Кіріспе

Рудольф Карел (9 қараша 1880 – 6 наурыз 1945) – чех дирижеры және композиторы.

Өмірбаян

Рудольф Карел теміржолшының ұлы еді. Ол Карл университетінде заңгерлік мамандығын оқыды, содан кейін 1899-1904 жылдары Антонин Дворжактан композиция және Йозеф Кличкадан орган сабақтарын алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол Ресейде болды. Оны тұтқындады, бірақ ол қашып құтылуға үміттенді. Ол Чехословакия легиондарына қосылып, оркестр дирижері қызметін атқарды. 1923 жылы Прага консерваториясында профессор болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарсылық қозғалысына қатысып, 1943 жылдың наурыз айында тұтқындалды. 1943-1945 жылдары Панкрац түрмесінде екі жыл бойы ұсталды, азапталды, содан кейін Карел Терезиенштадт түрмесіне жіберілді. Түрмедегі жағдай қиын болды, ол дизентерия және пневмонияға шалдықты. СС обершарфюрері Стефан Ройко барлық науқас тұтқындарды камераны дезинфекциялау үшін мұзды суыққа шығарды. Нәтижесінде Карел және тағы 8 тұтқын 1945 жылдың 6 наурызында қайтыс болды. Панкрац және Терезиенштадт түрмелерінде ол жұмысын жалғастырды. Ол бес актілік ертегі операсы «Білімді қарттың үш шашы» операсын жазды, операның егжей-тегжейлі эскизін дәптер қағазына қаламмен немесе медициналық көмірмен түсірді. Операның толық суретін қамтитын 240 парақ сырғанақпен бір досты түрме бастығына жеткізілді. Оркестрлеу оның өлімінен кейін және оның шәкірті Збинек Вострак жазған ноталары бойынша аяқталды. Оның «Нонет» op. 43 (өлімі кезінде аяқталмаған) 1945 жылдың қаңтар және ақпан айлары аралығында жазылған. Ол Франтишек Гертльдің оркестрлеуімен 1945 жылдың желтоқсан айында тұсаукесерге шықты. 1910 жылғы екінші скрипкалық квартет E мажорда op.12 1915 жылғы фортепиано квартеті op.22 1936 жылғы үшінші скрипкалық квартет op.37 1945 жылғы нонет (толық емес) op.43