Кіріспе

Үнді және қытай дәстүрлерін үйлестіретін фьюжн тағамы.

Үнді-қытай тағамы, қытай-үнді тағамы, сино-үнді тағамы, Чиндиан тағамы, хакка қытай тағамы немесе Деси қытай тағамы – бұл үнділік талғамға бейімделген ерекше қытай тағамының стилі, қытай тағамдарын үнділік дәмдерімен және дәмдеуіштерімен үйлестіреді. Азия тағамдары Азияның тарихында әрқашан араласып келгенімен, бұл фьюжн тағамының ең танымал шығу тарихы жұмыс іздеп Британдық Үндістанға көшіп келген Калькуттаның (қазіргі Колката) қытай жұмысшыларымен байланысты. Олар аймақта мейрамхана бизнесін ашып, алғашқы қытай тағам сатушылар өзінің тамақ дайындау стилін үнділіктердің талғамына бейімдеді. Вок табасында қуырылған сино-үнді тағамы қытай тағамдарын қабылдап, үнділік таңдайға таныс дәмдеуіштер мен хош иістер қосады.

Үндістанда қытайлықтар

Қытай-үнді тағамының пайда болуы туралы ең көп таралған теория Үндістанның британдық үкімдігі кезінде Калькутта қаласында туды. Калькутта 1757 жылдан 1858 жылға дейін Шығыс Үндістан сауда компаниясы басқарған Британдық Үндістанның астанасы болды. Қаланың британдық тәжбен байланысы оны материалдық мүмкіндіктерге және жақсы жағдайға ие болуға тамаша орынға айналдырды, соның салдарынан айналасындағы аймақтардан кәсіпкерлер мен көшпенді жұмысшылар тартылды. Елдегі алғашқы индо-қытай мейрамханаларының бірі саналатын, әлі күнге дейін сақталып тұрған Eau Chew бұрыштағы асханасы, экзотикалық қытай тағамдарының тартымдылығын, сонымен қатар бұрыннан таныс шие, карри және жүгері крахмалының дәмдерін үйлестіріп, клиенттерді қызықтырып, ұстап тұру арқылы танымалдылыққа ие болды. Жібек жолы (немесе Жібек жолдары) – бұл Қытайдан және Индонезия аралдарынан басталып, Үндістан мен Таяу Шығыс арқылы Солтүстік-Шығыс Африка мен Италияға дейін созылған, 130 жылдан 1453 жылға дейін қолданылған құрлықтағы және теңіздегі сауда орындары мен жолдардың желісі. Бұл жолдың ежелгі тарихқа ерекше маңызы бар, өйткені Шығыс пен Батыс арасындағы тауарлардың, аурулардың және идеялардың алмасуы адамзат тарихына ұзақ мерзімді әсер етті. Қытай және үнді саудагерлері екі көрші елді бөліп тұрған шекара арқылы өз тауарларын тасыды: Қытайдан жібек, күріш және ыдыс-аяқ, ал Үндістаннан – түрлі дәмдеуіштер. Қытайлықтар буддалық тәжірибелерді өз нанымдарына бейімдегендей, екі мәдениет тарихи өзара әрекеттесулер мен алмасулар барысында бір-бірінің кейбір ерекшеліктерін қабылдады. Үнділік қытай воктарында пісірілген күріш тағамдарын елдің оңтүстігінде кездестіруге болады, ал түрлі қытай тағамдарында имбирь, корица және қара бұрыш дәмдеуіштері қолданылады. Осылайша, Жібек жолы екі мәдениеттің ерекшеліктерін біріктіруде маңызды рөл атқарғанын көруге болады. Үнді және қытай тағамдарының элементтері жүздеген жылдар бұрын қақтығысып, қазір осы елдермен ажырамас байланыстағы тағамдық дәстүрлерді қалыптастырды. Осылайша, индо-қытай біріктірілген асүйі Калькуттадағы алғашқы қытай қоныстанғандардан бұрын пайда болды деуге болады.

Оңтүстік-Шығыс Азия асханасына әсері

Географиялық тұрғыдан алғанда, Үндістан мен Қытай көрші елдер, ал тарихи тұрғыдан – екі мемлекет ежелгі империялар. Бүгінде әлемдегі ең көп халқы бар екі ел – Үндістан мен Қытайдың тарихы ұзақ. Біздің заманымыздың екінші ғасырынан бері индуисттік билеушілер Оңтүстік-Шығыс Азия елдерін басқарды, ал қытайлық үкіметтер Вьетнам сияқты шығыс аймақтарды биледі. Сонымен қатар, Азияның оңтүстік-шығысы тарихи түрде Қытай мен Үндістаннан келген иммигранттармен, атап айтқанда хань және тамил этностарымен, жергілікті халықтардың шашыраңқы қоғамдарына қосылып қоныстанды. Сонымен қатар, қазір Оңтүстік-Шығыс Азияның ас дамыту тәжірибесіне толық енген, қасық, таяқша және вок сияқты қытайлық тамақ дайындау құралдары мен ыдыстары да аймаққа енгізілген өнімдердің бірі болды. Діни философия мен ежелгі сәулеттен басқа, Үндістанның ықпалы Оңтүстік-Шығыс Азия асханаларының дәмдеуіштері мен хош иістерінде де көрінеді. Куркума, кориандр, қара бұрыш, қоңыр горчица және имбирь сияқты дәмдеуіштер Оңтүстік-Шығыс Азиядағы каррилерде кең таралған, бірақ әр ел өзінің аймақтық ингредиенттерін пайдалану үшін осы тәжірибені бейімдеген; ең бастысы, Индонезия, Малайзия, Таиланд, Филиппин және Камбоджа асханаларының барлығы үнді стиліндегі карри дәмдерімен тығыз байланысты. Тибет тағамы, биік орналасқан жері мен қатал климатынан басқа, оны қоршаған елдердің – атап айтқанда Непал, Үндістан және Қытайдың дәмдеріне де тәуелді. Тибет – Үндістанның буддистік құндылықтарына күшті әсер еткен ел (алғашқы рет біздің заманымыздың V ғасырында әкелінген), ал сенімдер мен идеялар мәдениет пен тамақпен бірге жүреді. Ингредиенттердің, ас дайындау стильдерінің және дәмдердің шекарадан тыс таралуымен, Үндістан мен Қытайдың арасында орналасқан Непал және Тибет (сондай-ақ Бутан) аймақтары қытай және үнді стильдері мен дәмдерін араластыратын асхананы дамытып, тағы бір индокитайлық тағамның пайда болуына себеп болды.