Кіріспе

Сэр Рэли Грей (24 наурыз 1860 жыл - 10 қаңтар 1936 жыл) – Оңтүстік Родезияны отарлауға қатысқан британдық, колонияның алғашқы үкіметінде маңызды роль ойнаған.

Ерте мансап

Грей, 1-ші граф Грейдің шөбересі, Дарем мектебінде және Оксфордтың Брассенос колледжінде білім алған. 1881 жылы «Иннискиллингтер» (6-атты әскер полкі) қатарына қосылып, Англо-зулу соғысында қызмет етті. Соғыс аяқталған соң ол Бечуаналенд шекара полициясына қолбасшылық етті, ал 1893 жылғы Матабелеленд көтерілісінде британдық армия колоннасына басшылық етті. 1894 жылдан 1897 жылға дейін оның туысы 4-ші граф Грей Родезияның әкімшісі болды, ал Грей 1895 жылы Леандер Старр Джеймсонмен бірге Джеймсон шабуылына қатысты; шабуылдан кейін Грей бес ай түрмеге отырды.

Оңтүстік Родезия колониясы

Оңтүстік Родезияға жартылай сайланған Заң шығарушы кеңес берілген кезде, Грей 1899 жылғы алғашқы сайлауда Машоналэндтің өкілі болып сайланды. Кейіннен оның қолдаушыларының сайлаушыларға пара беру және оларға ықпал ету фактілері анықталды, сол себепті Грей сайлау жемқорлығынан арылып, таза қайта сайлану үшін отставкаға шықты. 1899 жылдың соңында Екінші Бур соғысы басталғаннан кейін Грей арнайы қызмет офицері ретінде өз еркімен соғысқа қатысып, 1900 жылдың наурыз айында Саутгемптоннан SS Moor кемесімен жол тартып, келесі айда Кейптаунға жетті. 1901 жылдың наурыз айында генерал-майор Бэбингтон колоннасының боерлердің қаруларын жаулап алуына байланысты атты әскерлерге қолбасшылық еткені үшін майор шеніне көтерілді. Соғыстан кейін ол 1904 жылы әскерден зейнетке шықты, бірақ жергілікті еріктілердің командирі қызметін жалғастырды. Ол кен өндіру және шаруашылықты дамыту мақсатында Rhodesia Lands, Ltd. компаниясын құрды: оның компаниясына тиесілі «Джамбо» кені ең табысты кен орындарының біріне айналды. 1919 жылы ол Британ империясы орденінің серкесі-командоры атағын алды.

Саяси даму

1920 жылдардың басында Оңтүстік Родезия британдық Оңтүстік Африка компаниясының қолдауынан бас тартуға бекінді. Колонияның басшылары арасында өздеріне "жауапты үкімет" құру, немесе Оңтүстік Африка Одағына қосылу мәселесі күрделі болды. Грей Оңтүстік Африкаға қосылудың тиімдірек екеніне қатты сенді және Заң шығару кеңесінде оны ықпалды түрде қолдады. Бірақ, кеңестегі көпшілік және халықтың басым бөлігі оған қарсы болды, соның салдарынан ол 1920 жылғы сайлауда мандатын жоғалтты.

Кейінгі өмірі

Грей бұл бас тартуды жақсы қарсы алып, бірақ саясатқа қайта қатыспады, назарын кәсіби қызметіне бұрды. 1920 жылдардың аяғында ол Ұлыбританияға оралды және 1936 жылы Лондондағы емдеу орталығында қайтыс болды.