Теркан (бұрынғы Мама Хатун және Дерзен; Византия дәуірінде Δερζηνή;) – Түркияның Шығыс Анатолия аймағындағы Ерзінкан провинциясының Теркан ауданының қаласы және орталығы. 2021 жылы халық саны 4846 адамды құрады. Евфрат өзенінің саласы – Тузла Су өзенінің солтүстік жағасында орналасқан Теркан, әсіресе Салтукид әйел билеушісі Мелике Мама Хатунның 12 ғасырда салған ғимараттар кешенімен атақты. Оған оның кесенесі, мешіт, хамам және соңғы жылдары күрделі жөндеуден өткен әсерлі кербенсарай кіреді.
Tercan (formerly Mama Hatun, and Derzene; Δερζηνή in the Byzantine era; ) is a town and seat of Tercan District of Erzincan Province in the Eastern Anatolia region of Turkey. It had a population of 4,846 in 2021. Located on the north bank of the Tuzla Su, a tributary of the Euphrates, Tercan is especially notable for the 12th century complex of buildings built by the Saltukid female ruler Melike Mama Hatun, which comprises her tomb, a mosque, a hammam and an impressive caravanserai which was heavily restored in recent years.
Көршіліктер
Қала Ахмет Есеви, Ататүрік, Фатих, Казым Карабeкір, Мамахатун және Явуз Селім шағын аудандарына бөлінген.
The town is divided into the neighborhoods of Ahmet Yesevi, Atatürk, Fatih, Kazımkarabekir, Mamahatun and Yavuz Selim.
Тарих
Бастапқыда Дерзен өңірінің негізгі қаласы Пекерич болған.
Originally, the main town in the region of Derzene was Pekeriç.
Карауансарай
Қала орталығының шығысында орналасқан қараван-сарай – орталық ауланың төңірегіне орналасқан, шамамен төртбұрышты ғимарат. Ауланың солтүстік және оңтүстік жақтарында бес бөлмеден тұратын екі қатар орналасқан, оларды жақсы жағдайдағы саяхатшылар пайдаланған. Бұл бөлмелер ғимараттың солтүстік және оңтүстік жақтарының бойында орналасқан. Монументалды кіреберіс ғимараттың шығыс жағында. Кіреберістің екі жағында да көтеріңкі едені бар, күмбезді ойыстар орналасқан – мұнда күзетшілер бекітілген. Порталдың ішінде аулаға апаратын кіреберіс зал бар. Залдың екі жағында тауар сақтауға арналған бірнеше бөлмелер орналасқан. Оң жақта төбеге шығатын баспалдақ бар. Ғимараттың батыс жағында үш биік иван орналасқан, олар ғимараттың дизайнына үйлеспейді – құрылысшылар оларды, мысалы, медресе сияқты басқа ғимараттан түгелдей көшіріп алған болуы мүмкін. Ивандар жазда ұйықтауға және, мүмкін, малға қора ретінде де пайдаланылған. Ивандардың екі жағында үлкен бөлмелер бар, біреуі солтүстікке, екіншісі оңтүстікке қарай орналасқан. Бұл бөлмелер де кіреберіс залдың жанындағы бөлмелер сияқты, тауар сақтауға қолданылған. Қараван-сарай ерте Осман кезеңінде айтарлықтай өзгертілген. Алғашқы жобада ауланың солтүстік және оңтүстік жақтарында, бірінші сыныпты бөлмелердің алдында екі портик болған, бірақ қазір олар жоқ. Бастапқыда әр жағында алты бірінші сыныпты бөлме болған, ал батыс жағындағы екеуі кейін иванға айналдырылған.
Located just east of the town center, the caravanserai is a roughly square building arranged around a central courtyard. There two rows of five separate rooms on the courtyard's north and south sides these were used by better off travelers. These are bordered by two long rooms that take up the entire north and south sides of the building; these served as stables and sleeping quarters for most guests. The monumental entrance is located on the building's east side. Each side of the entryway is flanked by a vaulted recess with a raised floor; this was where guards were posted. Inside the portal is an entrance hall leading to the courtyard. On either side of the hall there are several rooms that were used to store merchandise. A staircase leading up to the roof is on the right side. At the west end of the building are three tall iwans, which are awkwardly out of place in the building's design the builders may have copied them wholesale from another building, such as a medrese. The iwans were used as places to sleep in the summer and possibly also as stables. Two large rooms border the iwans, one on the north and one on the south; like the rooms by the entrance hall, these were used to store merchandise. The caravanserai was changed significantly during the early Ottoman period. The original design had included two porticos on the north and south sides of the courtyard, in front of the first class rooms; these no longer exist. There had also originally been six first class rooms on each side; the two at the west end were later converted into iwans.
Түрбе
Түрбе дөңгелек ауланың ортасында орналасқан, оның айналасын қалың қабырға қоршап тұр. Сыртқы қабырғаның үстіңгі жағында, кішкентай парапеттің артында, серуендеу жолы бар. Кіреберіс порталы оңтүстік-батыс жағында орналасқан, ол әсем безендірілген және мукарнамен шеңберленген. Порталдың айналасындағы қабырға биіктеп тұр, ал жоғарғы серуендеу жолы бастапқыда осы жердегі туннель арқылы өтетін болған. Қабырғаның ішкі жағында, серуендеу жолының астында, кең аркалы нишалар қатары орналасқан. Бұлар бастапқыда отбасы мүшелерінің қабірлерін салу үшін арналған. Олардың үстіндегі қабырға сәл көтеріңкі және күмбезді галереяның қалдықтарын көрсетеді. Кейіннен осы нишалардың бірінің орнына фонтан орнатылды. Түрбенің басты мұнарасы терезесіз, салыстырмалы түрде қарапайым құрылыс. Ішінде жер астындағы жерлеу палатасына төменге қарай баспалдақ бар.
The türbe is located in the middle of a circular courtyard surrounded by a thick wall. A walkway goes around the top of the outer wall, behind a small parapet. The entrance portal, which is on the southwest side, is richly decorated and is framed by a muqarnas. The wall is raised around the portal, and the upper walkway would have originally gone through a tunnel at this point. On the inside of the wall, beneath the walkway, are a series of wide arched niches. These were originally designed to accommodate tombs for family members. The wall above them overhangs slightly and probably represent the remains of a vaulted portico. One of these niches has since been replaced with a fountain. The türbe's main tower is a relatively simple structure without windows. Inside, a staircase leads down to the burial chamber, which is partly below ground.