милановац 1988, Jung između Istoka i Zapada (Шығыс пен Батыс арасындағы Юнг), Prosveta, Белград 1990, Mistička stanja, vizije i bolesti (Мистикалық күйлер, көрулер және аурулар), Dečje novine, Горни Милановац 1991, Putovanje u oba smera (Екі бағытта саяхат), Plato, Белград 1992, Samo dela ljubavi ostaju (Тек махаббаттың істері ғана қалды; Хиландарлық монах Митрофанның алғы сөзі), Novi dani, Белград 1994. Putovanja, zapisi, sećanja: 1951 2000 (Саяхаттар, жазбалар, естеліктер), Srpska književna zadruga, Белград 2003, 50 pitanja i 50 odgovora: iz hrišćansko psihoterapeutske prakse (50 сұрақ және 50 жауап: христиандық психотерапиялық тәжірибеден), Ars Libri, Белград 2003, Psihoterapija i religija (Психотерапия және дін), Ars Libri, Белград 2006, Jung entre l'Orient et l'Occident, Éditions L'Âge d'Homme, Лозанна 2012.
Sigmund Frojd: Iz kulture i umetnosti (Sigmund Freud: From Culture and Art; partially translated by Vladeta Jerotić), Matica srpska, Novi Sad 1969. Ličnost mladog narkomana (Personality of a young drug addict), Institute for alcoholism and drug addiction, Belgrade 1974. Psihoanaliza i kultura (Psychoanalysis and Culture), Beogradski izdavačko grafički zavod, Belgrade 1974. Bolest i stvaranje: patografske studije (Illness and Creation: Phatographic Studies), Beogradski izdavačko grafički zavod, Belgrade 1976. Sigmund Frojd: Autobiografija (Sigmund Freud: Autobiography; partially translated by Vladeta Jerotić), Matica srpska, Novi Sad 1976. Između autoriteta i slobode (Between Authority and Freedom), Prosveta, Belgrade 1980. Neurotične pojave našeg vremena (Neurotic Phenomena of Our Time), Kolarčev narodni univerzitet, Belgrade 1981. Neuroza kao izazov (Neurosis As Challenge), Medicinska knjiga, Belgrade 1984. Psihodinamika i psihoterapija neuroza (Psychodynamics and Psychotherapy of Neurosis; with Milan Popović), Nolit, Belgrade 1984. Čovek i njegov identitet: psihološki problemi savremenog čoveka (The Human’s Identity: the psychological problems of modern human being), Dečje novine, Gornji Milanovac 1988, Jung između Istoka i Zapada (Jung between East and West), Prosveta, Belgrade 1990, Mistička stanja, vizije i bolesti (Mystical Conditions, Visions and Illnesses), Dečje novine, Gornji Milanovac 1991,. Putovanje u oba smera (Trip In Both Directions), Plato, Belgrade 1992, Samo dela ljubavi ostaju (Just the Work of Love Remains; preface by monk Mitrophan of Hilandar), Novi dani, Belgrade 1994. Putovanja, zapisi, sećanja: 1951 2000 (Voyages, Notes, Memories), Srpska književna zadruga, Belgrade 2003, 50 pitanja i 50 odgovora: iz hrišćansko psihoterapeutske prakse (50 questions and 50 answers: from Christian psychotherapeutic practice), Ars Libri, Belgrade 2003, Psihoterapija i religija (Psychotherapy and Religion), Ars Libri, Belgrade 2006, Jung entre l'Orient et l'Occident, Éditions L'Âge d'Homme, Lausanne 2012, .