Кіріспе

Бүйірлік менсиск (сыртқы жартылай айлық фиброкартиляж) – тізе буынының ішкі жағының бүйірлік бөлігін жабатын фиброкартиляжды жолақ. Бұл тізедегі екі менсиктің бірі, екіншісі – медиалдық менсиск. Ол дерлік дөңгелек пішіндес және медиалдық менсиске қарағанда буын бетінің үлкен бөлігін жабады. Тізеді бұру немесе тікелей күш түсіру нәтижесінде, әсіресе контактілік спорт түрлерінде жарақаттануы немесе жыртылуы мүмкін.

Құрылымы

Бүйірлік шеміршек, тібік бұлшық етінің шекесіне арналған бүйірлік ойыққа ие, ол оны тоқпандық-бүйірлік байланыстан бөліп тұрады. Оның алдыңғы ұшы тібік сүйегінің интеркондилоидтық дөңгелегінің алдында, бүйірлік алдыңғы крест байланысының артында және оған біріктіріледі; артқы ұшы тібік сүйегінің интеркондилоидтық дөңгелегінің артында және медиалдық шеміршектің артқы ұшының алдында бекітілген. Бүйірлік шеміршектің алдыңғы бекітілуі өзіне бұрылып, оның бос жиегі артқа және жоғары қарауына себеп болады, ал оның алдыңғы ұшы интеркондилоидтық дөңгелектердің бүйірлік процесінің алдыңғы бетіндегі сүйектің еңіс тірегіне орналасады. Оның артқы бекітілуіне жақын, Висберг байланысы деп аталатын күшті шоғыр жіберіледі, ол жоғары және медиалды бағытта өтіп, жамбас сүйегінің медиалдық кондиліне, артқы крест байланысының бекітілуінен кейін енгізіледі. Бүйірлік шеміршек өзінің алдыңғы дөңгелек жиегінен көлденең байланысты құрайтын шоғырды бөліп шығарады.

Түрлілігі

Кейде шағын шоғыр алға жылжып, алдыңғы айқас байланысының бүйірлік бөлігіне еніп қосады.

Клиникалық маңызы

Жақсы жақтағы шеміршек медиалдық шеміршекке қарағанда сирек жарақаттанады немесе жыртылады. Жақсы жақтағы шеміршектің жыртылуы МакМюррей тестісі арқылы анықталады. Егер жыртық анықталса, емдеу жыртықтың түрі мен көлеміне байланысты болады. Кішкентай жыртықтарды консервативті емдеуге болады, яғни ауырсынды бақылауға келгенге дейін демалыс, мұз және ауырсық басушы дәрілер қолданылады. Содан кейін, қозғалма диапазонын жақсарту және ісінуді азайту үшін қарқындылығы біртіндеп арттырылатын жаттығулар басталуы мүмкін. Ауыр жыртылған жағдайда жақсы жақтағы шеміршекті хирургиялық жолмен тікелей қосу немесе алып тастау қажет болады, бұл көбінесе артроскопиялық тәсілмен жасалады. Жыртылған жақсы жақтағы шеміршек болғанда тізе буынының ісінуі мен қаттылығы пайда болуы мүмкін.