Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Каледония темір жолының бірыңғай No 123 – сақталған шотландтық бу локомотиві. Ерекше 4-2-2 конфигурациясы 1886 жылы Нилсон және компаниясымен, заводтық нөмірі 3553 ретінде, көрме локомотиві ретінде салынған. 1914 жылы ол Каледония темір жолының дубликат тізіміне енгізіліп, 1123 нөмірімен қайта нөмірленді. 1923 жылы Лондон, Мидленд және Шотландия темір жолының қызметіне қосылып, LMS оны 14010 деп қайта нөмірледі және 1P қуат классын берді. 1920 жылдары директорлар вагонымен жұмыс істеуге берілді, бірақ 1930 жылы қалыпты қызметке қайтарылды. Локомотив 1935 жылы қызметтен шығарылды, сол кезде ол Ұлыбританиядағы соңғы бір дөңгелекті экспресс локомотиві болды және сақтауға алынды. Бұл локомотив сағатына дейін жете алатын. 1958 жылы Ұлыбритания темір жолында қайта қалпына келтіріліп, Шотландияда бу кезеңі аяқталғанға дейін туристік сапарлар мен хоббишілерге арналған арнайы рейстер жасады.
Caledonian Railway Single No. 123 is a preserved Scottish steam locomotive. The unique 4 2 2 was built by Neilson and Company in 1886, works No. 3553, as an exhibition locomotive. In 1914 it was placed on the Caledonian Railway duplicate list, and renumbered 1123. It entered London, Midland and Scottish Railway service in 1923 and the LMS renumbered it 14010 and gave it the power classification 1P. During the 1920s it was allocated to working the directors' saloon, but it was returned to ordinary service in 1930. The locomotive was withdrawn in 1935, by which time it was the last single wheeled express engine running in Britain, and set aside for preservation. This engine could reach speeds of up to
Restored to steam by British Railways in 1958, it ran railtours and enthusiast specials until the end of steam in Scotland.
Тарих
No. 123 локомотиві Каледония темір жолының бас инженері Дугальд Драммонд пен Нилсон және компаниясының бірлескен жобасы болды. Локомотивтің құрылысы Каледонияның осындай локомотивке нақты қажеттілігі болмағандықтан, Эдинбургте өткен Халықаралық өнеркәсіп, ғылым және өнер көрмесінде темір жол мен құрылысшыны көрсету мақсатында жасалды. Сол кезде бір жүргізушілі локомотивтер теміржол компаниялары үшін аз қызығушылық тудырды, себебі олардың ұстауы шектеулі, жылдамдығы төмен, төбелерге көтерілу қабілеті нашар және ауыр пойызбен салыстырмалы түрде аз тартымды күшке ие болды. Қызметте қалған аз ғана локомотивтер жеңіл вагондармен жазық жерлерде ұзақ қашықтыққа жүрумен шектелді. Драммонд No. 123 дизайнын жақында енгізілген 66 кластың 4-4-0 үлгісінен бейімдеді (No. 123 құрылымы аяқталған кезде осы үлгінің жаңа мысалдары қызметке енгізіліп жатты). Каледонияның локомотивтерді басқарушысы және 66 кластың авторы ретінде, сол кездегі қағида бойынша Драммонд No. 123 дизайнымен автор ретінде тіркелді. Алайда, Уильям Уэйр (Драммондтың St. Rollox теміржол жұмыстарындағы бас суретшісі) және Эдвард Сноуболл (Нилсон компаниясындағы Уэйрдің әріптесі) жаңа Single локомотивінің нақты бейімделуін және дизайнын жүзеге асырды деп саналады. Драммонд пен Каледония сонымен қатар тағы бір ірі шотландтық локомотив жасаушы компания – Дюбс және компаниясымен бірлесіп, сол көрме үшін екінші локомотив жасады. Нәтижесінде Каледонияның No. 124 локомотиві пайда болды, ол 66 кластың күштірек 4-4-0 үлгісі болды. Екі локомотив те Каледония мен олардың құрылысшыларына алтын медальдармен марапатталды. "Көрме локомотиві" 66 кластың қазандығын, цилиндрлерін және алдыңғы богиін пайдаланды, бірақ 7 фут (2 м) диаметрлі үлкен бір қозғалтқыш дөңгелегі мен бір қосымша артқы оське ие болды. Драммонд бұрыннан 66 кластың құм себу жүйесін жобалаған болатын. Құм әр алдыңғы қозғалтқыш дөңгелегінің шашырату машинасына енгізілген құм сақтағыштарында сақталды және локомотивтің Вестингхаус пневматикалық тежегіш жүйесінен қысылған ауамен қозғалтқыш дөңгелектерінің алдындағы рельске себілді. Бұл бұрынғы гравитацияға сүйенетін құм себу жүйелеріне қарағанда тиімді және сенімді болды, жүргізушіге қиын жағдайларда жабысуды жақсарту үшін рельстерге құм себуге мүмкіндік берді. Мұндай жүйе "Single" локомотивтерінің ауыр пойызды тоқтап тұрғаннан бастап қозғатудағы негізгі кемшілігін жоюға мүмкіндік берді, сонымен қатар олардың жоғары жылдамдықпен ұзақ қашықтыққа жүру қабілетін сақтап қалды. Сондықтан осы жүйе No. 123 локомотивіне де енгізілді. Каледониялық Single локомотивінің құрылыс жылында Мидленд темір жолының Фрэнсис Холт бумен құм себу құрылғысын ойлап тапты, бұл өз кезегінде Мидлендтің "Spinner" Single локомотивтерін енгізуге әкелді. No. 123 локомотивіне орнатылған құм себу құрылғысының тиімділігі және Каледониялық локомотивтің жоғары өнімділігі, Холттың бумен құм себу құрылғысының өнертабысымен (ол Вестингхаус жүйесіне қарағанда вакуумдық тежегіштерді қолданған британдық теміржол компанияларының көпшілігі үшін пайдалы болды) 19 ғасырдың соңында экспресс жолаушылар пойыздарында "Single" локомотивтерін қайта жаңғыртуға ықпал етті. No. 123 локомотиві 1888 жылдың тамызында өткен Солтүстікке қарайғы жарыста бүкіл елге танымал болды, онда Лондон мен Эдинбург арасындағы шығыс және батыс жағалаудағы негізгі желілердегі компаниялар ең жылдам уақытты иелену үшін бәсекелестікке түсті. "Жарыс" айларында No. 123 локомотиві Карлайл мен Эдинбург арасындағы Каледонияның батыс жағалауындағы бағытында экспресс пойыздарын жүргізуге қолданылды, бұл қашықтық 161 км-ді құрады, соның ішінде Беатток және Шоттс төбелеріне көтерілу де осы маршрутқа кірді. Екі немесе үш вагондан тұратын арнайы пойыздармен және алдын ала тазартылған сигналдық жолдармен No. 123 локомотиві маршрут бойында орташа жылдамдығын арттырып, бір рет 101 минутта тоқтаусыз жолды аяқтады, оның орташа жылдамдығы локомотивтің өнімділік қабілеттерін растады. Бұл жылдамдықты ұстап тұратын жалғыз Каледониялық локомотив және оның түріндегі жалғыз локомотив ретінде No. 123 локомотиві жарыс айларында тұрақты түрде пайдаланылды, ол төрт апта бойы күн сайын солтүстік бағытындағы экспресс пойыздарда жүргізілді, бұл локомотивтің сенімділігін де дәлелдеді. 1886 жылғы көрмеде көрсетілгеннен кейін локомотив Каледониялықтармен арнайы жұмыстар үшін сақталды, ол Беатток төбесінен екі локомотивпен экспресс пойыздарды жүргізуге және бір немесе екі салон вагондары бар инспекторлар мен директорлардың пойыздарында пайдаланылды. Ол сондай-ақ Каледониялықтардың сүйікті локомотиві болды, патша отбасын Балморал қасабасына және одан тасымалдау кезінде жиі Каледониялық негізгі желісін пайдаланған Корольдік пойыздың пилоты ретінде қызмет етті. Корольдік пойыздың пилоты пойыздың жақындап келе жатқанын ескерту үшін Корольдік пойыздың алдынан 15 минутқа жеңіл жүкпен жүрді, сондай-ақ желінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қауіпсіздік шарасы ретінде пайдаланылды. Жоғары жылдамдық пен жүксіздік талаптарын ескеретін Single локомотиві осы міндеттерге өте қолайлы болды. 1914 жылы локомотив Каледония темір жолының дубликат тізіміне енгізіліп, 1123 нөмірімен қайта нөмірленді. 1923 жылы Лондон, Мидленд және Шотландия темір жолының қызметіне кіріп, LMS оған 14010 нөмірін берді және 1P қуат классын тағайындады. 1920 жылдары локомотив LMS қызыл түсіне боялып, директорлардың вагонымен жұмыс істеуге бөлінді, бірақ 1930 жылы Данди-Перт бағытындағы бағытқа қайта оралды, LMS қара түсіне боялды. Локомотив 1935 жылы қызметтен шығарылды, сол кезде ол Ұлыбританияда жұмыс істеген соңғы Single локомотиві болды және сақтау үшін бөлінді. 1958 жылы British Railways компаниясымен қайта қалпына келтірілген локомотив Шотландиядағы пардың соңғы күндеріне дейін турлар мен энтузиастарға арналған арнайы рейстерді жүргізді. Қазіргі уақытта локомотив Глазго қаласындағы Келвинхаллдағы бұрынғы көлік мұражайы жабылғаннан кейін Pointhouse Place, Kelvinhaugh орналасқан Riverside Museum мұражайында тұрақты экспонат ретінде көрсетілген.
No. 123 was designed by the Caledonian Railway's chief locomotive engineer Dugald Drummond in partnership with Neilson and Company which built the locomotive. The engine was a one off design intended to represent both the railway and the builder at the International Exhibition of Industry, Science and Art held in Edinburgh rather than to fulfill any specific need for such a locomotive by the Caledonian. At the time single driver locomotives were out of favour with railway companies due to their limited grip, poor acceleration, limited hill climbing ability and low tractive effort with increasingly heavy trains. The few that remained in service were restricted to long runs on flat terrain with lightweight carriages. Drummond adapted No. 123's design from his recently introduced 66 Class 4 4 0 design (new examples of which were still being introduced to service when No. 123 was constructed). As locomotive superintendent of the Caledonian and designer of the 66 Class, protocol of the time dictated that Drummond was credited with the design of No. 123. However it is believed that William Weir (Drummond's chief draughtsman at the St. Rollox railway works) and Edward Snowball (Weir's counterpart at Neilson's) carried out the actual adaptation and design of the new Single. Drummond and the Caledonian also co operated with another major Scottish locomotive builder, Dübs and Company, to produce a second engine for the same Exhibition. This resulted in Caledonian No. 124, a 4 4 0 which was, in essence, a more powerful 66 Class. Both engines were awarded gold medals for the Caledonian and their respective builders. The 'Exhibition Engine' used the same boiler, cylinders and front bogie as the 66 Class but an enlarged single driving wheel of 7 feet (2 m) diameter and a single trailing axle. Drummond had already designed a sanding system for the 66 Class. Sand was stored in sandboxes incorporated into the splasher for each front driving wheel and sprayed onto the track ahead of the driving wheels by compressed air supplied from the main air reservoir for the locomotive's Westinghouse air brake system. This was more efficient and reliable than the previous sanding systems which relied purely on gravity; it allowed the driver to apply sand to the rails to greatly improve adhesion in difficult conditions. Such a system would overcome the 'single' type's primary drawback of starting heavy trains from a standstill while retaining its ability to cover long distances at high speeds. The same system was therefore incorporated into No. 123. The year of the Caledonian Single's construction saw the invention of the steam sander by Francis Holt of the Midland Railway which in turn led to the introduction of the Midland's own 'Spinner' singles. The effectiveness of the sanding gear fitted to No. 123 and the Caledonian engine's strong performance coupled to the invention of Holt's steam sanding gear (which was more useful to the majority of British railway companies that used vacuum brakes rather than the Westinghouse system) led to a revival in the use of the 'single' for express passenger work in the late 19th century. No. 123 became nationally famous during the Race to the North of August 1888 when the companies on the east and west coast main lines between London and Edinburgh competed to have the fastest times. During the month of the 'races', No. 123 was employed to work West Coast expresses on the Caledonian's section of the route between Carlisle and Edinburgh a distance of 100 mile (161 km) including the climbs to Beattock Summit and Shotts Summit. With special trains consisting of only two or three carriages and with signalling paths cleared in advance No. 123 frequently averaged more than over the route and on one occasion completed the journey non stop in 101 minutes an average speed of which confirmed the locomotive's performance abilities. As the only Caledonian engine capable of maintaining such speeds and the only one of her type, No. 123 was also used consistently throughout the month of the Races, being used on the fast northbound express every day for four weeks, which also proved the locomotive's reliability. Following its appearance at the 1886 exhibition the locomotive was retained for special duties by the Caledonian, being used for double heading express trains over Beattock Summit and working inspectors' and directors' trains with only one or two saloon carriages. She was also the Caledonian's favoured engine to act as pilot to the Royal Train which frequently used the Caledonian Main Line when transporting the royal family to and from Balmoral Castle. The Royal Train pilot ran light engine 15 minutes ahead of the Royal Train itself, to warn of the train's approach and as a safety measure to ensure the line was clear and safe. Requiring high speeds and with no load, the Single was ideal for these duties. In 1914, it was placed on the Caledonian Railway duplicate list and renumbered 1123. It entered London, Midland and Scottish Railway service in 1923 and the LMS renumbered it 14010 and gave it the power classification 1P. During the 1920s it was painted in LMS Maroon, and allocated to working the directors' saloon, but was returned to regular service on the Dundee to Perth mainline in 1930, painted LMS black. The locomotive was withdrawn in 1935, by which time it was the last single wheeled express engine running in Britain, and set aside for preservation. Restored to steam by British Railways in 1958, it ran railtours and enthusiast specials until the end of steam in Scotland. The engine is currently a static exhibit in the Riverside Museum in Pointhouse Place, Kelvinhaugh, Glasgow, to which it was moved when the former transport museum at Kelvinhall was closed.
Модельдеу
Triang компаниясы 1960 жылдары No.123 модельін Каледониялық бояуымен және таңбалауымен шығарды. Бұл модель шассиін сол уақытта шығарылған Dean Single моделімен бөлісті және оның жалғыз жетекші дөңгелегімен қозғалды. Сол кездегі модельдеу ережелеріне сәйкес, модель 1970 жылға дейін өндірілді. Кейіннен 1980 жылдары LMS Crimson бояуында қайта жаңғыртылды, ал кейін Каледония түстерінде шектеулі санда шығарылды. 2007 жылы локомотив LMS Black бояуында шығарылды, сонымен қатар DCC мүмкіндігі қосылды, бұл локомотивтің сол кездегі ассортиментке сәйкес келуіне мүмкіндік берді. 2010 жылы "Соңғы бір дөңгелекті локомотив" атты пойыз жиынтығы ұсынылды, онда локомотив тағы да LMS Crimson бояуында, сол заманғы үш LMS вагонымен бірге болды. London Road Models 4 мм модельге арналған гравировкаланған жиынтықты ұсынады, ол LMS компаниясы 1924 жылға дейін қайта жаңартқан кездегі 123 модельін жасауға мүмкіндік береді.
Tri ang released a model of No.123 in the 1960s, in Caledonian livery and labelling. This model shared its chassis with the model of the Dean Single released at the same time, and was powered by its single driving wheel. Following the other styles of modelling at the time, the model was produced up until the 1970s. Later it was revived in the 1980s in LMS Crimson livery, and was subsequently released in a limited edition pack in its Caledonian colors. In 2007, the locomotive was released in LMS Black livery, with DCC capability being added to allow the locomotive to fit the then current range. A train pack entitled 'The Last Single Wheeler' was introduced in 2010 featuring the locomotive in LMS Crimson livery again, with three LMS carriages of the time. London Road Models supply an etched kit for a 4mm model, which creates a model of 123 in its pre 1924 condition, when it was re boilered by the LMS.