Кіріспе
Кулина (сондай-ақ Кулина, Кулина, Кулина, Курина, Кулина Мадижа, Мадижа, Мадижа, Мадиха, Мадиха) – Бразилия және Перудегі араван тілдерінің бірі, шамамен 4000 кулина халқы сөйлейді. Сөйлейтін адамдардың санының аздығына байланысты кулина тілі қауіп төмендегі тіл деп есептеледі. Кулина тілі дени тіліне ұқсас, тіпті олар бір тілдің әртүрлі диалектілері деп саналған. Екі тілде де SOV сөздер тіркесі бар, сондай-ақ альвеолярлық аффрикаттардың үш тобы бар. Фрикатив *ш орнына қалпына келтірілген *s фонемасының болуы, араван тілдер отбасының басқа тілдерімен салыстырғанда кулина және дени тілдерін көрсетеді деп саналады.
Kulina (also Kulína, Kulyna, Culina, Curina, Corina, Korina, Culina Madijá, Madijá, Madija, Madiha, Madihá) is an Arawan language of Brazil and Peru spoken by about 4,000 Kulina people. With such few speakers, Kulina is considered a threatened language. Kulina is similar to the Deni language, as they have even been considered different dialects of the same language. Both languages have SOV word order, as well as three sets of alveolar affricate consonants. It is believed the presence of the reconstructed phoneme *s in place of the fricative *sh is indicative of the Kulina and Deni languages as opposed to other languages in the Arawan family.
Тарих және география
Кулина халқы дәстүрлі түрде Бразилияның Акре және Амазонас штаттарында, сондай-ақ Перудің Укаяли аймағында қоныстанған. Акре және Укаялидегі елді мекендер Пурус және Энвира өзендері бойында, ал Амазонда – Джуруа, Тарауака және Джутай өзендері маңында орналасқан.
Жіктеу
Кулина – араван тілдер отбасының бір мүшесі. Диенст (2014) бойынша, ол батыс жамамади және дени тілдерімен бірге мадиха диалектілерінің үздіксіз тізбегін құрайды. «Мадиха» сөзі осы тілдердің барлығында «халық» деген мағынаны білдіреді.
Грамматика
Негізгі құрамдас реті субъект-объект-етістік. Бұл тіл негізінен бас сөздермен белгіленеді, агглютинативті морфологияға ие және жабысу белгілері де бар. Кулина тілі бас-соңғы тіл және оған префикстерден гөрі жұрнақтар көп. Екі зат есім класы және екі жыныс бар, ал өткішті етістіктерге қатысты келісім синтаксистік және прагматикалық факторлардың бірнеше күрделі шарттарымен анықталады. Өткішті сөйлемдерде етістік объектінің жынысына, ал субъектінің тұлғасына және санына қарай келіседі. Өткішсіз сөйлемдерде етістік өзінің субъектісімен тұлға, сан және жыныс бойынша келіседі.