Кіріспе
Құс түрі Лилианның сүйкімді попугайы (Agapornis lilianae), сондай-ақ Ньяса сүйкімді попугайы деп те аталады, сүйкімді попугайлар туысына жататын шағын африкалық попугай түрі. Оның басым бөлігі жасыл, ал төсінің жоғарғы бөлігі мен басы қызғылт сары түсті. Оның ұзындығы 13 см (5 дюйм) және Африка құрлығындағы ең кішкентай попугай. Егер тұтқында ұстаса, сирек кездеседі және көбейтуі қиын.
Lilian's lovebird (Agapornis lilianae), also known as the Nyasa lovebird, is a small African parrot species of the lovebird genus. It is mainly green and has orange on its upper chest and head. It is 13 cm (5 inches) long and is the smallest parrot on mainland Africa. In captivity, it is uncommon and difficult to breed.
Сипаттама
Лилианның сүйкімді құсы 13 см (5 дюйм) ұзындығында болады және негізінен жасыл түсті, ақ көз шеңберімен. Басы, мойны және төсінің жоғарғы бөлігінде қызғылт сары түс, ал құйрық аймағы жасыл. Еркек және ұрғашы құстар сыртқы түрі жағынан бірдей. Лилианның сүйкімді құсы көбінесе зәйтүн жасыл басы мен көк құйрық аймағы бар, сәл ірілеу Фишердің сүйкімді құсымен шатасады. Ол сондай-ақ, ашық қызғылт түсі басырақ бөлінген және ақ көз шеңбері жоқ, қызғылт бетті сүйкімді құсқа да ұқсас.
Өсіру
Лилианның сүйкімді құстарының көбею маусымы қаңтардан наурызға дейін және маусым мен шілде айларында болады. Олар ағаш қабыршақтарындағы қуыстарда шатырлы ұя салады. Егер құстар тұтқындыққа алынса, бір жұмыртқада үштен сегізге дейін ақ жұмыртқа болады, олар шамамен 22 күндей күні-түні басылады, ал балапандар ұядан шыққаннан кейін шамамен 44 күннен соң ұядан ұшып кетеді.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Лилианның сүйкімді құстары Малави, Мозамбик, Танзания, Замбия және Зимбабве елдерінде ғана табиғатта кездеседі. 2004 жылы олардың саны 20 мыңнан кем деп бағаланды. Қазіргі уақытта Ливонде ұлттық паркінде (ЛҰП) қоныстанды, ал ЛҰП-тың төңірегіндегі орман аймақтарында шағын топтар кездеседі. Олардың таралған аймағы жылдам түрде ЛҰП-пен шектеліп барады, себебі олардың тамақтану және көбейту орталары ауыл шаруашылығы үшін кеңінен пайдаланылуда. ЛҰП-тан тыс жердегі ортаның қысылу деңгейі ғылыми тұрғыдан анықталмаған, бірақ ЛҰП-тан тыс қалған жерлер фрагменттелген Миомбо орман қорықтары болып табылады.
Қауіптер
Ливонде ұлттық паркі Малавидің оңтүстік аймағында орналасқан, елдегі халық тығыздығы ең жоғары аймақ – шамамен 100 115 адам/км² (ФАО, 1997). ЛҰП елдегі басқа ұлттық парктерге қарағанда халық санының өсуінен және ауыл шаруашылығы қызметінен күштірек әсер көреді. Жақында Лилианның сүйкімді құсының улану жағдайлары жиіледі, бірақ браконьерлердің оларды не үшін улап жатқаны әлі белгісіз. Лилианның сүйкімді құсы зерттеушілері браконьерлердің ірі жануарларды улауды көздеп, құстардың соның салдарынан зардап шегетінін болжайды.
Өмір сүру ұзақтығы және денсаулық мәселелері
Лилианның сүйкімді құстары 10–12 жыл өмір сүреді. Осы түр үшін ең маңызды денсаулық мәселесі – жалғыздық. Бұл құстар өмір бойы бір жұп болып қалады.
Ұқсастықтар
Лилианның сүйкімді құсының митохондриялық гені, қызғылт жүзді сүйкімді құстармен үйлеседі.
Құс шаруашылығы
Лилианның сүйкімді құстары тұтқында өсіруге қиын түр. Әлемдегі көптеген өсірушілер осы түрді көбейтуде қиналады.