Кіріспе

"Урла" атауы грекше Βουρλά ("Vourla") – батпақты жерлер деген мағынаны білдіреді және 20 ғасырға дейін қала батыс деректерінде осылай аталып келген. Брайла (византиялық есім, "Құдайдың қызы" немесе "Қасиетті Мария" дегенді білдіреді) болса, дауысты әріптерінің орны ауысуы нәтижесінде Брайла Vourla, яғни батпақты жерлер деген сөзге айналды деген болжам бар. Урла – ежелгі Клазоменаи қаласының орналасқан жері, оның қиратындары көпке таныс, ал атауы аймақтағы жағалаудың бір бөлігін білдіретін "Килизман" деген ресми емес атауда сақталған, ол Клазоменаиден туындаған және бүгінге дейін қолданылып келеді. (Гузельбахче қаласының бұрынғы атауы). Түркиядағы сауаттылық деңгейі 97% құрайтын Урла қаласында Измир технология институты орналасқан. Урла екі көрнекті әдебиетші – Георгий Сеферис және Некати Кумалині өсіргенімен мақтанады.

География

Аудан орталығы Измир шығанағына солтүстікке қарай созылып жатқан шағын түбектің ортасында орналасқан, бірақ оның қалалық құрылымы салыстырмалы түрде сирек және шығысқа қарай жағалауға тіреліп, түбектің үлкен бөлігін қамтитын кең аумаққа жетеді. Муниципалдық аумақтағы жердің маңызды бөліктері, иесіз жер иелеріне тиесілі, құрылмаған күйде немесе өте ауылдық сипатта қалады. Түбек жағалауында маусымдық үйлерден тұратын бірнеше кешендер орналасқан, олар жағажайлар мен шағын шығанақтар бойында салынған және әкімшілік тұрғыдан Урла орталығының муниципалдық аумағына немесе оның қарастырылатын ауылдарына бөлінген. Урла ауданының шығыс шекарасы Измир агломерациясының ең батыс ауданы – Гүзельбахчемен шектеседі, және сол бөлігінде урбанизация тығыз, бұл ауданның жалпы 75% орташа урбанизация деңгейіне үлес қосады. Измир орталығына (Конак) дейін тек шақырым қашықтықта болғандықтан, Урла халқының маңызды бөлігі күнделікті үлкен қалаға жұмысқа барып-келетін, көбінесе жақсы жағдайдағы тұрғындардан тұрады. Измирге және туризмнің халықаралық орталығы – шақырым қашықтықтағы Чешмеге бару, алты полосалы тас жолдың салынуы арқасында жеңілдеді. Дегенмен, Урла ауданы жағымды қала маңы мен курорттық көрінісін сақтап қалады, және ол Қарабурун түбегі бойымен батысқа қарай созыла келе, Чешме және Қарабурун аудандарымен шектеседі, жағалау бойында салынған қосымша үйлер мен ішкі аймақтағы ірі шаруашылықтар, сондай-ақ жергілікті ауылдардың саны артады, олардың барлығы әдеттегі Эгей сипаттамаларын көрсетеді. Оңтүстікке қарай Урла ауданы Сеферихисармен шектеседі, және сол бөлімдегі қоныстану тығыздығы төмендеу, тіпті кейбір жерлерде бос жатқан жерлер де бар, бірақ Измирдің білікті мамандығы бар азаматтарына бағытталған тұрғын үй жобалары сол айманда да үлкен қызығушылық таныта бастады.

Білім беру және денсаулық сақтау

Үрледе әр мұғалімге 16 оқушыдан, әр дәрігерге 492 науқас шарықталады.

Лимантепе

Урла аймағының грек тіліне дейінгі тарихы туралы мәліметтер салыстырмалы түрде жақында ғана алынды, 1979 жылдан бері халықаралық команда Лимантепеде жүргізіп жатқан қазба жұмыстарының нәтижесінде. Кейбір зерттеушілер бұл аймақты әлемдегі ең көне, үздіксіз қолданылған порт деп санайды.

Клазоменай - Килизман

Урла эллиндік кезеңде де маңызды мәдени орталық болды. Бұл жерде Иония қаласы Клазоменай орналасқан. Қазба жұмыстары барысында табылған өнер туындылары мен мүсіндер қазір Лувр немесе Измир археологиялық мұражайында көрсетілуде. Ежелгі замандағы зәйтүн майы өндірісіне арналған ең көне құрылыстар жақында Клазоменайда табылды. Іздер сонымен қатар, зәйтүн майының теңіз арқылы алғаш рет экспортталғанын көрсетеді. Клазоменайда б.з.д. VI ғасырдың үшінші тоқсанына жататын зәйтүн майын өндіру орнатылысы (işlik) – ежелгі грек қаласынан сақталған деңгейлі және салмақты престің жалғыз мысалы және Грецияда табылған ең ерте престерден кем дегенде екі ғасыр бұрынғысы. 2004-2005 жылдары Эге университеті, түрік зәйтүн майын экспорттаушы компания және неміс табиғи құрылыс материалдарын өндіруші компания, сондай-ақ жергілікті шеберлердің бірлескен күшімен, цилиндрлі ролик пен үш ажырату шұңқыры бар айқын көрінетін диірмен тасының негізінде ол қалпына келтіріліп, қайта құрастырылды. Осыдан алынған зәйтүн майы да коммерциялық тұрғыдан сәтті болды.

Түрік дәуірі

Осман билігінің шыңына жеткен 16 ғасырда Урла, 1520 жылдары Манисада салынған кешеннің кірістерін және күтімін қамтамасыз ету үшін Айше Хафса Сұлтан құрған ізгі қорына дерлік толығымен қосылды. Осман империясының құлдырауымен, бүкіл түбекпен бірге Эгей теңізінің шекарасында орналасқан қала, бақылауы қиын болғандықтан, жиі тонаушылардың ықпалында қалды. Измирдің халықаралық сауда порты ретінде дамуы Урланың қауіпсіздік алаңдаушылықтарын ішінара жеңілдетті, сонымен қатар көршілес ірі қалаға тәуелділігін біртіндеп арттырды. 1865 жылы француздық бастамамен Урлада карантиндік орталық құрылды, ол Урланың алдындағы аралда орналасқан, бүгінде Карантина деп аталатын және ежелгі Клазоменаи қаласының бір бөлігін қамтитын жерде салынды. Орталық 1950 жылға дейін жұмыс істеді, қазір мемлекеттік аурухана мен қосымша жазғы лагерьге айналдырылған, бірақ карантиндік құрылыстар әлі де сақталған. Карантиндік орталық құрылмас бұрын, адмирал Чарльз Нейпир 1839-1840 жылдардың қысын осы жерде өткізіп, содан кейін Ливандағы Мысырлық Мұхаммед Әлиге қарсы түрік әскерлерімен бірге операцияға қатысты. 1867 жылдан 1922 жылға дейін Урла Осман империясының Айдин вилайетінің құрамына кірді. 1914 жылы қала халқы 9 361 түрік, 24 711 грек, 423 еврей, 51 болгар және 42 армяннан тұрды. Грек халқы 1923 жылғы халық алмасудан кейін Грекияға көшіп кетті, олардың көпшілігі Камена Вурла қаласына қоныстанды. 1923 жылдан кейін Урла түрік халқы басым қалаға айналды.

Сеферис және Кумалы

Урланың ұлдарының екеуі әдебиетте белгілі болған: грек ақыны және Нобель сыйлығының лауреаты Йоргос Сеферис, түрік романисті Некати Кумалы (Флоринада туып, 1923 жылғы грек-түрік халықтарының алмасуы аясында қоныс аударып, Урлада өскен).

Археология

2021 жылдың қаңтар айында археологтар, Елиф Копаралдың жетекшілігімен, б.з.б. V ғасырына жататын 2500 жылдық Афродита ғибадатханасының қираған қалдықтарын тапқандарын хабарлады. Ғибадатхананың ішінде және оның маңында әйел бейнесі салынған мүсін фрагменті, терракотадан жасалған әйел басы және "Бұл қасиетті жер" деп жазылған жазу табылды. Ғибадатхананың іздері алғаш рет 2016 жылы қазба жұмыстары кезінде анықталды.

Ресурстар

Д. Махмұт Толонның Урла туралы айтқан аттары