Кіріспе

Краков злоты (краков злоты) — 1835 жылы тәуелсіз Краков еркін қаласында шығарылған валюта. Ол 30 грошқа бөлінді. Монеталар Венадағы Императорлық монета соғу орындарында дайындалды.

Валютаның тарихы

1815 жылы Вена конгресімен құрылған Краков еркін қаласына өз валютасын енгізу құқығы берілді, бірақ ол Польша Корольдігімен валюталық одақ құруды жөн көрді және 1835 жылға дейін өз валютасын енгізу құқығын пайдаланбады. 1815 және 1835 жылдар аралығында Польша Конгресінің злоты Краков еркін қаласының ресми валютасы болды. Қараша көтерілісі кезінде Польша Корольдігіндегі революциялық үкімет шығарған злоты да Краков еркін қаласында қолданыста болды. Оның бет жағында поляк ақ бұрқыты мен литвалық Витис бейнеленген тәжді герб орналасқан, ол бұрын қолданылған орыс екі басты бұрқытын, кеудесінде поляк ақ бұрқыты бар гербпен алмастырды. Польша армиясының қараша көтерілісінде (1831) жеңіліске ұшырағаннан кейін Ресей үкіметі Польша Корольдігінің валютасынан поляк бұрқытының бейнесін алып тастап, оны орыс екі басты бұрқытымен ауыстыруға шешім қабылдады. Орыстардың бұл әрекеті Краков еркін қаласының үкіметін наразылық білдіруге мәжбүр етті, өйткені қала тұрғындары жаңа монеталарды қабылдаудан бас тартты. Нәтижесінде, Краков үкіметі өз валютасын шығарды, онда поляк ақ бұрқыты бейнеленген (ол Краков еркін қаласының гербінің бір бөлігі болды). Жаңа валюта Польша злотымен бірге Краковта қолданысқа енгізілді. 1835 жылы жаңа валютаның үш монетасы, Краков злоты, келесі номиналдарда айналымға шығарылды:

5 грош (күміс, салмағы 1,45 г, 180 000 дана)
10 грош (күміс, салмағы 2,90 г, 150 000 дана)
1 злоты (күміс, салмағы 3,30 г, 20 000 дана). Тағы екі монета шығару жоспарланған, атап айтқанда 3 грош (мыс) және 2 злоты (күміс), бірақ 1846 жылы Австрияның Краков еркін қаласын аннексиялауы осы жоспарларды орындауға мүмкіндік бермеді. Еркін қала тек өз монеталарын шығарды және Польша Корольдігінің банкноттарын қолдануды жалғастырды. Краков злоты Ресей бақылауындағы Польша Корольдігінің злотына тең болды, оның Ресей валютасына шаққанда 1 копек = 2 грош, немесе 0,15 рубль = 1 злоты тұрақты айырбас курсы болды. 1846 жылы Краковты Австрия аннексиялағаннан кейін Краков злоты 1847 жылдың соңына дейін айналыста болды, содан кейін ол австрия-мажар флоринімен ауыстырылды. Айырбас курсы 1 флорин = 4 злоты 12 грош болды. Бүгінде, монеталардың аз саны және салыстырмалы түрде қысқа айналым мерзімі (бар болғаны он екі жыл) болғандықтан, Краков злоты коллекционерлер арасында өте сирек және құнды зат саналады. Краков злотының сатып алу қабілетін 1845 жылғы ағаш шеберханасынан алынған мына мысалмен көрсетуге болады:
Жәшігі бар үстел 18 злоты. 12 орындық 175 злоты. Екі жәшігі бар бюро 48 злоты.

Құрылымы

Дизайн авторы белгісіз, бірақ монеталар 1831 жылы Польша Конгресс Корольдігінде революциялық үкімет таратқан монеталардың стилінде жасалған (суретті қараңыз).

Аверсы

Үш монетаның да бет жағы бірдей және оларда Краков еркін қаласының (қала қақпалары кеңінен ашылған, үстінде үш мұнара орналасқан және қақпаның ортасында поляк ақ бұрқысы бейнеленген) тәж кигізілген гербі көрсетілген. Гербтің үстінде, жартылай шеңбер түрінде қала мемлекетінің аты жазылған: WOLNE MIASTO KRAKOW.

Керісінше

Кері жағы да сол үлгіде, тек мөлшері мен номиналымен ғана ерекшеленеді. Онда емен бұтағынан жасалған гүл шоғыры номиналдың және жылдың (1835) айналасын қоршап тұрады. 14 ғасырда шығарылған Краков монетасы туралы мәліметтер үшін, Краков грошын қараңыз.