Павло Полуботок: Украин қазақтарының қайсар көшбасшысы
Pavlo Polubotok
Павло Полуботок: украиндық қазақ саяси және әскери қайраткері (1660-1724). Левый жағалау Украинасының әрекет етуші гетманы, Иван Мазепаға қарсы күрескен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украиндық қазақ көшбасшысы (шамамен 1660–1724)
Ukrainian Cossack leader (c. 1660–1724)
Павло Полуботок (Павло Леонтійович Полуботок, Павел Леонтьевич Полуботок, Paweł Połubotok; шамамен 1660 жылы туған, 29 желтоқсан 1724 жылы қайтыс болған) – украиндық қазақ саяси және әскери қайраткері, 1722-1724 жылдар аралығында Украинаның сол жақ жағалауының әрекеттегі гетманы.
Pavlo Polubotok (Павло Леонтійович Полуботок, Павел Леонтьевич Полуботок, Paweł Połubotok; born around 1660, died on 29 December 1724), was a Ukrainian Cossack political and military leader and Acting Hetman of Left bank Ukraine between 1722 and 1724.
Өмірбаян
Павло Полуботок 1660 жылы Борзнада (кейбір деректер бойынша, оның отбасылық хуторы – Полуботивка, қазіргі Шрамкивканың бір бөлігі) бай казак отбасында дүниеге келді. Жастық шағында өзінің туысы Гетман Иван Самойловичтің қызметінде болды. 1706 жылы Чернигов полкінің полковнигі (полковник) болып тағайындалды, Ұлы Солтүстік соғысында Ресей империясына адал қызмет етіп, Иван Мазепаға қарсы күресті. Көптеген адамдар Павел Полуботокты опасыздыққа ұшыраған гетманның орнын басатын тұлға деп қарастырды, бірақ Ресей патшасы Петр I Полуботокқа сенімсіздікпен қарап, келесі гетман болған Иван Скоропадскийді қолдады. Дегенмен, Полуботоктың адалдығына лайық сыйлық ретінде Украинаның бай жерлері оған сыйланды. 1722 жылы Скоропадский қайтыс болғаннан кейін, Павло Полуботок оның орнына уақытша тағайындалды. Гетман ретінде Полуботок Ресей империясы шегіндегі казак гетмандығының кең автономиясын жақтады және казак дворяндарының бұрынғы артықшылықтарын қорғады. Ол Петр I-ге көптеген петициялар жазып, гетманды старшиналар арқылы сайлаудың бұрынғы тәртібін қайта орнатуды сұрады. 1723 жылы Александр Румянцев Украинаға Полуботокты тексеру үшін жіберілді. Бірнеше айдың ішінде Полуботок тұтқындалды, Пилип Орлыкпен құпия сөздерге қатысқан деп айыпталды және "сатқындық" жасады деген баяндама жасалды. Гетман Петропавл бекінісіне қамалды және бір жылдан кейін, 1724 жылдың 29 желтоқсанында қайтыс болды.
Pavlo Polubotok was born around 1660 in Borzna (according to another version, at his family's khutor farm Polubotivka, today part of Shramkivka) into a rich Cossack family and as a young man served under his relative Hetman Ivan Samoylovych. In 1706 he became polkovnyk (colonel) of Chernigov Regiment and during the Great Northern War remained loyal to the Imperial Russians and fought against Ivan Mazepa. Pavel Polubotok was seen by many as a possible replacement for the disgraced Hetman, but the Russian Tsar Peter the Great distrusted Polubotok and supported Ivan Skoropadsky, who became the next Hetman. Nonetheless, Polubotok's loyalty was rewarded when wealthy estates throughout Ukraine were given to him. In 1722, after the death of Skoropadsky, Pavlo Polubotok was named as his temporary replacement. As Hetman, Polubotok supported greater autonomy for Cossack Hetmante within the Russian Empire and defended the old privileges of the Cossack nobility. He wrote numerous petitions to Peter the Great asking him to re instate the former way of electing the Hetman by the starshyna. In 1723 Alexander Rumyantsev was sent to Ukraine to investigate Polubotok. Within several months Polubotok was arrested, implicated in secret dealing with Pylyp Orlyk and accused of "treason." The Hetman was incarcerated in the Petropavlovsk fortress and died there less than a year later on 29 December 1724.
Мұра
Тарихшылар Полуботоктың мұрасы туралы бөлінісіп отыр. Кеңес тарихшылары оны "өз мүддесін ғана ойлайтын, ашық түрде таптық мүдделерге қызмет еткен адам" деп қарастырған. Көптеген қазіргі украиндықтар оны Украинаның тәуелсіздік күресінің қаһарманы және шейіті деп есептейді. Тарас Шевченконың "Ұлым" ("Түс", 1844) поэмасында Полуботок туралы айтылған.
Historians are divided on Polubotok's legacy. Soviet historians saw him as a "greedy man who concentrated on overt class interests." Most modern Ukrainians consider him a martyr and a hero of the Ukrainian struggle for independence. Polubotok was written about in the poem "Son" ("A Dream", 1844) by Taras Shevchenko.
Полуботоктың алтыны
Полуботоктың алтыны – 1723 жылы гетман Полуботоктың Англия банкіне сақтауға салған, Украина тәуелсіздігі кезінде астрономиялық мөлшерде үстемемен қайтарылуы тиіс болған үлкен алтын қоры туралы аңыз. Әңгімеге сәйкес, мемлекет басшысы болғандықтан Павло Полуботоктың мемлекеттік қазынаға қол жеткізу мүмкіндігі болған. Бірақ, ол бақылауын жойып, елден кетуге мәжбүр болған кезде, қазынадан ақшаны банкке сақтаған. Өсиеті бойынша Полуботок алтынның сексен пайызын болашақ тәуелсіз Украинаға, ал қалғанын мұрагерлеріне берген дегенді айтады. Көптеген украиндықтар бүгінгі күнге дейін бұл оқиғаны Украина мен Ұлыбритания қарым-қатынасының қызықты бір тұсы ретінде біледі. Бұл оқиға алғаш рет 1907 жылы профессор Александр Рубецтің ресейлік "New Time" журналында жарияланғаннан кейін кеңінен танымал болды.
The Gold of Polubotok is the legend of a large amount of gold which Hetman Polubotok supposedly deposited into an English bank in 1723, and which would have been returned upon the independence of Ukraine with an astronomical amount of interest. According to the story, being the head of state, Pavlo Polubotok had access to the state treasury. However, when he lost control and was forced to leave the country, he had put money from the treasury into the bank. In his will, Polubotok allegedly bequeathed eighty percent of the gold to a future independent Ukraine, and the rest to his successors. Even for today, a lot of Ukrainians know this story as an intriguing moment in Ukraine–United Kingdom relations. The story first became widely known in 1907, when it was published in the Russian journal New Time by Professor Alexander Rubets.