Кіріспе

Лавр гүлшоғыры — лавр (Laurus nobilis) бұтақтары мен жапырақтарынан жасалған, бір-бірімен байланысқан дөңгелек гүлшоқ, кейіннен омыртқасыз қасапшының сыпырысынан (Ruscus hypoglossum) немесе вишня лаврасынан (Prunus laurocerasus) дайындалған. Бұл жеңістің символы, оны басқа шашақ немесе мойынға тағылатын гүлдесте ретінде киеді. Лавр гүлшоғыры сияқты ежелгі гүлшоғырлар мен тәждердің тамыры ежелгі Грекияға дейін жетеді. Грек мифологиясында лирикалық поэзияның, музыкалық өнердің және шеберлікке негізделген спорттың қадағалаушысы Аполлон құдайы, әдетте барлық үш рөлінде де басына лавр гүлшоғырымен бейнеленеді. Жеңімпаздарға спорт жарыстарында, соның ішінде ежелгі Олимпиадада жүлде берілді – Олимпиадада "котинос" деп аталатын жабайы зәйтүн ағашынан жасалған, ал музыкалық және поэзиялық сайыстардың жеңімпаздары үшін де осылай болды. Римде олар жауынгерлік жеңістің символы болды, жеңіс тойында сәтті қолбасшыны тәждейтін. Ежелгі лавр гүлшоғыры көбінесе жылқының подковасы тәрізді бейнеленсе, қазіргі үлгілері әдетте толық сақина түрінде болады. Қазіргі тілде лавр гүлшоғыры немесе "тәж" жеңісті білдіреді. "Лаврларына сүйену" деген сөз бұрынғы жетістіктеріне толық сеніп, осы арқылы атақ-даңқ мен танылуға ұмтылатын адамды көрсетеді, ал "лаврларын қадағалау" дегеніміз – бәсекелестікке байланысты жоғалту қаупінен сақтану.

Өмірбаян

Аполлон – спорттың қамқоршысы, лавр гүлшоғырын киюмен байланысты. Бұл байланыс ежелгі грек мифологиясындағы Аполлон мен Дафна туралы оқиғадан туындаған. Аполлон сүйіспеншілік құдайы Эросты (Купидонды) садақ-жебені қолдануы үшін мазақ еткен, себебі Аполлон өзі де садақ атудың қамқоршысы. Ал Эрос, намыстанып, екі жебе дайындады – біреуі алтын, екіншісі қорғасын. Ол Аполлонды алтын жебемен атып, құдайға өзен нимфасы Дафнаға деген құштарлық сезімін ұялатты. Дафнаны қорғасын жебемен атып, оған Аполлонға деген жек көрушілікті ұялатты. Аполлон Дафнаны қуып жете берді, ол одан құтылуды жалбарынып, нәтижесінде лавр ағашына айналды. АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Саут Хэдлидегі Маунт Холиок колледжінде 1900 жылдан бері лавр түлектердің салтанатты жиынындағы дәстүрдің маңызды бөлігі болып келеді, онда бітіруші студенттер лавр гүлшоғырын алып жүреді немесе киеді. 1902 жылы тау лаврінің тізбегі енгізілді, содан бері аға буын студенттері кампусты аралап, тізбекпен байланысып жүру дәстүрге айналды. Тау лаврі римдіктердің гүлдестелер мен құрметті тәждерде қолданған лаврды білдіреді. Орегон штатының Портленд қаласындағы Рид колледжінде жоғары сынып студенттері мамыр айында дипломдық жұмысын тапсырғаннан кейін лавр гүлшоғырымен марапатталады. Бұл дәстүр спорт жарыстарында лавр гүлшоғырын қолданудан бастау алады; ағалар, демек, «финиш сызығын кесіп өтті» деуге болады. Массачусетс штатының Саутборо қаласындағы Санкт-Марк мектебінде бір классикалық тілден үш жыл, ал екіншісінен екі жыл оқыған студенттер «Классикалық диплом» алады және сыйлық күні лавр гүлшоғырын кию құрметіне ие болады. Швецияда философия факультетіне жататын пәндер (философия, тілдер, өнер, тарих және әлеуметтік ғылымдар, сондай-ақ табиғаттану ғылымдары) бойынша доктор немесе құрметті доктор дәрежесін алғандарға дәреже тапсыру рәсімінде лавр гүлшоғыры табыс етіледі. Финляндияда, Хельсинки университетінде магистр дәрежесін беру рәсімінде лавр гүлшоғыры беріледі.

Сәулет және сәндік өнер мотиві

Лавр гүлшоғыры – сәулет, жиһаз және тоқыма өнімдерінде кең таралған мотив. Лавр гүлшоғыры Роберт Адамның тас және декоративті гипстен жасалған жұмыстарында, сондай-ақ Федералдық, Регенттік, Директория және Beaux Arts архитектуралық стильдерінде кездеседі. Декоративтік өнерде, әсіресе Империя дәуірінде, лавр гүлшоғыры тоқымаға тоқылған, маркетриге енгізілген және жиһазға алтын жалатылған мыс қосымшалар түрінде қолданылған. Alfa Romeo компаниясы 1925 жылы P2 жарыс машинасымен алғашқы Автомобильдер әлем чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін логотипіне лавр гүлшоғырын қосты.