Кіріспе

Тиотепа (INN), «Тепадина» деген сауда атауымен сатылатын, қатерлі ісікті емдеу үшін қолданылатын химиялық қосылыс. Ол N,N триэтиленфосфорамидінің (TEPA) аналогы болып табылады, құрамында тетраэдрлі фосфор бар және құрылымы жағынан фосфатқа ұқсас. Ол азиридинді тиофосфорил хлоридімен қыздыру арқылы өндіріледі.

Медициналық қолданыстар

Тиотепа қатерлі ісіктерді емдеу үшін басқа химиялық терапия препараттарымен бірге қолданылады. Тиотепа көптеген неопластикалық ауруларды жеңілдетуде пайдаланылады. Ең жақсы нәтижелер сүт безінің аденокарциномы, жұмыртқа безінің аденокарциномы, папиллярлы қалқанша безінің қатерлі ісігі және көк шөлке қатерлі ісігін емдеуде көрінеді. Тиотепа серозалық неопластикалық шөгінділерге байланысты туындаған ішкі қуыстық сұйықтық жиналуын бақылау үшін қолданылады. Оны цистоскопиялық биопсия кезінде ісік жасушаларының таралуын алдын алу үшін профилактикалық түрде; биопсия кезінде қосымша зат ретінде; немесе көк шөлке ісігінің цистоскопиялық резекциясынан кейін рецидивтің алдын алу үшін терапиялық зат ретінде қолдануға болады (көк шөлке ісігінің трансуретральді резекциясы, TURBT). Ісікті бақылаудағы тиімділік 55%-ға дейін жете алады. Бұл емнің негізгі токсикалық әсері – препараттың жүйелік сіңуіне байланысты сүйек миының қызметінің басылуы.

Жанама әсерлер

Тиотепаның негізгі жанама әсері – сүйек миының қызметін басу, оның салдарынан лейкопения, тромбоцитопения және анемия дамуы мүмкін. Бауыр мен өкпеге уытты әсері де болуы мүмкін.

Тарих

Тиотепа 1950 жылдардың басында американдық Cyanamid компаниясымен әзірленді және 1953 жылы бұқаралық ақпарат құралдарына жарияланды. 1959 жылы тиотепа бірнеше қатты ісіктерді емдеуге арналған дәрілік терапия ретінде Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) тіркелді. 2007 жылдың қаңтар айында Еуропалық дәрілік агенттік (EMA) тиотепаны сирек кездесетін ауруларға арналған дәрі ретінде тағайындады. 2007 жылдың сәуір айында АҚШ FDA тиотепаны гематопоэтикалық дің жасушаларын трансплантациялауға дайындау үшін қолданылатын ем ретінде тағайындады.