Кіріспе

Португалиялық жазушы және ақын (1924–1986)

Александр Мануэль Вахия де Кастро О’Нилль де Булхонес, ГОСЕ (19 желтоқсан 1924, Лиссабон – 21 тамыз 1986, Лиссабон) – ирландиялық тегі бар португалиялық жазушы және ақын.

Отбасы

Ол 39-шы Фонтес Перейра де Мело даңғылында Хосе Антонио Перейра де Эса О'Ниллдің ұлы ретінде дүниеге келді (Лиссабон, шамамен 1890 жыл), банк қызметкері және оның әйелі Мария да Глория Вахия де Баррос де Кастро (17 наурыз 1905 – 1989 жылғы қазаннан кейін) жазушы, ақын, конференция төрағасы және журналист Мария О'Ниллдің немересі болды. Оның атасы Жоао О'Нилл (ирланд тілінде: Seán Ó Néill) 1740 жылы Ирландиядан эмиграциялаған. Оның үлкен әпкесі Мария Амелия Вахия де Кастро О'Нилль де Булхонес, кейін монах болған.

Мансап

Ол өзіндік білімімен қаруланған және жарнама саласында жұмыс істеген адам. Сюрреалистік және конкретистік ақын, жазушы, көптеген мерзімді басылымдарда публицист ретінде еңбек еткен. 1948 жылы О’Нилл Марио Сезари де Васконселос, Жозе Аугусто Франса және тағы басқалармен бірге Лиссабон сюрреалистік қозғалысын құрушылардың бірі болды. Оның шығармалары тез арада сюрреализмнен өзгешеленіп, поэзиясы өз еліне деген қарама-қайшы сезімдерін көрсететін ерекше стильді қалыптастырды. Оның ерекше қасиеттері – әлеуметтік және әдеби нормаларды сақтамау, үнемі қарсылық таныту, тілмен ойнау, пароди́я мен қара юморды қолдану – португалиялықтардың кім екенін және елмен қарым-қатынасын көрнекті бейнелеуге арналған. Көптеген туындылары жоғалып кеткен немесе жеке коллекцияларда сақталып тұрғанымен, оның кейбір жұмыстары 2002 жылы сюрреализм қозғалысына арналған көрмеде көрсетілді. О’Нилл Португалиямен үнемі қақтығыста болды. Оның құрбылары Салазардың билігіндегі ұлттық өмірге наразылық білдіретін өлеңдер жазса, О’Ниллдің сын-ескертпелері одан да терең болды. «Қорқынышпен тік тұру» және «Португалия» сияқты өлеңдерде диктаторлық режимнің ұлттық санаға сіңген ауыр кемшіліктердің (ең жаман белгісі) көрінісі екені айтылды. Басқа өлеңдерінде, мысалы, «Соқыр болуды сағынған адамның айғайы» дін мен мистиканың өзгерістерді қиындататын, тіпті мүмкін емес ететін қараңғылыққа жауапты екені көрсетілді. Кәсіби публицист болған О’Нилл, өз заманының ең тапқыр жарнамалық слогандарының авторы ретінде танымал еді. Ол сөздерді шеберлікпен қолдана білді, бірақ осы қабілетін лирикалық, жақсы сезім тудыратын поэзияға жұмсаудан бас тартты (қараңыз, «Simply Expressive»). Романтизмге қарсы күрескен, адамзатты Жер бетіндегі бір түр ретінде қарастырған, әлемнің ынтымаққа толы болуына сенбеген және мистикалық немесе поэтикалық көтерілістер арқылы әлемнен қашуға тырысуды жек көретін ол, Фрэнсистің бос сандалында айтқандай, түрдің басқа өкілдерімен сезімтал байланысқа үміттенді (бұл байланыс әрқашан бейбіт болмаған).

Жасалған әшекейлер

Ол Қылышталған Санкт-Джеймс орденінің Ұлы офицері дәрежесімен марапатталды.